Chọn mulch tốt nhất cho vườn nhà (bài I)

Bài VŨ HẰNG

Mấy tuần rồi chúng ta đang nói về mulch, một vật liệu tầm thường nhưng người yêu vườn hoặc người sống bằng nghề vườn, không ai có thể coi thường nó. Bởi vì, nó rất ích lợi. Chẳng hạn, trị cỏ dại mà không có mulch thì vất vả lắm. Ngoài ra, nó còn là một thứ “đá vàng” hiển lộ, giúp điều hòa nhiệt độ lòng đất, giúp ngăn đất sói mòn, làm đẹp cảnh quang, và khi chết đi rồi thì lại đem thân mình tài bồi nuôi đất.
Nó là cái gì vậy? Chính là những cánh lá vàng, những nhánh cỏ nát, vỏ cây, gỗ vụn, rơm khô, sỏi đá… nói chung là bất cứ thứ gì mà nhà vườn sử dụng để phủ những chỗ đất trống trong vườn. Mulch có nhiều thứ, và dĩ nhiên, công dụng không giống nhau. Xem xét từng trường hợp để sử dụng cho đúng sẽ là một đề tài lớn, bàn bạc vài tháng chưa hết. Nhưng để giúp các bạn đốt giai đoạn, Hằng xin tiến thẳng vào “thủ đô” với câu hỏi: Mulch nào là tốt nhất? 


Cỏ dại không chỉ mọc từ mầm dưới đất, mà còn từ những hạt cỏ theo gió bay đến.

Trước khi nhận diện được thứ mulch tốt nhất, chúng ta nêu ra những điều kiện cần được đáp ứng, đó là:

Trị cỏ dại

Cỏ dại là thứ làm chúng ta xốn mắt nhất. Bất cứ loại mulch nào cũng phải trị được cỏ dại mới được kể vào hạng “đá vàng”. Bình thường, một lớp mulch dầy chừng 2 inch đến 4 inch là đã trị được cỏ dại, những mầm đâm lên từ lòng đất và cả những hạt mới theo gió bay đến.

Bồi dưỡng đất

Mulch còn có nhiệm vụ làm cho đất mỗi ngày một tốt hơn, phì nhiêu hơn. Thêm vào đó, nó phải giúp duy trì độ ẩm, độ ấm, và độ thoáng của đất. Độ ẩm và độ ấm giữ cây trong mức nhiệt điều hòa, không nóng quá cũng không lạnh quá. Độ thoáng giúp rễ có đủ dưỡng khí để lớn lên xanh tốt, và đâm hoa kết quả.

Giữ nước và thoát nước

Mulch tốt có khả năng giữ nước, rồi từ từ nhả ra cho rễ cây hấp thụ. Khi phân rã thành mùn, nó cho làm đất mềm và thoáng. Mulch tốt giúp đất chống lại sự xói mòn do những cơn mưa dai dẳng xối vào khiến đất rắn lại, trở thành còi cọc như đất sét. Khi mặt trời thiêu đốt, mulch tốt lại có khả năng bảo vệ đất, giữ cho hơi ẩm khỏi thoát đi làm mặt đất bị cằn khô….
*
Đối chiếu với ba tiêu chuẩn ấy, chúng ta thử đánh giá một vài loại mulch phổ thông để xem có thể xếp chúng vào hạng nào:

1. Thảm trải vườn (landscaping fabric)

Đây là vật dụng trấn át cỏ dại rất hiệu quả trong những khu vườn trồng cây ăn trái. Trước tiên, trải thảm ra, rồi rải sỏi đá lên trên, chúng ta sẽ có một ngôi vườn đẹp và sạch bóng cỏ dại. Nhà vườn có thể khoét lỗ trên mặt thảm để trồng cây. Trong nhiều năm liền, bạn sẽ có một ngôi vườn đẹp, không mấy ngọn cỏ dại có thể chen vào làm thốn mắt.

Nhưng thảm trải vườn chưa phải là thứ tốt nhất. Bởi vì, nó chỉ tồn tại vài năm, rồi bạn lại phải bỏ tiền ra mua tấm khác trải vào. Tiền mua thảm, và công phu dọn vườn trải thảm mới không phải là ít. Ngoài ra, thảm chỉ có một công dụng là trị cỏ, nó không bồi bổ được chút gì cho lòng đất. Nên thảm không thể coi là thứ mulch tốt nhất.


Vỏ cây là loại mulch thường thấy nhất trong các khu Gardens của cửa hàng. Ít người biết đến khuyết điểm của vỏ cây khi dùng chúng làm mulch.

2.Vỏ cây (bark)

Vỏ cây và gỗ vụn là những loại mulch thường thấy nhất khi bạn vào khu “Garden” của những cửa hàng bách hóa lớn như Walmart, Target, Kmart, Home Depot, Lowes….

Vỏ cây đáp ứng khá tốt những điều kiện trên đây. Nhưng khiếm khuyết lớn nhất của vỏ cây là nó có tỷ lệ Carbon quá cao, và tỷ lệ Nitrogen quá thấp. Tại sao tình trạng này lại bị coi là khuyết điểm? Vì, đất vườn không phải chỉ là…. đất, mà là môi trường sống của muôn loài vi sinh vật cần thiết cho môi trường. Vỏ cây cần những vi sinh vật này để phân hủy, còn những vi sinh vật này thì cần Nitrogen để sống…. Nhưng vỏ cây không cung cấp đủ Nitrogen, buộc chúng phải hút lấy từ môi trường, làm môi trường cằn khô thêm, không còn đủ Nitrogen nuôi lớn cây vườn.


Thảm vườn trị cỏ dại rất hiệu quả…

Thêm nữa, vỏ vụn thường có độc chất (vì ngày xưa, khi còn ở trên thân, nó chính là chiếc áo giáp bảo vệ cây chống lại sâu rầy mà), bây giờ làm sao mà vỏ không xả độc chất ra đất được? Thậm chí, một số loại vỏ vụn có chứa tinh dầu kỵ nước, làm trôi nước tưới, không cho nước thấm vào lòng đất. Với những khuyết điểm như vậy, đương nhiên vỏ vụn không thể coi là thứ mulch tốt nhất được.

Như vậy, có loại mulch nào đáp ứng tốt nhất không? Có chứ! Đương nhiên là có. Và câu trả lời chắc chắn sẽ làm bạn ngạc nhiên. Chúng ta sẽ gặp lại trong bài lần tới nhé.

Vuhang231@yahoo.com