Lời khuyên cho bất kỳ ai uống nước đóng chai ngày hè

Khi những ngày nắng nóng kéo đến, nước đóng chai bắt đầu được tiêu thụ nhiều. Chúng xuất hiện trong ô tô, cốp xe, nhà kho, tại các buổi tập bóng đá và các bữa tiệc. Thật tiện lợi khi có một nguồn nước nhanh chóng ở bất cứ đâu. Thế nhưng trong những năm gần đây, vi nhựa đã được phát hiện trong nước đóng chai và tạo ra những mối lo ngại.

Chưa hết, các nhà hóa học nghiên cứu về bao bì thực phẩm đã phát hiện ra rằng những chiếc chai này không hề trơ khi ở trong môi trường nhiệt độ cao và ánh nắng mặt trời. Các chất trong nhựa - bao gồm cả kim loại antimon, vốn được sử dụng làm chất xúc tác trong sản xuất nhựa - có thể dịch chuyển vào chất lỏng được lưu trữ bên trong.

"Có một mối liên hệ trực tiếp giữa tốc độ dịch chuyển của chất hóa học và nhiệt độ", Birgit Geueke thuộc tổ chức phi lợi nhuận Diễn đàn Bao bì Thực phẩm cho biết, khi trích dẫn một nghiên cứu năm 2008. Các chất khác, bao gồm cả bisphenol A, hay BPA, cũng được tìm thấy là bị rò rỉ vào một số loại nước đóng chai khi nhiệt độ tăng lên.

"Nó không nên xuất hiện ở đó - ngành công nghiệp liên tục nói với chúng ta rằng nó không nên ở đó - nhưng nó đang được đo lường thấy", Olwenn Martin, một phó giáo sư về sức khỏe và môi trường tại Đại học London (UCL), cho biết. Vì những lý do này và các lý do khác, các chuyên gia cảnh báo không nên để nước đóng chai tiếp xúc với ánh nắng mặt trời và nhiệt độ cao.

Chai nước nhựa được làm bằng gì?
Nhiều loại chai nước nhựa sử dụng một lần được làm bằng polyethylene terephthalate, hay PET, một thành phần chủ chốt của các loại đồ uống đóng gói và là một trong những loại nhựa duy nhất có thể tái chế thành hộp đựng thực phẩm. Nhưng ngoài dấu chân môi trường khổng lồ của nhựa sử dụng một lần, còn có những lý do khác để bạn nên hạn chế tiêu thụ nước đóng chai.

Các chai nước được làm từ nhiều thứ chứ không chỉ riêng polymer nhựa, Eleni Iacovidou, một giảng viên cao cấp về quản lý môi trường tại Đại học Brunel London cho biết. Các chất phụ gia và các chất khác mang lại cho nhựa những đặc tính cụ thể. Trong một bài báo năm 2022, bà và các đồng nghiệp đã xem xét các bằng chứng có sẵn về những gì có thể rò rỉ vào đồ uống được chứa trong chai PET. "Chúng tôi bắt đầu xem xét các chất phụ gia và cách các chất phụ gia này hoạt động", bà nói.

Những gì họ tìm thấy thật đáng lo ngại. Một số nhóm nghiên cứu đã quan sát thấy các chất dịch chuyển vào chất lỏng đóng chai, mặc dù số lượng khác nhau và các tác động đối với sức khỏe vẫn chưa rõ ràng. Nhiều nhóm đã nghiên cứu cụ thể tác động của nhiệt độ đối với sự dịch chuyển chất; ở nhiều vùng ấm áp trên thế giới, nước máy không an toàn, và các tác giả của bài báo đang phản hồi lại những lo ngại về an toàn của nhiều người phải dựa vào nước đóng chai.

"Thực tế là chúng ta không nên để các chai PET tiếp xúc với nhiệt độ cao và ánh nắng mặt trời", Iacovidou nói. Trong những điều kiện như vậy, nghiên cứu cho thấy chúng trở nên kém ổn định hơn.

Tác động sức khỏe của việc uống nước từ chai nhựa nóng là gì?

Qua nhiều năm, các nghiên cứu đã phát hiện ra rằng một loạt các hóa chất khác nhau, với số lượng rất khác nhau, dịch chuyển ra khỏi các hộp nhựa sử dụng một lần vào thực phẩm hoặc đồ uống bên trong. Một số hóa chất này, chẳng hạn như este phthalate đóng vai trò là chất gây rối loạn nội tiết, được biết là có hại cho sức khỏe, trong khi những hóa chất khác vẫn còn là một ẩn số.

"Chúng ta thiếu bằng chứng về tác động tích tụ của các hóa chất này trong cơ thể con người", Iacovidou nói. "Cũng có mối quan hệ hiệp lực của hiện tượng này với các hóa chất khác mà chúng ta tiếp xúc, vì vậy để liên kết nó với các tác động sức khỏe cụ thể - chúng ta vẫn chưa đạt đến mức đó."

Khi khoa học đang dần bắt kịp, các chuyên gia cho biết họ đang hạn chế thực phẩm và đồ uống đựng trong đồ nhựa bất cứ khi nào có thể - và đặc biệt là tránh làm nóng chúng. Các loại thực phẩm khác nhau tương tác khác nhau với nhựa, Martin, người đã làm việc trong nhóm đánh giá cùng với Iacovidou, cho biết. "Nước sốt cà chua hoặc nước ép trái cây sẽ thúc đẩy một số hợp chất nhất định và làm tăng sự rò rỉ; nhiệt độ sẽ làm tăng sự rò rỉ", bà nói. "Nhưng bạn cũng có các thành phần chất béo có thể làm tăng sự rò rỉ của các hợp chất khác."

Cách tốt nhất để bảo quản các chai nước là gì?
Nước đóng chai nên được giữ ở nơi nào đó mát mẻ và tối, Iacovidou nói. Nhưng ngay cả trong tủ đựng đồ ở nhà bạn, nhiệt độ vẫn có thể tăng lên đến mức khuyến khích sự dịch chuyển chất, bà lưu ý.

Trong một tờ thông tin dành cho người tiêu dùng, Hiệp hội Nước đóng chai Quốc tế "khuyên người tiêu dùng nên bảo quản nước đóng chai ở nhiệt độ phòng hoặc mát hơn, tránh ánh nắng trực tiếp."

Nhiệt độ nào đáng lo ngại? Trong các thử nghiệm với nhiều loại chất lỏng khác nhau, một số chất bắt đầu dịch chuyển ở khoảng 68°F, trong khi những chất khác di động mạnh hơn trên 86-104°F. "Ở phạm vi này… chúng ta bắt đầu có sự dịch chuyển của các hóa chất." Bản thân chuyên gia Iacovidou sử dụng một chiếc chai kim loại để mang theo nước, và Martin cũng vậy.

"Nếu mọi người có thể tránh đặt bất cứ thứ gì bằng nhựa dưới ánh nắng mặt trời gay gắt, đặc biệt là với kiểu thời tiết mà chúng ta đang có vào lúc này", Martin nói, thì đó là một động thái tốt.