advertisements
Saturday, 02/05/2015 - 04:30:03

Bảo tàng Quang Trung

Khu trưng bày (kỳ 1)

Bài TRẦN CÔNG NHUNG

Sau khi xem và chụp ảnh nội ngoại thất Tây Sơn Điện, tôi vào nhà bảo tàng Quang Trung. Đây là tòa nhà chính, lớn nhất của khu bảo tàng. Như đã biết, nhà bảo tàng mới xây năm 1977 với tổng diện tích 10 ha, không gian trưng bày 1,000m2, được chia thành 9 khu với 11,057 tài liệu, hiện vật gốc và hàng trăm hiện vật phục chế về nhà Tây Sơn.

Sản phẩm gốm & đúc đồng (Trần Công Nhung/Viễn Đông)




Bước vào cửa chính bảo tàng, thấy ngay pho tượng đồng cao lớn, ba người đàn ông khoác áo hiệp sĩ thời xưa. Tượng đặt trên bệ xây ba tầng sơn trắng, phong là một bức phù điêu nổi bật trên nền nâu đậm, mô tả hàng hàng lớp lớp quân dân sẵn sàng xung trận. Nhưng, tượng không có bảng danh tánh như thường lệ. Tuy biết đây là tường ba anh em Tây Sơn, tôi hỏi anh nhân viên trực, ai là Nguyễn Nhạc ai là Quang Trung, anh trả lời bằng nụ cười vô can. Tất nhiên nhà điêu khắc cũng đã tạc những nét đặc biệt từng nhân vật để người xem có thể đoán biết. Về trang phục cả ba giống nhau: Đầu chít khăn, chân mang ủng... Theo vóc dáng thì người đứng giữa cao to là anh "Hai Trầu" Nguyễn Nhạc? Người bên trái thấp nhưng có râu không lý là Quang Trung? Lại theo sử thì ông Nguyễn Phi Phúc sinh 8 người con, ba người con trai: Nguyễn Văn Nhạc, Nguyễn Văn Lữ và Nguyễn Văn Huệ. Nguyễn Huệ sinh năm 1753. Ông còn có tên là Quang Bình Văn Huệ hay Hồ Thơm. Sau này, dân địa phương thường gọi ông là Đức ông Bình hoặc Đức ông Tám. Như vậy Nguyễn Huệ phải là em Nguyễn Lữ. Theo thứ tự tuổi thì Quang Trung là người thứ ba (bên phải). Tuy nhiên, xưa nay thói quen vẫn xem Nguyễn Huệ là em Nguyễn Nhạc và anh Nguyễn Lữ. Ngay trong khu trưng bày, bảng ca ngợi tài năng của vua Quang Trung có ghi:

Văn tự mua bán (Trần Công Nhung/Viễn Đông)



"...Vũ Hoàng có ba anh em:
Anh là vua Thái Đức Nguyễn Nhạc thiệp thế (?) đa mưu
Em là Đông Định Vương Nguyễn Lữ, thành tín nhân hậu.
Còn Vũ Hoàng
Sức mạnh cử đảnh (?) tài dụng binh như... Lại sùng thượng kính văn, quí trọng đạo lý...". (1)

Tượng Tam Kiệt (Trần Công Nhung/Viễn Đông)



Cứ theo những điều vừa nêu thì pho tượng Tây Sơn Tam Kiệt, Người đứng giữa cao lớn chính là Nguyễn Huệ Quang Trung.
Bảo tàng Quang Trung đang lưu giữ một kho tài liệu, hiện vật phong phú nhất về một triều đại lừng lẫy của nước nhà. Một triều đại do vị vua anh hùng cái thế trị vì, vị vua hết lòng yêu nước thương dân, vị vua đã chinh thân đánh cho quan quân nhà Thanh tan tành mấy chục vạn. Một minh quân được dân yêu mến nhất trong lịch sử dân tộc... Từ danh tánh, đời sống, đến tài năng văn võ rõ ràng, toàn dân đều biết, lịch sử đều ghi, không có gì mị dân, bí ẩn hay huyền thoại.

Ngày ngàn quân Thanh chết
Dưới toán quân Việt Nam
Thề quyết phấn đấu đồng tâm hy sinh
Làm sao cho hơn thời xưa
(Gò Đống Đa nhạc Văn Cao)

"Làm sao cho hơn thời xưa," ngẫm xem con cháu Quang Trung ngày nay đã làm được gì? Hỗ thẹn hay "tự hào,” nhục hay vinh!
Lần lượt qua từng khu tưng bày có những báu vật như chiếc trống da voi của đồng bào Tây Nguyên trong phong trào Tây Sơn. Cả một tủ gia phả của nhiều văn thần, võ tướng, tác phẩm văn thơ, thời Quang Trung, Giấy mua bán đất, văn tế Lạp Phong Tiên Sinh Nguyễn Thiếp, Thi Tập của Đoàn Nguyên Tuấn... Nhiều Sắc phong cho quần thần như Nguyễn Đăng Lâm, chức Thống Soái Thiếu Phó Công, sắc phong thần năm Bảo Hưng thứ 2 (1802)...Tài liệu đa phần đã ố vàng, có thứ không còn nguyên, nhưng là chứng tích của một triều đại trọng hiền tài.
Khu trưng bày chuông, khánh đồng, cũng có điểm đặc biệt. Chuông đúc năm 1791. Lư hương đúc bằng gang, chân quì có chạm hoa văn, có khắc chữ Hán... rất tinh và nghệ thuật. Thời đó chùa La Chữ Huế đã có được quả chuông năm Quang Trung thứ 4. Khánh đồng phục chế từ bản gốc đặt trong đền Quan Thánh Hà Nội, đúc năm Cảnh Thịnh thứ 2 (1794). Trống đồng đúc năm Cảnh Thịnh thứ 8, mọi thứ đồ đúc đều rất chỉnh chu từ đường nét đến hình dáng. Nghề đúc đồng ở Huế thời ấy chưa hình thành, (2) cho thấy nghề đúc thời Quang Trung đã đạt trình độ không thua gì thời nay.
Tủ trưng Ấn tín mới đáng nể. Mười mấy con dấu, khắc theo lối chữ triện rõ nét. Một số ấn tiêu biểu:
- Ấn Quang Trung Triều Đường chi ấn.
- Trấn Thủ Nghệ An - Địa phương chi ấn (Cảnh Hưng)
- Nghệ An Trấn Phủ Chương (Thái Đức & Quang Trung)
- Trưng thu lệnh chi chương (?) (Quang Trung)
- Nghệ An Trấn Phủ chi ấn (Cảnh Thịnh)
Riêng tiền đồng Thái Đức, Quang Trung, Cảnh Thịnh, tôi không hiểu "Thống đốc ngân hàng" thời Quang Trung là ai, nhưng nhìn vào tủ trưng bày "tiền đồng" tìm được tại Bình Định cùng với những chum ché, bình gốm đựng tiền còn nguyên. Một số trang phục vua quan ngày trước cũng được trưng bày.
Tại bảo tàng, trên hai bờ tường còn có khắc ghi tên, tuổi, quê quán của các dũng tướng và các quan văn dưới triều Tây Sơn. Nhiều tranh vẽ diễn tả các trận đánh với lời thơ cảm tác:

Sắc phong (Trần Công Nhung/Viễn Đông)


Làm cho Sĩ Nghị hãi hùng,
Dân ta thắng trận ăn mừng khao quân.

Đường trường chẳng ngại sơn khê,
Quyết tâm phá giặc kéo về Thăng Long.

Đặc biệt có tranh vẽ Lê Chiếu Thống đội mâm lễ vật quì mọp cầu viện nhà Thanh với hai câu cảm đề:

Lê Chiêu Thống thật hôn quân
Cầu Thanh bán nước hại dân sao đành.


Tác phẩm thơ văn (Trần Công Nhung/Viễn Đông)


Đúng là nghìn năm bia miệng mãi còn ghi. Gian thần bạo chúa có xây đắp mộ lăng to cách mấy mà đã mang tiếng "hôn quân" gian ác thì cầm chắc sau khi chết cũng khó yên thân.
Một bức tranh khác vẽ Phạm Công Trị giả vua Quang Trung đi sứ sang nhà Thanh vào năm 1790. Dũng tướng ngồi trên ngựa hí, phong cách uy nghi hệt như vua Quang Trung.

Tiền đồng (Trần Công Nhung/Viễn Đông)



Nhiều hiện vật trong số này do nhân dân Bình Định và nhiều địa phương trong cả nước tặng lại bảo tàng, cũng có một số hiện vật đến từ đại sứ quán các nước bạn mà bảo tàng nhờ sưu tầm.
(còn tiếp)
Trần Công Nhung (2014)

(1) Bản văn lâu ngày nhiều chữ không đọc được. Dưới góc trái ghi (mờ mờ) "Quách Tấn chung thảo”.
(2) Tổ nghề đúc trang 44 QHQOK tập 16
Tin sách: QHQOK trọn bộ 16 cuốn (discount 50%) xin hỏi bác Cường ở tòa soạn báo Viễn Đông. Hoặc liên lạc: Tran C Nhung P.O.Box 163, Garden Grove, CA.92842
email: quehuongtanman@gmail.com



Tranh chiến trận (Trần Công Nhung/Viễn Đông)


Ấn tín thời Quang Trung (Trần Công Nhung/Viễn Đông)



Chuông (Trần Công Nhung/Viễn Đông)


Trống đồng (Trần Công Nhung/Viễn Đông)

 

Viết bình luận đầu tiên
advertisements
advertisements
advertisements
Bình luận trên Facebook
advertisements
advertisements
advertisements
advertisements
advertisements
advertisements
advertisements
advertisements
advertisements