Putin sẽ qua đời năm nay? Các chuyên gia dự đoán 10 sự kiện "thiên nga đen" lớn sẽ gây chấn động thế giới trong năm Ngựa 2026

Tục ngữ vẫn nói, điều bất ngờ luôn xảy ra, và năm 2025 chắc chắn là một năm như vậy. Trong khi Tổng thống Mỹ Donald Trump là nguồn gốc chính của sự hỗn loạn toàn cầu và trong nước, thì sự bất ổn của năm đấy cũng do thiên tai, nhân họa, bạo lực chính trị và những tiến bộ công nghệ gây ra.

Với cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ sắp tới của Mỹ vào năm 2026, tình hình tài chính đáng lo ngại, sự bất ổn khí hậu leo ​​thang và cuộc bầu cử địa phương sắp tới ở Đài Loan, không có lý do gì để tin rằng năm 2026 sẽ yên bình hơn nhiều. Đó là lý do tại sao tạp chí Politico đã phỏng vấn một loạt các nhà tương lai học, nhà khoa học, nhà phân tích chính sách đối ngoại và những bộ óc siêu việt khác, hỏi họ: Những sự kiện không thể đoán trước, khó xảy ra, nhưng hoàn toàn có thể xảy ra nào có thể xảy ra vào năm 2026 và có thể hoàn toàn đảo lộn cuộc sống của bạn?

Một số chuyên gia tin rằng trí tuệ nhân tạo (AI) sẽ là một lực lượng gây xáo trộn vào năm 2026, đôi khi có tác động tích cực và đôi khi có tác động tiêu cực. Tuy nhiên, các cộng tác viên của Politico cho rằng kinh tế, khí hậu và công nghệ sẽ đóng một vai trò nhất định. Nếu lịch sử là tiền lệ, và một số "sự kiện thiên nga đen" có khả năng xảy ra dưới một hình thức nào đó, hãy cùng xem 10 dự đoán của các chuyên gia cho năm 2026:

* Các tác nhân AI tổng quát trải qua những cú sụp đổ chớp nhoáng tương tự như thị trường tài chính

Là một nghiên cứu viên cao cấp tại Tổ chức Đổi mới Hoa Kỳ (Foundation for American Innovation Dean) W. Ball thường xem xét các "sự kiện thiên nga đen" vượt ra ngoài sự sụp đổ của chính ngành công nghiệp trí tuệ nhân tạo (AI); ông hình dung ra một hình thức "sụp đổ chớp nhoáng" khác. Thuật ngữ này thường đề cập đến những biến động mạnh mẽ trên thị trường tài chính do hành vi bất ngờ hoặc lỗ hổng trong các hệ thống giao dịch thuật toán gây ra.

Những sự cố sụp đổ đột ngột này thường bắt nguồn từ hiệu ứng dây chuyền của sự tương tác giữa hai hoặc nhiều hệ thống giao dịch tự động. Mặc dù các hệ thống cơ học cũ này có ảnh hưởng đáng kể, nhưng chúng là các công cụ có phạm vi hẹp, thiếu khả năng đa năng của các mô hình ngôn ngữ tiên tiến như ChatGPT.

Trong tương lai gần, các sự cố sụp đổ đột ngột tương tự có thể xảy ra do sự tương tác giữa các tác nhân AI đa năng, và hành vi của chúng sẽ khó dự đoán. Không giống như các sự kiện chỉ giới hạn trong phạm vi hẹp của giao dịch tài sản tài chính, những sự kiện đột ngột này có thể xảy ra trong nhiều tình huống khác nhau.

Mô hình mối đe dọa cơ bản như sau: Khi các hệ thống này được triển khai ngày càng nhiều trong tình huống thực tế, bao gồm kinh doanh, dịch vụ khách hàng và an ninh mạng, chúng rất có khả năng tương tác với nhau, thường là theo hướng đối kháng. Khi hàng trăm nghìn, hàng triệu, hoặc thậm chí hàng tỷ tương tác đối kháng xảy ra mỗi ngày, không thể dự đoán được điều gì sẽ xảy ra, nhưng các điều kiện cho các kết quả bất ngờ, không thể đoán trước, hoặc thậm chí kỳ lạ đã hiện hữu, và tác động của chúng có thể rất lớn.

* Syria lại rơi vào một cuộc nội chiến khốc liệt.

Ryan Crocker, một nhà ngoại giao kỳ cựu từng giữ chức Đại sứ Mỹ sáu nhiệm kỳ, dự đoán rằng đến tháng 3 năm 2026, khi mùa đông lạnh giá bất thường của Syria kết thúc, hàng trăm nghìn người tị nạn và người di tản trong nước từ các khu vực xung đột xung quanh Damascus sẽ phải trải qua nhiều tháng khó khăn cùng cực: nhà cửa bị phá hủy trong giao tranh, thiếu nơi trú ẩn, việc làm, chăm sóc y tế và giáo dục cho con cái.

Việc cắt giảm mạnh viện trợ quốc tế đã khiến các tổ chức như UNHCR và UNICEF không thể đáp ứng được các nhu cầu cơ bản của Syria. Nhiều người chế.t, nhiều người bị bệnh và suy dinh dưỡng, tất cả đều tuyệt vọng, và một số người bị cuốn trong cơn giận dữ vô vọng.

Một đêm nọ, cơn giận dữ này bùng phát ở Damascus, leo thang thành các cuộc bạo loạn. Thành phố, không bị tàn phá bởi chiến tranh, nhưng bị chế giễu về biểu tượng cho đặc quyền từ dân chúng. Đại sứ quán Mỹ tại Syria, vẫn đang trong quá trình xây dựng, đã bị bất ngờ, trở tay không kịp.

Chính phủ Syria cũng không chuẩn bị gì cả. Lực lượng an ninh, thiếu kinh nghiệm trong việc kiểm soát tình trạng bất ổn, đã sử dụng vũ lực gây chế.t người đối với người biểu tình. Chỉ trong vài ngày, bạo lực leo thang và biến thành xung đột tôn giáo và sắc tộc: các bộ lạc Bedouin tiếp tục tấn công các cộng đồng Druze ở phía nam, trong khi người Sunni tìm cách trả đũa người Alawite ở phía tây. Ở phía đông bắc, người Kurd đã ngừng đàm phán với chính phủ Damascus và triển khai quân đội đến khu vực biên giới tranh chấp.

Chỉ trong vài tuần, lực lượng Israel đã can thiệp để hỗ trợ người Druze, trong khi Thổ Nhĩ Kỳ phát động chiến dịch chống lại người Kurd. Cuộc nội chiến tàn khốc ở Syria lại leo thang, lần này được khuếch đại bởi các xung đột khu vực nguy hiểm. Nhóm cực đoan ISIS và Iran cũng lợi dụng sự hỗn loạn để giành lại quyền kiểm soát miền bắc và khôi phục các tuyến đường tiếp tế cho Hezbollah. Syria, từng được coi là biểu tượng hy vọng của Trung Đông, giờ đây đã trở thành tâm điểm của cuộc xung đột tàn phá nhất trong khu vực trong nhiều thập kỷ.

* Xã hội đã chuyển trực tiếp từ sự chia rẽ sang "sự sụp đổ của thực tại chung".

Erica Orange, một đối tác tại công ty tư vấn về tương lai The Future Hunters, tin rằng một "sự kiện thiên nga đen" tiềm tàng là sự chuyển đổi của thế giới từ một sự hiểu biết chung nhưng phân cực cao độ sang một thực tại rời rạc: những sự kiện không thể xác minh, không thể truy tìm nguồn gốc và không có nguồn đáng tin cậy nào để chứng minh tính đúng đắn của chúng.

Xã hội không còn chỉ đơn thuần là một tập hợp các câu chuyện chính trị đối lập và các thuyết âm mưu, mà đã rơi vào tình trạng suy thoái tâm lý và xã hội, với trí tuệ nhân tạo (AI) tạo ra một loạt các thực tại song song. Điều này có nghĩa là xã hội không chỉ chuyển từ những quan điểm khác nhau sang những chia rẽ sâu sắc hơn, mà còn chuyển trực tiếp từ những bất đồng sang "sự sụp đổ hoàn toàn của thực tại chung".

Tình huống này đã tác động trực tiếp đến cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ. Các video deepfake cực kỳ chân thực đã tràn ngập không gian thông tin. Một tuần trước bầu cử, một video deepfake cho thấy một ứng cử viên nhận hối lộ từ một chính phủ nước ngoài. Vài phút sau, một video deepfake khác cho thấy một ứng cử viên đối lập kêu gọi hủy bỏ cuộc bầu cử. Cả hai video đều lan truyền nhanh chóng trước khi các cơ quan kiểm chứng thông tin kịp phản hồi. Trí tuệ nhân tạo (AI) ngay lập tức tạo ra hàng nghìn "lời chứng thực của nhân chứng" ủng hộ, mỗi lời chứng thực đều có giọng nói, câu chuyện và dữ liệu cộng đồng vô cùng chân thực.

Vài ngày sau, các "tài liệu bị rò rỉ" do AI tạo ra tuyên bố gian lận phiếu bầu, tin tặc nước ngoài hoặc tham nhũng bầu cử. Công chúng không chỉ không tin tưởng chính phủ, mà còn "không tin tưởng chính thực tại".
Các thể chế dân chủ đã chứng tỏ sự bất lực trước tốc độ kỹ thuật số. Trong khi các quy trình xác minh vẫn đang được thảo luận, các hệ thống AI có thể tạo ra hàng nghìn câu chuyện mới mâu thuẫn mỗi giờ. Niềm tin nhanh chóng bị xói mòn, trách nhiệm công dân suy giảm, và các cộng đồng tìm kiếm sự thật bị chia rẽ thành những phe phái đối lập. Công chúng trở nên thờ ơ, và quyền lực của các thể chế sụp đổ. Khoảng trống đó nhanh chóng được lấp đầy bởi các thế lực độc đoán hành động nhanh chóng và các nền tảng công nghệ ngày càng mạnh mẽ, trở thành "người phân xử sự thật" mới.

* Putin sẽ chết. Những kẻ kế nhiệm khát vọng sử dụng kho vũ khí hạt nhân của Nga.

Alec Ross, một giáo sư danh tiếng tại Đại học Bologna ở Ý cho biết, tính đến ngày 1 tháng 1 năm nay, Vladimir Putin, 73 tuổi, đã sống thọ hơn tuổi thọ trung bình của nam giới Nga tới 5 năm. Đối với 196 quốc gia trên thế giới, sự kiện gây chấn động nhất sẽ là cái chết của ông ta, mặc dù khả năng ông chết vì bị ném từ cửa sổ tầng năm là rất thấp.

Điều tiếp theo sẽ là hỗn loạn, mà kết quả không ai có thể dự đoán chắc chắn. Thứ nhất, có thể dự đoán được rằng một số nhân vật từng tranh cử và thắng cử, như cựu Tổng thống Nga Dmitry Medvedev, có thể sẽ cố gắng trỗi dậy và thu hút sự ủng hộ của công chúng. Tuy nhiên, những nỗ lực này gần như chắc chắn sẽ xung đột với kế hoạch của nhóm thân cận của Putin.

Nhóm thân cận này (siloviki) ít được thế giới bên ngoài biết đến và cực kỳ khó thâm nhập. Trong khi một số người tiết lộ thông tin đã bị tống đi Siberia hoặc đã qua đời, phe phái này cũng kiểm soát các thể chế quân sự và an ninh của Nga.

Nhiều kết quả khác nhau có thể xảy ra, tạo nên một phạm vi cực kỳ rộng lớn. Một khả năng là người kế nhiệm sẽ cố gắng giảm hoạt động quân sự của Nga và thúc đẩy nền kinh tế như một "khởi động lại" kỷ nguyên hậu Putin. Tuy nhiên, tình hình có thể tồi tệ hơn, chẳng hạn như đưa một người như Nikolai Patrushev lên nắm quyền.

Patrushev, một cố vấn lâu năm của Putin và là thành viên của Siloviki, cũng có tuổi thọ cao hơn mức trung bình của nam giới Nga. Quan trọng hơn, ông ta không chỉ có ý chí mà còn có "mong muốn" sử dụng kho vũ khí hạt nhân của Nga.

* Các ứng cử viên đã bị bắn trọng thương hoặc thiệt mạng trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ.

Andrew Yang, cựu ứng cử viên tổng thống của đảng Dân chủ và CEO của công ty viễn thông không dây mới nổi Noble Mobile, dự đoán rằng bạo lực chính trị trước thềm cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ có thể làm trật bánh cuộc bầu cử năm 2026.

Trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ năm 2026, các ứng cử viên bị bắn trọng thương hoặc bị giết trên đường vận động tranh cử. Một số quan chức kêu gọi hòa bình và lý trí, trong khi những người khác long trọng cảnh báo rằng đó là để bảo vệ đất nước khỏi chế độ chuyên chế. Trong những ngày sau các sự kiện này, cả hai ứng cử viên đều nhận được nhiều lời đe dọa, và một số ứng cử viên địa phương rút khỏi cuộc đua do gia đình họ phải chạy trốn hoặc được bảo vệ bởi vũ trang.

Sau đó, một video do trí tuệ nhân tạo tạo ra cho thấy vụ sát hại dã man một ứng cử viên được lan truyền. Không thể xác nhận hoặc phủ nhận vụ việc, video lan truyền nhanh chóng và mạnh mẽ. Đảng cầm quyền tuyên bố rằng một số khu vực không thể đảm bảo an ninh bỏ phiếu hoặc bảo vệ các điểm bỏ phiếu, dẫn đến việc hoãn bầu cử ở những khu vực đó, nhưng điều này ngay lập tức gây ra các cuộc biểu tình phản đối. Các cuộc biểu tình bắt đầu và sau đó bị Lực lượng Vệ binh Quốc gia đàn áp. Cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ rơi vào hỗn loạn, và kết quả bị tòa án giữ lại. Trong giai đoạn này, một số thành viên Đảng Cộng hòa trong Quốc hội từ chối từ chức, trong khi các thành viên khác của cả hai đảng lặng lẽ nghỉ hưu.

Hoặc, mọi việc có thể diễn ra suôn sẻ, và cuối cùng chúng ta có thể đạt được thỏa thuận về kết quả bầu cử, khôi phục niềm tin vào nền dân chủ, sự thật và việc chia sẻ thực tế khách quan. Bất kỳ kết quả nào cũng có thể xảy ra.

* Robot hình người đang trở thành hiện thực nhưng lại gây ra nỗi lo lắng tập thể

Arati Prabhakar, cựu giám đốc Văn phòng Chính sách Khoa học và Công nghệ Nhà Trắng dưới thời Biden và cựu giám đốc Viện Tiêu chuẩn và Công nghệ Quốc gia (NIST) và Cơ quan Dự án Nghiên cứu Tiên tiến Quốc phòng (DARPA), cho biết DARPA đã tổ chức một cuộc thi cách đây 10 năm, thử nghiệm robot hình người trong các kịch bản thảm họa. Tuy nhiên, các đoạn phim hậu trường cho thấy vào năm 2015, những robot tiên tiến nhất thế giới thường xuyên bị ngã úp mặt và sụp đổ hoàn toàn, và điều này xảy ra khá thường xuyên. Vào thời điểm đó, robot trợ lý cá nhân và robot cứu hộ dường như còn rất xa vời, ít nhất là vài thập kỷ nữa mới thành hiện thực.

Tuy nhiên, với làn sóng đột phá công nghệ mới, trí tuệ nhân tạo (AI) đang hoạt động như một cỗ máy thời gian, đẩy nhanh sự xuất hiện của tương lai robot. Tin tốt là thế hệ robot tiếp theo, hay "AI hiện thân", sẽ có khả năng hỗ trợ trong các nhiệm vụ tìm kiếm và cứu hộ và các công việc rủi ro cao khác, thậm chí chia sẻ việc nhà và chăm sóc người già. Tin xấu là trước khi tất cả những điều này thực sự phát huy tác dụng, xã hội có thể trải qua một cơn hoảng loạn tập thể.

Trong khi công chúng vẫn đang thích nghi với việc trí tuệ nhân tạo (AI) thay thế công việc, thiết lập các mối quan hệ xã hội mô phỏng với chatbot, và mạng xã hội tràn ngập nội dung do AI tạo ra, việc đưa robot 3D với khả năng giống con người vào đời thực có thể gây ra một loạt phản ứng, từ lo lắng và sợ hãi đến những biến động xã hội lớn.

Khi chatbot có thể trả lời tin nhắn gần giống con người, nhiều người bắt đầu tự hỏi liệu chúng có sở hữu trí thông minh cơ bản hay không. Hãy tưởng tượng một ngày nào đó, một robot nhắn tin cho bạn rằng nó đã đỡ ông của bạn khi ông suýt ngã cầu thang, và một robot khác bước vào bếp để nói với bạn rằng con gái bạn không khóc khi nó đưa con bạn đến trường ngày hôm đó—bạn sẽ biết mọi thứ sẽ khác biệt như thế nào.

* Cô bé chết vì mất nước bởi chính quyền cố gắng "thắng cuộc đua trí tuệ nhân tạo với Trung Quốc"

Amy Zalman, một nhà tương lai học, chuyên gia tư vấn chiến lược và giáo sư tại Trường Quan hệ Quốc tế và Công cộng thuộc Đại học Columbia, đã viết một câu chuyện về Anna, một cô bé 8 tuổi chết vì mất nước ở vùng Tây Nam nước Mỹ vào ngày 1 tháng 8 năm 2026.

Gia đình Anna sống trong một ngôi nhà nhỏ ở ngoại ô thị trấn, thường xuyên phải chịu đựng áp lực nước thấp và tình trạng mất nước đột ngột. Do hạn hán kéo dài trong khu vực, tình trạng thiếu nước và phân phối nước là chuyện thường tình. Sau đó, cha của Anna mất việc, và gia đình không thể trả tiền nước. Công ty cấp nước có quyền hợp pháp cắt nguồn cung cấp nước, vì vậy nước sinh hoạt của gia đình họ đã bị cắt. Họ chỉ có thể góp tiền với các gia đình khác để mua nước và chia sẻ, nhưng khi nhiệt độ mùa hè tăng cao, có ngày lên tới 114.8 độ (46 độ C), lượng nước này là không đủ.

Vào tháng 7, chính quyền địa phương đã thực hiện các biện pháp khẩn cấp tiết kiệm nước cho người dân, ngừng bán nước số lượng lớn và dành nguồn nước cho một khu công viên dữ liệu trí tuệ nhân tạo (AI) mới xây dựng. Khu công viên này tiêu thụ một lượng nước lớn để làm mát các máy chủ hoạt động 24/7.

Không có nước sinh hoạt ở nhà và nhiệt độ tiếp tục tăng, Anna và các anh chị em của cô dần trở nên yếu hơn. Cửa hàng gần nhất cách đó 1.86 miles, và khi cha của Anna về đến nhà, hàng xóm đã mua hết nước uống và đồ uống giá rẻ trong đợt nắng nóng.

Khi Anna than phiền bị chóng mặt, mẹ cô phớt lờ các triệu chứng của cô. Vài giờ sau, cô nói rằng mình bị đau đầu và gục xuống sàn bếp, mệt mỏi và tiều tụy. Đến tối, các cơ quan nội tạng của cô bắt đầu suy yếu, và cuối cùng qua đời. Hai ngày sau, một cụ bà trong cộng đồng cũng chết vì mất nước. Trong những tuần tiếp theo, thêm năm người nữa chết, tất cả đều do thiếu nước.

Các nhà báo toàn cầu đổ xô đưa tin về vụ việc. Đối mặt với thảm kịch có thể tránh được này, diễn ra dưới sự chú ý của toàn cầu, các quan chức thị trấn phải đối mặt với khủng hoảng uy tín, cố gắng tạm thời đóng cửa trung tâm dữ liệu và phân phối lại nguồn nước bị chuyển hướng cho người dân. Tuy nhiên, tổng thống, trên truyền hình, đã mô tả trung tâm dữ liệu là "cơ sở then chốt để giành chiến thắng trong cuộc đua trí tuệ nhân tạo với Trung Quốc" và viện dẫn quyền khẩn cấp để ngăn chặn việc đóng cửa nó.

Khi tin tức tiếp tục được lan truyền, mọi người dần nhận ra rằng cái chết của Anna không phải là một tai nạn đơn lẻ, mà là một dấu hiệu cảnh báo: cho thấy sự mục nát của toàn bộ hệ thống, đan xen với bất bình đẳng, sự nóng lên toàn cầu và các ưu tiên công nghiệp do những người nắm quyền quyết định.

* Công nghệ AI sẽ chứng kiến ​​sự gia tăng nhỏ nhất về khả năng nhưng sự gia tăng lớn nhất về giá trị gia tăng.

Matt Calkins, Giám đốc điều hành và người sáng lập của Appian, một công ty phần mềm doanh nghiệp và điện toán đám mây của Mỹ, cho biết năm 2026 sẽ là năm có khả năng ứng dụng thực tiễn và giá trị lớn nhất cho trí tuệ nhân tạo (AI), nhưng cũng là năm có tiến bộ công nghệ chậm nhất.

Năm 2025, dưới sự dẫn dắt của chính phủ Mỹ, Trung Quốc được xem là đối thủ không thể vượt qua trong cuộc đua trí tuệ nhân tạo (AI), thúc đẩy các công ty đầu tư mạnh vào phát triển công nghệ AI, ngay cả khi lợi nhuận thu được không nhiều ngay lập tức.

Tuy nhiên, Mỹ và Trung Quốc đóng vai trò hoàn toàn khác nhau trong cuộc đua AI toàn cầu này. Trung Quốc đã chọn phát triển các mô hình mở, gọn nhẹ và chi phí thấp, vừa thiết thực vừa mang lại lợi nhuận tài chính rõ ràng cho người dùng. Mặt khác, Mỹ tiếp tục theo đuổi chiến lược lý thuyết, dường như chỉ theo đuổi những "biểu tượng hão huyền". Cách tiếp cận này cần phải chấm dứt.

Đến năm 2026, ngành công nghiệp cần phải tuyên bố rõ ràng rằng AI phải phục vụ các mục đích cụ thể, các khoản đầu tư phải theo đuổi những mục đích đó, và giá trị phải được đo bằng hiệu quả đầu tư. AI không còn là một thí nghiệm khoa học mà phải mang lại giá trị hữu hình cho người tiêu dùng; các mục tiêu lý thuyết nên được gác lại.

Năm 2026 sẽ là năm tốt nhất và tồi tệ nhất đối với trí tuệ nhân tạo. Về tiến bộ công nghệ, đây sẽ là năm tồi tệ nhất: các mô hình AI tiên tiến nhất thế giới sẽ đạt được ít khả năng hơn trong 12 tháng tới so với bất kỳ năm nào trước đó. Tuy nhiên, đồng thời, đây cũng sẽ là năm tốt nhất từ ​​trước đến nay của AI, vì giá trị thực tế của nó sẽ tăng trưởng vượt bậc so với những năm trước. Chúng ta sẽ thấy rằng vào năm 2026, khả năng công nghệ của AI sẽ tăng trưởng ít nhất, nhưng giá trị thực tế của nó sẽ tăng trưởng mạnh nhất.

* Cơ quan Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm (FDA) ủng hộ "khoa học giả trong ngành thực phẩm chức năng”

Andrea Love, một nhà khoa học y sinh, tin rằng "sự kiện thiên nga đen" năm 2026 đã xảy ra: Cơ quan Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ (FDA) đã hoàn toàn hợp pháp hóa "khoa học giả trong thực phẩm chức năng”.

Love cho rằng FDA đang khuyến khích mọi người nhầm lẫn giữa khoa học giả và y học dựa trên bằng chứng. Ủy viên FDA Marty Makary, dưới chiêu bài "tăng cường khả năng tiếp cận", "thúc đẩy đổi mới" và "xây dựng lại niềm tin", đang dần làm mờ ranh giới giữa y học dựa trên bằng chứng và ngành y tế. Ông và các quan chức khác đang định vị lại FDA từ một cơ quan quản lý dựa trên khoa học, đảm bảo an toàn thành một người ủng hộ "lựa chọn lành mạnh". Bà chỉ ra rằng FDA coi các tiêu chuẩn bằng chứng nghiêm ngặt là chủ nghĩa tinh hoa, thay vào đó sử dụng kinh nghiệm cá nhân để biện minh cho những thay đổi chính sách phi khoa học, cuối cùng gây nguy hiểm cho sức khỏe cộng đồng.

Những dấu hiệu ban đầu đã xuất hiện: sự nhiệt tình trong việc nới lỏng các quy định phê duyệt của FDA; kế hoạch đẩy nhanh việc xét nghiệm sức khỏe trực tiếp cho người tiêu dùng mà thiếu sự xác nhận lâm sàng; và nâng tầm các thực phẩm chức năng lên ngang hàng với thuốc điều trị, thay vì xem chúng là những sản phẩm có hiệu quả chưa được chứng minh và tiềm ẩn rủi ro. Từ lâu, những sản phẩm này hầu như không được kiểm soát theo Đạo luật Sức khỏe và Giáo dục về Thực phẩm chức năng.

Nếu ban lãnh đạo FDA loại bỏ ngay cả những rào cản an toàn cuối cùng còn lại, thì sự gia tăng nhanh chóng các sản phẩm "có vẻ được FDA hậu thuẫn" là điều có thể dự đoán được. Người dân sẽ không có thêm quyền tự chủ; họ chỉ trở nên kém khỏe mạnh hơn.

Đây là một sự kiện "thiên nga đen" vì công chúng vẫn sẽ nhầm tưởng rằng họ đang tuân theo khoa học, vì những tuyên bố này đến từ các cơ quan y tế liên bang. Mọi người sẽ đưa ra quyết định về sức khỏe dựa trên thông tin sai lệch, chứ không phải bằng chứng đã được chứng minh. Bệnh nhân có thể trì hoãn hoặc từ chối các phương pháp điều trị thực sự hiệu quả, thay vào đó lựa chọn các sản phẩm được đóng gói đẹp mắt, tiếp thị khéo léo nhưng gây hiểu lầm. Đến khi những tác hại này biểu hiện ở cấp độ dân số, những thay đổi chính sách này sẽ trở nên phổ biến và thậm chí có thể không thể đảo ngược.

* Thảm kịch "Chủ nhật đẫm máu" ở Bắc Ireland đang được tái hiện ở Hoa Kỳ.

Jonathan Stevenson, một nghiên cứu viên cao cấp tại Viện Nghiên cứu Chiến lược Quốc tế (IISS) và biên tập viên điều hành của tạp chí học thuật chiến lược quốc tế hai tháng một lần “Survival”, lưu ý rằng người Anh thường viện dẫn cuộc xung đột ở Bắc Ireland (The Troubles) khi thảo luận về xung đột, đôi khi thậm chí còn phóng đại nó. Tuy nhiên, lịch sử này của Bắc Ireland lại vang vọng một cách đáng sợ trong nước Mỹ đương đại. Với việc Tổng thống Trump triển khai Lực lượng Vệ binh Quốc gia và quân đội chính quy của Mỹ đến các thành phố có sự ủng hộ mạnh mẽ của đảng Dân chủ, một phản ứng bạo lực có thể đẩy Mỹ đi theo con đường tương tự.

Vào cuối những năm 1960, Phong trào Dân quyền Công giáo bùng nổ ở Bắc Ireland. Chính quyền London, viện dẫn lý do cần hỗ trợ cảnh sát địa phương, đã triển khai quân đội Anh. Ngày 30 tháng 1 năm 1972, "Chủ nhật đẫm máu", những binh lính được huấn luyện chiến đấu chứ không phải kiểm soát đám đông đã nổ súng vào 26 thường dân không vũ trang trong một cuộc biểu tình ở Derry, giết chết 14 người.

Sự kiện này đã châm ngòi cho một cuộc xung đột cường độ thấp kéo dài hơn 20 năm: một bên gồm những người Công giáo cực đoan ủng hộ sự thống nhất Ireland, và bên kia là cộng đồng Tin lành, được Hoàng gia Anh ủng hộ và quyết tâm duy trì nền độc lập của Bắc Ireland dưới sự cai trị của Anh. Cuộc xung đột đứng trên bờ vực nội chiến trước khi thoái hóa thành một kiểu "giết người thường nhật". Tầng lớp trung lưu phần lớn không bị ảnh hưởng, vì bạo lực tập trung ở các khu vực công nhân, nơi họ coi tình trạng bất ổn xã hội như tiếng ồn nền và tiếp tục cuộc sống đáng kính của mình.

Giờ đây, việc chính quyền Trump triển khai quân đội đến các thành phố ủng hộ Đảng Cộng sản Trung Quốc cũng tương tự như vậy, "quân sự hóa" xung đột chính trị. Một sự kiện như "Chủ nhật đẫm máu" ở Mỹ không phải là điều không thể xảy ra; Trên thực tế, đã có tiền lệ: năm 1970, quân đội Vệ binh Quốc gia được triển khai đến Đại học Kent State để đàn áp các cuộc biểu tình phản đối chiến tranh Việt Nam đã giết chết bốn sinh viên và làm bị thương chín người khác. Vụ việc này đã thúc đẩy sự nổi lên của "Weather Underground", một nhóm cánh tả cực đoan.

Mặc dù hiện nay không còn nhóm nào tương tự, nhưng sự phản đối rộng rãi của cánh tả đối với các chính sách của Trump có nghĩa là một sự việc tương tự có thể đẩy trật tự hiến pháp Hoa Kỳ đến bờ vực, có khả năng làm nảy sinh các tổ chức cực đoan mới. Điều này sẽ càng huy động các lực lượng dân quân cánh hữu ủng hộ chính phủ hiện có để chống lại các nhóm này và những người ủng hộ họ. Trump cũng sẽ có được một cái cớ tự củng cố để sử dụng quân đội chống lại công dân Mỹ trên đất Mỹ. Và cuối cùng, người dân sẽ quen với điều này, đúng như ông ta hy vọng - đây là điều ông ta gọi là "Những rắc rối của Mỹ".

Cái gọi là "khả năng kiểm soát" của "Những rắc rối" ở Bắc Ireland ban đầu không mang lại nhiều an ủi. Vào thời điểm đó, hơn 3,500 trong số khoảng 1.6 triệu người dân Bắc Ireland đã thiệt mạng. Theo tính toán sơ bộ, một tình huống tương tự ở Hoa Kỳ có thể dẫn đến khoảng 720,000 người chết, nhiều hơn cả trong Nội chiến.

Những cái chết này sẽ rải rác trên hơn 2 tỷ acres trên đất nước Mỹ và có thể kéo dài đến 20 năm, chứ không phải 4 năm. Hiệu ứng pha loãng của thời gian và không gian sẽ làm suy yếu tác động về mặt cảm xúc và thể chất của những vụ thảm sát này. Điều này, đến lượt nó, khiến công chúng trở nên khoan dung hơn, đặc biệt là khi nước Mỹ đã quen với bạo lực súng đạn từ lâu, và cho phép các chế độ như chính quyền Trump duy trì ảnh hưởng của họ lâu hơn.

FB Peter Pho