Sunday, 15/09/2019 - 10:53:07

Việt Nam đứng đầu danh sách nguồn tài chính bất hợp pháp của thế giới


Những toa hàng tại Cảng Đình Vũ chờ tàu chở đi xuất cảng tại thương cảng Hải Phòng ngày 12 tháng 8, 2019. (Nhac Nguyen/ AFP/ Getty Images)

Thuật ngữ kỹ thuật là “thương mại với hóa đơn sai” (trade misinvoicing) có nghĩa là: làm sai lệch giá hàng hóa được vận chuyển để tránh thuế hoặc thuế nhập khẩu hoặc để rửa tiền. Gần $600 tỷ Mỹ kim hàng năm trong những gì được gọi là “dòng chảy tài chính bất hợp pháp” từ 148 quốc gia đang phát triển, phần lớn số tiền bị thất thoát các chính phủ mà nếu không thì sẽ thu vào được nhiều hơn trên các sản phẩm được xuất cảng.
Nhưng một mặt khác, hình thức lừa đảo này cũng chuyển tiền vào quốc gia qua những hướng bất ngờ, và kẻ hưởng lợi là ai là điều khó truy tìm. Theo một nghiên cứu năm 2019 của tổ chức quốc tế Global Financial Integrity (Liêm Chính Tài Chính Toàn Cầu, gọi tắt là GFI): Quốc gia nhận được dòng tiền bất hợp pháp lớn nhất từ “thương mại với hóa đơn sai” chính là Việt Nam. Quốc gia cộng sản “tư bản đỏ” này đã thu về $22.5 tỷ trong năm 2015.
Giá trị đồng đô la cho thấy giá trị của một đô la ở quốc gia đó, vì vậy trong khi các quốc gia khác như Trung Quốc và Mễ Tây Cơ đã có lượng dòng tiền bất hợp pháp cao hơn so với Việt Nam, nhưng số tiền ở Việt Nam lại có mãi lực cao hơn các quốc gia như Trung Quốc.
Những quốc gia khác có tiền vào là Thái Lan ($20.9 tỷ USD), Panama ($18.3 tỷ) và Kazakhstan ($16.5 tỷ). Nghiên cứu đã dùng dữ kiện từ Quỹ Tiền Tệ Quốc Tế, cũng như dữ kiện của Liên Hiệp Quốc. Khoảng 29 phần trăm thương mại từ tất cả 148 quốc gia đang phát triển đã bị ảnh hưởng bởi gian lận hóa đơn trong năm 2015 trong thương mại của họ với 36 nền kinh tế tiên tiến.
Nghiên cứu đã không đi sâu vào các nguyên nhân hoặc phương pháp xác định sai lầm cụ thể - tất cả có thể là một sự tính toán sai lầm lên tới $22.5 tỷ Mỹ kim, có lẽ. Nhưng theo ông Rick Rowden, chuyên gia kinh tế cao cấp tại GFI, sự tính lầm khó có thể xảy ra tại Việt Nam.
“Chúng tôi nghi ngờ rằng các công ty đã cố tình làm sai lệch hóa đơn của họ gửi cho cơ quan hải quan và chính quyền cảng của họ,” ông nói.
Trong khi khu vực Á Châu có tỷ lệ thương mại bị ảnh hưởng thấp hơn (chỉ 25% so với 32% ở Phi Châu vùng dưới Sahara hoặc 28% ở các nền kinh tế Âu Châu đang phát triển), thì sự việc còn có rất nhiều tiền chưa kiểm được hết cho thấy đây là một số tiền rất lớn và đáng kinh ngạc. “Một lý do khiến gian lận thương mại có thể gia tăng ở Việt Nam trong những năm gần đây là vì ngành sản xuất công nghệ thấp đã rời khỏi Trung Quốc và chuyển sang các nước Đông Nam Á,” Rowden nói.
Xuất khẩu từ Việt Nam đã tăng gấp ba lần về giá trị kể từ năm 2010, và đi kèm với đó là gian lận nhiều hơn. Ông Rowden nói rằng thương mại gần đây cũng có thể được chuyển hướng qua Việt Nam để tránh thuế quan của cuộc chiến thương mại hiện tại giữa Hoa Kỳ và Trung Quốc.
Dù bằng cách nào, các khoản thuế không được trả trong gian lận thương mại có nghĩa là chính phủ sẽ có ít tiền thu nhập hơn dành cho các chương trình cho người dân như y tế và giáo dục.
Dòng tiền chảy vào trong nước chưa chắc là điều tốt. Trong khi $22.5 tỷ Mỹ kim rót vào Việt Nam nghe có vẻ như là một điều tốt, nó có thể làm cho đất nước càng căng thẳng hơn, bởi các chương trình của nhà nước vốn đã thiếu tiền nay càng bị thiếu các nguồn lực công cộng, đồng thời tội ác thường và tội ác có tổ chức càng gia tăng liên quan đến sự phát triển mạnh trong gian lận thương mại.
Việt Nam đang có một trong những nền kinh tế tăng trưởng nhanh nhất thế giới và được giảm tình trạng nghèo đói ở thành thị một cách nhanh chóng, mặc dù khoảng một nửa các nhóm dân tộc thiểu số Việt Nam vẫn sống trong nghèo đói, theo UNICEF. Nhưng từ khi Việt Nam có được sự tăng trưởng bền vững và có thể tài trợ cho các chương trình tăng trưởng kinh tế, giáo dục và cơ sở hạ tầng, nên việc kiểm soát dòng tiền chặt chẽ là chìa khóa.
Gian lận là một tội ác phức tạp để giải quyết, bởi các hệ thống gian thường được thiết lập từ mấy thập niên, nhưng ở các quốc gia nơi mà chính quyền thật sự cương quyết chống tham những thì cuộc chiến sẽ trở nên dễ dàng hơn nhiều, ông Rick Rowden nói.
“Điều khó khăn hơn đối với các chính phủ là thể hiện ý chí chính trị để làm như vậy,” ông nói. Các chính trị gia tham nhũng, chính quyền địa phương tham nhũng, và các đại gia kinh doanh đều có thể được hưởng lợi từ các luồng tài chính bất hợp pháp như vậy.



Viết bình luận đầu tiên
Advertising
Bình luận trên Facebook

Bình luận trực tiếp