Wednesday, 01/06/2016 - 10:14:50

Người tù Hồ Duy Hải: chưa “tử” cũng chưa “oan”

Nguyễn Phương

Lẽ ra cái án tử hình của Hồ Duy Hải đã được thi hành vào đầu tháng 12, 2014. Nó đã không xảy ra vì hội đồng thi hành án, theo đơn xin của gia đình người tử tù, đã hoãn nó lại để các cơ quan tố tụng xem xét sự việc. Theo dự tính, các “cơ quan chức năng” sẽ kiểm tra, điều tra rồi báo cáo lên Thủ Tướng (lúc ấy là ông Nguyễn Tấn Dũng) trước ngày 4/1/2015.

Cái án tử của Hồ Duy Hải phát sinh từ một vụ cướp của giết người xảy ra ngày 13 tháng 1, 2008, ở Long An, nạn nhân là một nữ nhân viên bưu điện quen biết với Hải, và một nữ nhân viên bưu điện khác. Hải đã ký vào tờ tự khai nhận hành vi giết người, nhưng khi bản án ra tòa sơ thẩm và phúc thẩm thì lại một mực không nhận tội. Bị tuyên án tử hình, Hải và gia đình làm đơn xin giảm án, và lá đơn ấy đã bị Chủ Tịch nước (lúc ấy là ông Trương Tấn Sang) bác vào tháng 5, 2012.

Như thế, lý do chính Hồ Duy Hải cho đến nay vẫn là người tử tù còn sống không phải vì các cơ quan chức năng đột nhiên muốn kiểm tra kỹ lại quá trình và dữ kiện của bản án, cũng không phải vì gia đình Hải quá tha thiết van xin. Hồ Duy Hải được giữ mạng cho đến nay có lẽ phần nhiều nhờ vào mấy sai lầm của ngành hành pháp Việt đã bị phanh phui, gây tiếng vang nhiều nhất là mấy cái án oan của Nguyễn Thanh Chấn và Huỳnh Văn Nén.
Cũng có thể hai cái tên ấy chính là lý do tại sao cho đến nay, 18 tháng sau ngày hoãn án tử, 17 tháng sau khi lẽ ra thủ tướng có báo cáo về vụ việc, Hồ Duy Hải vẫn ở trong tù, thủ tướng cũ đã thành thủ tướng mới, Quốc Hội cũng sắp thay, mà phần “oan” hay “tội” của Hải vẫn chưa rõ ràng.

Thông thường, trong một vụ xét xử, phần công tố tin rằng bị can có tội, và phần biện hộ tìm cách chứng tỏ sự vô tội của người ấy. Trong một vụ án mạng chết hai mạng người như vụ của Hải, với bị can và gia đình kêu oan, điều lạ là luật sư biện hộ của Hải lại không tỏ thái độ “thuyết phục” cho lắm. Ông Nguyễn Văn Đạt, thuộc Đoàn luật sư Sài Gòn, nói vào lúc hoãn án rằng ông “không nói Hải bị oan”, chỉ là “hồ sơ còn quá nhiều vấn đề chưa được làm rõ” và cần thận trọng trong vụ án nghiêm trọng này. Với quan hệ luật sư/thân chủ, một quan hệ mật thiết và tối quan trọng, tại sao ông Đạt không khẳng định Hải bị oan? Ông không biết chắc, không tin chắc, hay là vì luật sư biện hộ ở Việt Nam không đóng vai trò biện hộ đúng nghĩa mà chỉ là một vai “có mặt” mà thôi? Việc “có mặt” của luật sư biện hộ chỉ là thủ tục rõ ràng hơn nữa khi ông Đạt nói ông “đã nêu 41 điểm bất thường của vụ án nhưng không được đối đáp”, và nói rõ hơn là đại diện Viện kiểm sát trong vụ xử chỉ trả lời hai cách: không thay đổi quan điểm truy tố, hoặc “không còn thời gian để làm rõ lại”. Một bản án giết hai mạng người, tòa án không lưu tâm đến đúng sai, chỉ lo cho xong chuyện vì “dư luận rất quan tâm”!

Tháng 12/2014, dư luận rất quan tâm việc Hồ Duy Hải có oan hay không, nên các cơ quan khác nhau hứa hẹn sẽ điều tra, sẽ giám sát... nhưng đến nay, theo ông Lê Quang Hùng - phó chánh án Tòa án nhân dân tỉnh Long An, vẫn chưa thấy hướng dẫn hay kết luận gì về vụ án này. Ông nói cơ quan của ông đã gửi công văn đến Tòa án nhân dân tối cao một tháng nay rồi nhưng chưa có trả lời. Phía Tòa án nhân dân tối cao thì nói sẽ gửi công văn “nhắc” Ủy ban Thường vụ Quốc Hội cho bết kết quả giám sát trong vụ này. Quốc Hội đã và đang thay đổi cùng đợt bầu cử mới nhất, nên chẳng rõ những thành viên trong đoàn giám sát còn làm việc thực sự hay không hay chỉ ngồi chơi xơi nước chờ ngày bàn giao qua Quốc hội mới?

Tháng 6 năm 2015, một báo cáo của Ủy ban Thường vụ Quốc hội nói rằng Đoàn giám sát khẳng định việc kết án tử hình đối với Hồ Duy Hải về các tội danh trên là “có căn cứ pháp luật, quá trình điều tra còn có một số vi phạm, thiếu sót nhưng không làm thay đổi bản chất vụ án”. Báo cáo thừa nhận rằng bên công tố không trưng ra được những vật chứng chính yếu (vũ khí giết người) được dùng để buộc tội Hồ Duy Hải, ngoài ra biên bản ghi lời khai, hỏi cung bị tẩy xóa, sửa chữa nhưng không có chữ ký xác nhận của người khai; động cơ, mục đích giết người nêu trong kết luận của các cơ quan tố tụng chưa phù hợp với diễn biến vụ án... Nếu những điều này không làm thay đổi “bản chất” vụ án, thì rõ ràng công tố/nhà nước đã quyết định ngay từ đầu “bản chất” của vụ án, của tội trạng, không cần nhân chứng vật chứng gì cả. Ngay cả với thái độ tin phía công tố quá mức, bản báo cáo cũng đưa ra một con số khá kinh khủng: trong ba năm có 71 người bị oan và một số trường hợp khác có dấu hiệu bị oan đang được xem xét, giải quyết.

Cuối cùng, nếu đoàn giám sát của Quốc hội tin bản án của Hải là đúng, tại sao Ủy ban Thường vụ Quốc hội vẫn chưa gửi kết luận chính thức cho tòa án Long An? Hai cơ quan chức năng không điều tra gì mới, cũng không có kết luận những dữ kiện, chứng cứ hiện tại là “ổn” hay “không ổn”, xem ra vụ Hồ Duy Hải đã bị bỏ xó, nếu không vào dịp Giáng sinh, tết tây thì cũng vào dịp tết âm lịch 2015. Hoặc phải chăng không ai dám kết luận, sợ “bút sa gà chết”?

 

Viết bình luận đầu tiên
Advertising
Advertising
Bình luận trên Facebook

Bình luận trực tiếp