Văn hóa Á Đông với Tu thân - Tề gia - Trị quốc - Bình thiên hạ

Photo by Kumiko SHIMIZU on Unsplash

Ta nghe chữ trị quốc bình thiên hạ liền nghĩ là làm chuyện kinh thiên động địa, nhưng không phải vậy, đó chỉ có nghĩa là gây được ảnh hưởng tốt đẹp cho các cộng đồng lớn hơn mà thôi. Mục đích sâu xa của cuộc sống chính là đem được những điều tốt đẹp cho càng nhiều người càng tốt. Con người không được phép sống vì mình, phải có lý tưởng sống vì mọi người.

Muốn gieo rắc ảnh hưởng tốt đẹp cho mọi người, ai cũng phải bắt đầu bằng việc TU THÂN trước đã. Tu Thân như thế nào thì lại là cả một hệ thống lý thuyết thực hành kinh điển, rồi thời gian, công sức, gột rửa, chuyển biến, rèn luyện rất vất vả chứ không phải chuyện đùa. Chỉ riêng cái Tu Thân này đã lấy hết của ta một kiếp người chưa đủ.

Thế còn TỀ GIA, nếu Tu Thân hết kiếp chưa xong thì thời gian đâu mà Tề Gia nữa?

Tề Gia có nghĩa là xây dựng một gia đình có đạo đức, có phẩm giá, có nề nếp, có hạnh phúc, có yêu thương, có hiếu thuận, có chung thủy.

Vợ sẽ kính trọng chồng khi chồng là người mẫu mực đàng hoàng đầy trách nhiệm, đủ sức lo cho vợ con.

Con cái sẽ kính trọng cha mẹ khi cha mẹ có bề dày tu dưỡng đạo đức.

Thật ra chưa phải đợi Tu Thân hoàn hảo rồi mới Tề Gia, trong khi đang Tu Thân, hiệu quả của Tề Gia đã hiện ra dần dần. Cũng không phải đợi Tề Gia xong rồi mới Trị Quốc (cống hiến cho xã hội), trong khi Tề Gia thì việc cống hiến cho xã hội cũng hiện ra dần dần.

Tuy nhiên mọi cái ban đầu đều phải là Tu Thân cho đúng đắn, đúng hướng để tâm hồn ta thực sự tốt lên từng ngày. Nho giáo lấy Tam Cương Ngũ Thường làm tiêu chuẩn để tu thân (ta nhớ bổ sung thêm Dũng - Nhẫn - Tĩnh - Khiêm), để bậc quân tử điều chỉnh tinh thần và hành vi của mình. Cái gì đúng với Ngũ Thường thì làm, cái gì khác với Ngũ Thường thì bỏ đi, cái gì có trung thành thì giữ, cái gì bạc bẽo thì bỏ đi, cái gì quang minh chính đại thì theo, cái gì mờ ám đen tối thì tránh đi...

Trước khi làm gì hay nói gì phải xét xem có đúng đạo lý thánh hiền hay không, sau khi làm xong rồi cũng xét lại có sơ xuất hay không. Nếu sơ xuất phải tìm cách khắc phục chứ không được bỏ qua mà thành tội với trời đất. TU THÂN trong từng ý nghĩ, từng lời nói, từng việc làm, rồi ba điều còn lại tự hiện ra.

Mục đích sâu xa của cuộc sống chính là mang lại hạnh phúc và nhiều điều tốt đẹp cho càng nhiều người càng tốt, chính vì vậy, muốn thay đổi xã hội, trước hết phải thay đổi chính mình – Tu Thân là nền móng của mọi giá trị lớn lao.

ST