Có phải California lại gây phẫn nộ với chính sách mới bị tố “đánh úp” người dân với kế hoạch thu phí theo miles chạy xe

California lại một lần nữa trở thành tâm điểm chỉ trích khi chính quyền của Thống đốc Gavin Newsom thúc đẩy chính sách thu phí theo số miles chạy xe – “Road Charge” – nhằm thay thế cho nguồn thu thuế xăng đang giảm vì sự bùng nổ của xe điện và xe hybrid.

Chương trình thử nghiệm đã hoàn tất và báo cáo cuối cùng sẽ được trình lên các nhà lập pháp vào tháng 12. Tuy chưa triển khai rộng rãi, nhưng phản ứng dữ dội từ người dân và giới chuyên gia cho thấy đây có thể là một “quả bom chính trị” mới của Sacramento.

*** Người dân California nói họ bị “đánh úp”

Theo tiến sĩ Houman Hemmati và nhiều cư dân khác, chính sách này phản ánh sự mâu thuẫn nội tại trong cách điều hành của chính quyền Newsom: khuyến khích dân mua xe điện để giảm khí thải – nhưng khi họ làm theo, lại thu thêm phí mới.

1. Mua xe điện để tiết kiệm… rồi bị đánh thêm phí

Trong nhiều năm, California đã cổ vũ mạnh mẽ xe điện, thậm chí gây áp lực bằng mức thuế xăng cao nhất nước Mỹ: 68 cents mỗi gallon.

Hàng triệu người bỏ tiền mua EV với hy vọng tiết kiệm lâu dài.

Nhưng giờ, khi họ vừa thoát khỏi thuế xăng, một loại phí mới lại xuất hiện – phí tính theo số miles – cộng thêm giá điện đang tăng mạnh.

Nhiều người gọi đây là “đòn hồi mã thương” của chính quyền.

2. Lo ngại phí sẽ tăng vô hạn

Dù cơ quan quản lý trấn an rằng mức phí thử nghiệm chỉ là 0.5 cents đến 2–4 cents/mile, nhưng những người chỉ trích cảnh báo:
“Bắt đầu thấp như vậy chỉ là bước đầu. Rồi sẽ tăng lên mức không ai chịu nổi.”

Với lịch sử tăng thuế liên tục của California, lo ngại này không hề vô lý.

3. Nỗi sợ bị theo dõi hành trình cá nhân

Chương trình thử nghiệm cho phép chọn giữa app, thiết bị gắn vào xe, hoặc báo cáo đồng hồ xe.

Nhưng nhiều người lo rằng khi triển khai thật, tính tự nguyện sẽ biến mất – và việc nhà nước có khả năng theo dõi hành trình di chuyển của công dân sẽ trở thành hiện thực.

Trong một tiểu bang vốn đã bị chỉ trích vì xâm phạm quyền riêng tư, điều này càng thổi bùng sự phản đối.

4. Thuế cao chồng thêm thuế mới

California vốn nổi tiếng với hàng loạt sắc thuế và phí môi trường.

Việc thêm một loại phí nữa khiến người dân cảm thấy bị “vắt kiệt đến giọt cuối cùng”.

*** Một chính sách sai thời điểm – và sai cả về niềm tin

Mục tiêu của Road Charge có thể hợp lý trên giấy tờ: tìm nguồn thu ổn định để bảo trì đường xá khi thuế xăng giảm.

Nhưng cách chính quyền Newsom triển khai lại đang phá vỡ lòng tin vốn đã mong manh của người dân.

Thay vì cải tổ ngân sách, giảm chi tiêu lãng phí, hay xem xét các khoản thất thoát khổng lồ của tiểu bang, Sacramento chọn cách đặt gánh nặng lên vai người dân – những người vốn đã chật vật với chi phí sinh hoạt cao nhất nước.

Nếu chính quyền Gavin Newsom tiếp tục đẩy mạnh đề xuất này, California có thể chứng kiến thêm một làn sóng rời bỏ tiểu bang, vốn đã diễn ra mạnh mẽ suốt nhiều năm nay.

Người dân không chỉ phản đối vì tiền.

Họ phản đối vì cảm giác bị phản bội – bị chính quyền mà họ tài trợ bằng thuế khóa quay lại “đánh úp” chính họ.

TH