Chia sẻ của vị bác sĩ chuyên khoa Thận ở Việt Nam: nhiều bệnh nhân phải cắt Thận oan uổng chỉ vì thiếu hiểu biết

Làm nghề Phẫu thuật Thận Tiết niệu - Nam học bao năm, chứng kiến không biết bao nhiêu ca "thập tử nhất sinh", những quả thận ứ mủ như "sữa ông thọ", hay những ca suy thận mạn khi tuổi còn rất trẻ... Tôi đúc rút ra những điều CƠ BẢN – QUAN TRỌNG – SỐNG CÒN dưới đây.

Mong mọi người lưu lại để bảo vệ hệ tiết niệu của mình và gia đình:

𝟏. 𝐍𝐮̛𝐨̛́𝐜 𝐥𝐚̀ 𝐯𝐮𝐚: Không có thuốc nào tốt bằng nước. Uống đủ 2-2,5 lít nước mỗi ngày (khuyến cáo là 0,4 lít nước / 10 Kg (20 lbs) thể trạng cơ thể) là cách rẻ nhất, tốt nhất để phòng sỏi thận.

𝟐. 𝐌𝐚̀𝐮 𝐧𝐮̛𝐨̛́𝐜 𝐭𝐢𝐞̂̉𝐮: Hãy nhìn nước tiểu của mình. Nếu nó trong hoặc vàng nhạt là bình thường. Nếu vàng sậm, bạn đang thiếu nước trầm trọng. Nếu tiểu máu, tiểu mủ thì cần tới viện ngay.

𝟑. 𝐒𝐨̉𝐢 "𝐢𝐦 𝐥𝐚̣̆𝐧𝐠" 𝐥𝐚̀ 𝐬𝐨̉𝐢 𝐧𝐠𝐮𝐲 𝐡𝐢𝐞̂̉𝐦 𝐧𝐡𝐚̂́𝐭: Đừng nghĩ không đau là không sao. Những viên sỏi to lấp kín đài bể thận hoặc những viên sỏi hình thành tại niệu quản (sỏi không triệu chứng) thường không gây đau dữ dội, nhưng nó âm thầm làm mất chức năng thận. Khi phát hiện thì thận đã hỏng.

𝟒. 𝐓𝐡𝐮𝐨̂́𝐜 𝐍𝐚𝐦 𝐤𝐡𝐨̂𝐧𝐠 𝐥𝐚̀𝐦 𝐭𝐚𝐧 𝐬𝐨̉𝐢 đ𝐚̃ "𝐡𝐨́𝐚 đ𝐚́": Sỏi to, cứng, sỏi san hô... uống thuốc lá, thuốc nam không thể tan, mà còn làm trì hoãn thời gian vàng điều trị, dẫn đến suy thận, hẹp niệu quản.

𝟓. 𝐂𝐨̛𝐧 đ𝐚𝐮 𝐪𝐮𝐚̣̆𝐧 𝐭𝐡𝐚̣̂𝐧: Đau dữ dội vùng thắt lưng lan xuống bẹn/bìu, không tư thế nào giảm đau -> Đi cấp cứu ngay.

𝟔. 𝐒𝐨̂́𝐭 + Đ𝐚𝐮 𝐭𝐡𝐚̆́𝐭 𝐥𝐮̛𝐧𝐠 = 𝐁𝐀́𝐎 Đ𝐎̣̂𝐍𝐆 Đ𝐎̉: Dấu hiệu của ứ mủ thận hoặc sốc nhiễm khuẩn. Chậm trễ có thể nguy hiểm tính mạng.

𝟕. 𝐒𝐨̉𝐢 𝐭𝐢𝐞̂́𝐭 𝐧𝐢𝐞̣̂𝐮 𝐫𝐚̂́𝐭 𝐡𝐚𝐲 𝐭𝐚́𝐢 𝐩𝐡𝐚́𝐭: Đã mổ sỏi/tán sỏi một lần thì nguy cơ bị lại rất cao (50% sau 5 năm). Vì thế, tái khám định kỳ mỗi 3-6 tháng là bắt buộc.

𝟖. 𝐌𝐨̂̉ 𝐦𝐨̛̉ đ𝐚̃ 𝐥𝐚̀ 𝐝𝐢̃ 𝐯𝐚̃𝐧𝐠 (𝐭𝐫𝐨𝐧𝐠 đ𝐚 𝐬𝐨̂́ 𝐭𝐫𝐮̛𝐨̛̀𝐧𝐠 𝐡𝐨̛̣𝐩): Y học hiện đại ưu tiên tán sỏi qua da đường hầm nhỏ (Mini-PCNL), tán sỏi ngược dòng ống mềm... Ít đau, thẩm mỹ, ra viện sớm. Đừng quá sợ "dao kéo".

𝟗. 𝐒𝐨̉𝐢 𝐧𝐢𝐞̣̂𝐮 𝐪𝐮𝐚̉𝐧 𝐧𝐡𝐨̉ (<𝟓𝐦𝐦): Có thể tự ra được nếu uống nhiều nước và dùng thuốc giãn cơ hỗ trợ (theo chỉ định bác sĩ). Đừng vội mổ nếu chưa cần thiết.

𝟏𝟎. 𝐓𝐡𝐚̣̂𝐧 𝐮̛́ 𝐧𝐮̛𝐨̛́𝐜: Là hậu quả, không phải tên bệnh. Phải tìm ra nguyên nhân gây ứ nước (do sỏi, do hẹp, do u...) để giải quyết tắc nghẽn.

𝟏𝟏. 𝐌𝐮̀𝐚 𝐡𝐞̀ 𝐥𝐚̀ 𝐦𝐮̀𝐚 𝐬𝐨̉𝐢: Mồ hôi ra nhiều -> Nước tiểu cô đặc -> Dễ tạo sỏi. Mùa này cần uống nước gấp đôi bình thường.

𝟏𝟐. 𝐒𝐢𝐞̂𝐮 𝐚̂𝐦 – 𝐑𝐞̉ 𝐦𝐚̀ "𝐜𝐨́ 𝐯𝐨̃": Chỉ cần một lần siêu âm ổ bụng (chi phí rất thấp) là đã phát hiện được sỏi, u, dị dạng đường tiết niệu. Đừng tiếc tiền đi khám.

𝟏𝟑. 𝐓𝐢𝐞̂̉𝐮 𝐛𝐮𝐨̂́𝐭 𝐬𝐚𝐮 "𝐲𝐞̂𝐮": Chị em phụ nữ rất dễ bị viêm bàng quang sau khi quan hệ. Nhớ đi tiểu và vệ sinh sạch sẽ ngay sau khi sinh hoạt vợ chồng.

𝟏𝟒. Đ𝐮̛̀𝐧𝐠 𝐧𝐡𝐢̣𝐧 𝐭𝐢𝐞̂̉𝐮: Nước tiểu ứ đọng lâu trong bàng quang là môi trường lý tưởng để vi khuẩn phát triển và cặn lắng tạo sỏi. Nhịn tiểu quá mức là không tốt, còn các bạn bị OAB thì lại cần tập tiểu, huấn luyện bàng quang.

𝟏𝟓. Đ𝐚̀𝐧 𝐨̂𝐧𝐠 𝐭𝐫𝐞̂𝐧 𝟓𝟎 𝐭𝐮𝐨̂̉𝐢: Chú ý tuyến tiền liệt. Nếu thấy tiểu khó, tiểu đêm nhiều lần, tia nước tiểu yếu -> Cần đi khám U xơ tiền liệt tuyến, nhớ kiểm tra PSA nhé.

𝟏𝟔. Đ𝐚𝐮 𝐭𝐢𝐧𝐡 𝐡𝐨𝐚̀𝐧 𝐨̛̉ 𝐭𝐫𝐞̉ 𝐧𝐚𝐦/𝐭𝐡𝐚𝐧𝐡 𝐧𝐢𝐞̂𝐧: Nếu đau đột ngột dữ dội, phải nghĩ ngay đến XOẮN TINH HOÀN. Thời gian vàng cứu tinh hoàn chỉ có 6 giờ. Đừng ngại, đừng chủ quan, đi viện ngay!

𝟏𝟕. 𝐍𝐮̛𝐨̛́𝐜 𝐜𝐚𝐦, 𝐧𝐮̛𝐨̛́𝐜 𝐜𝐡𝐚𝐧𝐡: Rất tốt cho người bị sỏi (đặc biệt sỏi canxi oxalat) nhờ chứa Citrate giúp chống tạo sỏi.

𝟏𝟖. 𝐕𝐢𝐭𝐚𝐦𝐢𝐧 𝐂: Tốt nhưng không lạm dụng. Uống quá nhiều C liều cao (>1000mg/ngày) kéo dài làm tăng nguy cơ sỏi thận.

𝟏𝟗. 𝐌𝐮𝐨̂́𝐢 𝐥𝐚̀ 𝐤𝐞̉ 𝐭𝐡𝐮̀: Ăn mặn hại thận khủng khiếp. Giảm mặn là giảm gánh nặng cho thận và giảm nguy cơ sỏi.

𝟐𝟎. 𝐇𝐞̣𝐩 𝐛𝐚𝐨 𝐪𝐮𝐲 đ𝐚̂̀𝐮 𝐨̛̉ 𝐭𝐫𝐞̉: Không nên vội vàng nong/cắt quá sớm nếu không có chỉ định. Nhưng cần vệ sinh sạch sẽ để tránh viêm nhiễm ngược dòng.

𝟐𝟏. 𝐓𝐢𝐞̂̉𝐮 𝐦𝐚́𝐮 (𝐧𝐮̛𝐨̛́𝐜 𝐭𝐢𝐞̂̉𝐮 đ𝐨̉): Không bao giờ là bình thường. Có thể là sỏi di chuyển, viêm, nhưng cũng có thể là dấu hiệu của U bàng quang/U thận. Phải đi tìm nguyên nhân ngay.

𝟐𝟐. 𝐆𝐢𝐚̉𝐦 đ𝐚̣𝐦 đ𝐨̣̂𝐧𝐠 𝐯𝐚̣̂𝐭: Ăn quá nhiều thịt đỏ làm tăng Axit Uric và giảm pH nước tiểu -> Dễ sinh sỏi.

𝟐𝟑. 𝐓𝐮̛ 𝐭𝐡𝐞̂́ 𝐧𝐠𝐮̉: Không ảnh hưởng nhiều đến sỏi thận như lời đồn. Quan trọng là vận động. Người nằm bất động lâu ngày dễ bị sỏi hơn người hay vận động.

𝟐𝟒. 𝐔𝐨̂́𝐧𝐠 𝐧𝐮̛𝐨̛́𝐜 𝐭𝐫𝐮̛𝐨̛́𝐜 𝐤𝐡𝐢 𝐧𝐠𝐮̉: Tốt, nhưng vừa phải để tránh mất ngủ vì tiểu đêm. Nên uống rải rác trong ngày. Quan trọng nhất là ly nước ngay sau khi ngủ dậy.

𝟐𝟓. 𝐓𝐡𝐮̛̣𝐜 𝐩𝐡𝐚̂̉𝐦 𝐜𝐡𝐮̛́𝐜 𝐧𝐚̆𝐧𝐠: Chỉ là hỗ trợ. Không thay thế được phác đồ điều trị của bác sĩ.

𝟐𝟔. 𝐏𝐡𝐮̣ 𝐧𝐮̛̃ 𝐦𝐚𝐧𝐠 𝐭𝐡𝐚𝐢: Nếu đau lưng dữ dội, coi chừng sỏi thận gây cơn đau quặn thận. Việc điều trị cần hết sức thận trọng để an toàn cho cả mẹ và con.

𝟐𝟕. Đ𝐮̛̀𝐧𝐠 𝐤𝐢𝐞̂𝐧𝐠 𝐂𝐚𝐧𝐱𝐢: Đây là sai lầm kinh điển. Kiêng tôm cua cá, kiêng sữa... càng làm tăng nguy cơ tạo sỏi (do tăng hấp thu Oxalate). Hãy ăn uống cân bằng.

𝟐𝟖. 𝐁𝐢𝐚 𝐤𝐡𝐨̂𝐧𝐠 𝐭𝐫𝐢̣ đ𝐮̛𝐨̛̣𝐜 𝐬𝐨̉𝐢: Nhiều bạn rỉ tai nhau, cứ uống bia là nó đào thải hết sỏi... Sự thật thì uống bia chỉ làm bạn đi tiểu nhiều tạm thời (lợi tiểu), nhưng sau đó gây mất nước và tăng Axit Uric, tăng nguy cơ tạo sỏi mới.

𝟐𝟗. 𝐕𝐞̣̂ 𝐬𝐢𝐧𝐡 𝐯𝐮̀𝐧𝐠 𝐤𝐢́𝐧: Lau từ trước ra sau (đặc biệt với nữ) để tránh vi khuẩn từ hậu môn xâm nhập vào niệu đạo gây viêm đường tiết niệu.

𝟑𝟎. 𝐇𝐚̃𝐲 𝐭𝐢𝐧 𝐯𝐚̀𝐨 𝐁𝐚́𝐜 𝐬𝐢̃ 𝐜𝐡𝐮𝐲𝐞̂𝐧 𝐤𝐡𝐨𝐚: Đừng tin "bác sĩ Google" hay lời mách bảo của hàng xóm. Mỗi người một cơ địa, một loại sỏi khác nhau.

Sức khỏe là vốn quý nhất, đặc biệt là hệ tiết niệu – bộ máy lọc máu của cơ thể. Đừng để khi máy hỏng rồi mới lo sửa thì chi phí và đau đớn sẽ gấp ngàn lần.

TH

* Lưu ý: nội dung bài viết này chỉ để tham khảo, không phải là chỉ dẫn y khoa hoặc tương tự