Mỹ siết chặt quy định Visa du học F-1 từ năm 2026: Chính thức chấm dứt thời hạn ở lại tự do

Bộ An ninh Nội địa Hoa Kỳ (DHS) phối hợp cùng Cục Di trú và Nhập tịch Hoa Kỳ (USCIS) vừa công bố thay đổi lớn trong chính sách quản lý sinh viên quốc tế diện Visa F-1. Theo đó, kể từ ngày 15/09/2026, cơ chế cấp phép lưu trú theo "Thời hạn trạng thái" (Duration of Status - D/S) vốn tồn tại nhiều thập kỷ sẽ chính thức bị bãi bỏ. Thay đổi này đánh dấu bước ngoặt quan trọng trong quản lý di trú, đặt ra nhiều thách thức mới đối với hàng trăm nghìn gia đình có con em đang và sẽ du học tại Mỹ.

1. Từ "Thời hạn trạng thái" D/S chuyển sang giới hạn cứng tối đa 4 năm

Theo quy định hiện hành áp dụng trước ngày 15/09/2026, khi sinh viên quốc tế nhập cảnh vào Mỹ với Visa F-1, cán bộ hải quan sẽ đóng dấu trạng thái D/S lên hộ chiếu và mẫu I-94. Cơ chế D/S cho phép du học sinh duy trì hợp pháp thời gian ở lại Mỹ miễn là Mẫu I-20 còn hiệu lực và sinh viên duy trì việc học toàn thời gian. Điều này đồng nghĩa với việc sinh viên có thể học kéo dài từ 4 năm, 6 năm đến 8 năm qua nhiều bậc học khác nhau mà không phải làm thủ tục xin kéo dài thời gian lưu trú với cơ quan di trú.

Tuy nhiên, kể từ ngày 15/09/2026, quy định mới sẽ áp đặt cơ chế "Admit Until Date" (Nhập cảnh đến ngày cố định). Cán bộ kiểm soát biên giới sẽ chỉ cấp thời hạn lưu trú tối đa là 4 năm (48 tháng) trên dấu nhập cảnh. Trong trường hợp chương trình học kéo dài hơn 4 năm — chẳng hạn như các ngành Y khoa, Tiến sĩ, hoặc trường hợp sinh viên phải học thêm học kỳ do nợ môn — sinh viên bắt buộc phải nộp đơn xin gia hạn trạng thái (Mẫu I-539) lên USCIS.

Thủ tục gia hạn mới đòi hỏi du học sinh phải đóng khoản lệ phí $470 USD, thực hiện lấy sinh trắc học (lăn tay) và đối mặt với thời gian chờ xét duyệt kéo dài từ 8 đến 12 tháng. Nếu USCIS từ chối đơn gia hạn, sinh viên sẽ phải rời khỏi nước Mỹ ngay lập tức mà không có cơ hội tiếp tục chương trình học.

2. Phân loại các nhóm đối tượng chịu tác động từ mốc thời gian 15/09/2026

Quy định mới chia du học sinh thành các nhóm chịu ảnh hưởng trực tiếp và gián tiếp khác nhau, đòi hỏi mỗi gia đình phải nắm rõ tình trạng pháp lý của con em mình:

• Nhóm ảnh hưởng trực tiếp: Tất cả sinh viên bắt đầu nhập cảnh vào Mỹ từ ngày 15/09/2026 trở đi; hoặc những sinh viên đang theo học tại Mỹ nhưng rời khỏi lãnh thổ Mỹ và quay trở lại sau mốc thời gian này. Toàn bộ các trường hợp này sẽ lập tức bị áp dụng quy tắc giới hạn tối đa 4 năm.
• Nhóm tạm thời không bị ảnh hưởng: Những du học sinh đã có mặt tại Mỹ trước ngày 15/09/2026 và giữ liên tục trạng thái ở lại Mỹ mà không xuất cảnh. Nhóm này tiếp tục được hưởng thời hạn D/S theo Mẫu I-20 hiện tại cho đến khi kết thúc chương trình học hoặc cho đến khi rời khỏi Mỹ.

Quy định này đặt ra sự đánh đổi lớn đối với các du học sinh đang ở Mỹ: nếu rời khỏi Mỹ để về nước thăm gia đình trong các kỳ nghỉ sau mốc 15/09/2026, khi quay lại Mỹ, du học sinh sẽ mất cơ chế D/S cũ và phải chuyển sang cơ chế quản lý giới hạn 4 năm.

3. Ba áp lực lớn đối với du học sinh: Chi phí, thời gian và thời gian ân hạn

Quy định mới tạo ra nhiều hệ lụy đáng ngại đối với đời sống và lộ trình học tập của du học sinh quốc tế tại Mỹ:

Thứ nhất là áp lực về thời gian xét duyệt: Trước đây, việc xin phê duyệt thực tập tùy chọn (OPT) hay gia hạn I-20 chủ yếu do Ban Giám hiệu và Cố vấn Sinh viên Quốc tế (DSO) của nhà trường xử lý nhanh chóng. Hiện nay, việc phải thông qua thủ tục I-539 tại USCIS khiến sinh viên rơi vào trạng thái chờ đợi kéo dài, ảnh hưởng nghiêm trọng đến tiến độ đăng ký thực tập hoặc làm việc sau tốt nghiệp.

Thứ hai là chi phí tài chính gia tăng: Bên cạnh mức lệ phí cố định $470 USD cho mỗi lần nộp đơn I-539, gia đình có thể phải chi trả thêm hàng nghìn USD cho chi phí tư vấn pháp lý hoặc luật sư di trú nếu hồ sơ gặp vướng mắc. Mọi rủi ro học tập như học lại môn hay kéo dài tiến độ đồ án tốt nghiệp đều dẫn đến chi phí phát sinh đáng kể.

Thứ ba là rút ngắn thời gian ân hạn (Grace Period): Theo luật cũ, du học sinh sau khi hoàn thành chương trình học có 60 ngày để chuẩn bị cho việc nhập học chương trình mới, chuyển đổi visa hoặc thu xếp hành lý về nước. Theo chính sách mới, thời gian này bị cắt giảm xuống chỉ còn 30 ngày. Điều này gây ra áp lực tâm lý và thời gian rất lớn cho sinh viên trong việc sắp xếp công việc và phương án di chuyển.

4. Khuyến nghị hành động dành cho phụ huynh và du học sinh

Để thích ứng với những thay đổi pháp lý quan trọng này, chuyên gia di trú đưa ra các khuyến nghị cụ thể cho từng nhóm trường hợp:

Đối với tân sinh viên chuẩn bị nhập học kỳ Thu 2026, các gia đình nên chủ động đặt vé máy bay và hoàn tất thủ tục nhập cảnh vào Mỹ trước ngày 14/09/2026 để được hưởng cơ chế D/S cũ. Đối với các du học sinh đang học tập tại Mỹ, cần hạn chế tối đa việc di chuyển ra khỏi nước Mỹ sau ngày 15/09/2026 nếu không thực sự cần thiết, đồng thời tập trung hoàn thành chương trình đúng hạn để tránh phát sinh thủ tục gia hạn.

Đối với các sinh viên theo học các chương trình dài hạn như Tiến sĩ (thường kéo dài 5-6 năm) hoặc các ngành Y-Dược, việc chuẩn bị hồ sơ xin gia hạn I-539 cần được thực hiện trước ít nhất 1 năm so với thời điểm hết hạn 4 năm, đảm bảo bảng điểm đẹp và có thư bảo lãnh uy tín từ giáo sư hướng dẫn.

Bình luận: Quyết định bỏ cơ chế Duration of Status của DHS phản ánh xu hướng quản lý di trú ngày càng nghiêm ngặt của chính quyền Mỹ nhằm kiểm sát chặt chẽ tình trạng lưu trú quá hạn của người nước ngoài. Sự thay đổi này đòi hỏi phụ huynh và du học sinh Việt Nam phải từ bỏ tư duy chủ quan, chủ động xây dựng lộ trình học tập kỷ luật và chuẩn bị kỹ lưỡng về mặt pháp lý để đảm bảo hành trình du học diễn ra an toàn, suôn sẻ.