Ukraine: Fire Point, từ công ty casting giải trí đến đế chế công nghệ quốc phòng tỷ đô, có liên quan đến Zelenskyy?

Trước khi chiến tranh Nga–Ukraine nổ ra, Fire Point chỉ là một công ty casting mang tên At Point, chuyên tuyển diễn viên, tìm bối cảnh, và tham gia các dự án phim — trong đó có bộ phim hài lãng mạn “Eight Best Dates” (2016) do chính Volodymyr Zelenskyy đóng vai chính. Công ty này cũng cộng tác với studio Kvartal 95, nơi Zelenskyy và người bạn thân Timur Mindich là đồng sáng lập.

Nhưng khi Nga xâm lăng vào năm 2022, At Point “lột xác” thành Fire Point, và chỉ trong vòng ba năm, từ doanh nghiệp giải trí hạng trung trở thành nhà thầu quốc phòng lớn nhất Ukraine, với giá trị hợp đồng vượt 1 tỷ USD.

Cú chuyển mình quá nhanh, quá lớn — và quá mờ ám — nên không thể không gây chú ý.

Những hợp đồng tỷ đô và chiếc bóng của Mindich

Công ty này giành liên tiếp các gói thầu sản xuất drone cho Bộ Quốc phòng Ukraine dù:

CTO Iryna Terekh vốn chỉ kinh doanh đồ nội thất và bê tông ngoài trời, hoàn toàn không có nền tảng kỹ thuật quân sự cho đến khi bất ngờ được bổ nhiệm năm 2023.

Fire Point bước vào ngành chỉ với 30 drone/tháng, sử dụng vật liệu rẻ tiền, nhưng chỉ sau một năm đã nhận hợp đồng sản xuất 2000 drone, mỗi chiếc trị giá $500,000 – $1,000,000 Mỹ kim.

Quan trọng hơn, Fire Point lại có mối liên hệ mật thiết với Timur Mindich, bạn thân, cộng sự lâu năm của Zelenskyy — người từng làm việc cùng họ thời ngành giải trí. Điều này khiến dư luận Ukraine đặt câu hỏi:

Sự thăng tiến thần tốc của Fire Point là năng lực thật hay “thiên vị chính trị”?

NABU vào cuộc: cáo buộc thổi giá, giao thiếu và sản phẩm kém chất lượng

Trong nhiều tháng qua, Fire Point rơi vào tầm ngắm của NABU — Cơ quan Chống Tham nhũng Ukraine. Các cáo buộc bao gồm:

- Thổi phồng giá linh kiện trong các hợp đồng drone

- Giao thiếu số lượng, không đáp ứng yêu cầu hợp đồng

- Chất lượng drone kém, không tương xứng với giá thành

Hợp đồng năm 2024 trị giá 13.2 tỷ UAH (khoảng $320 triệu Mỹ kim) — chiếm 1/3 toàn bộ ngân sách drone quốc gia

Đáng chú ý, dù chỉ mới xây dựng năng lực quốc phòng vài năm, Fire Point lại được cho là chịu trách nhiệm 60% các cuộc tấn công sâu vào lãnh thổ Nga bằng drone — khiến thiên hạ càng hoài nghi về khả năng “tự dưng giỏi nhanh đến lạ” này.

Từ casting đến drone chiến đấu: câu chuyện tái sinh hay dấu hiệu của cấu kết?

Rất ít công ty giải trí trên thế giới có thể chuyển sang công nghệ quân sự… và lại thắng thầu hàng loạt dự án trị giá hàng trăm triệu USD chỉ trong thời gian cực ngắn như Fire Point.

Và khi một doanh nghiệp “phất lên theo cấp số nhân” ngay cạnh những người thân cận Tổng thống, cộng thêm những hợp đồng quốc phòng khổng lồ giữa thời chiến — câu hỏi lớn nhất luôn là:

Liệu đây là một thành tựu của sáng tạo thời chiến, hay là một mô hình tham nhũng kiểu mới trong chính phủ Zelenskyy?

Câu trả lời vẫn còn bỏ ngỏ. Vì NABU vẫn đang điều tra, và dư luận Ukraine — cũng như các nhà tài trợ phương Tây — đang chờ xem sự thật được phơi bày đến đâu.

Từ tuyển diễn viên sang sản xuất drone tỷ đô chỉ trong vài năm — Fire Point thăng hoa quá nhanh để không khiến người ta nghi ngờ. NABU sẽ sớm phải đưa ra câu trả lời.

TH