Căng thẳng Mỹ–Tây Ban Nha: Đòn thương mại của Trump và phép thử bản lĩnh Madrid khi Hoa Kỳ cắt đứt hoàn toàn quan hệ thương mại

Sau tuyên bố cứng rắn của Donald Trump về việc “cắt toàn bộ thương mại” với Tây Ban Nha vì bất đồng quanh chiến dịch “Epic Fury”, chính phủ của Thủ tướng Pedro Sánchez đang đứng trước phép thử kép: vừa bảo vệ lập trường pháp lý trong khuôn khổ NATO và Liên minh châu Âu, vừa tránh để xung đột thương mại với Hoa Kỳ biến thành khủng hoảng kinh tế – chính trị trong nước.

Tổng thống Donald Trump đã công khai tuyên bố Mỹ sẽ “cut off all trade with Spain” (chấm dứt toàn bộ thương mại với Tây Ban Nha) sau khi Madrid từ chối cho phép lực lượng Mỹ sử dụng các căn cứ chung tại Rota và Morón (miền nam Tây Ban Nha) để hỗ trợ chiến dịch tấn công Iran mang tên “Epic Fury”, bắt đầu từ cuối tháng 2/2026.

- Ngày 3/3/2026, trong cuộc họp tại Nhà Trắng với Thủ tướng Đức Friedrich Merz, Trump tuyên bố: “Spain has been terrible… We’re going to cut off all trade with Spain.” Ông còn chỉ đạo Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent chấm dứt mọi giao dịch với Tây Ban Nha và không loại trừ khả năng áp đặt cấm vận.

-  Lý do: Chính phủ Tây Ban Nha do Thủ tướng Pedro Sánchez (Đảng Xã hội) lãnh đạo cho rằng các cuộc tấn công Mỹ–Israel vào Iran là hành động “đơn phương”, vi phạm luật pháp quốc tế và Hiến chương Liên Hợp Quốc. Ngoại trưởng José Manuel Albares và Bộ trưởng Quốc phòng Margarita Robles khẳng định các căn cứ chỉ được sử dụng theo khuôn khổ song phương hoặc các hoạt động phù hợp luật quốc tế, không phục vụ “chiến tranh đơn phương”.

- Hệ quả: Mỹ đã di dời khoảng 15 máy bay, bao gồm máy bay tiếp nhiên liệu KC-135, khỏi Rota và Morón sang các nước khác như Đức và Pháp.

Phản ứng và tác động

Tây Ban Nha nhấn mạnh họ không vi phạm nghĩa vụ NATO, vì liên minh không yêu cầu hỗ trợ các hành động tấn công đơn phương ngoài lãnh thổ. Madrid cũng kêu gọi Mỹ tôn trọng các thỏa thuận thương mại EU–Mỹ.

Về kinh tế, Mỹ và Tây Ban Nha có quan hệ thương mại trị giá hàng chục tỷ Mỹ kim mỗi năm (ô tô, dược phẩm, nông sản…). Việc “cắt toàn bộ thương mại” trên thực tế rất khó thực hiện do ràng buộc WTO và EU, nhưng Washington có thể áp thuế hoặc biện pháp hành chính để gây sức ép.

Chính phủ Tây Ban Nha sẽ sụp đổ. Kinh tế đã èo uột lại thích cương

Nếu Trump thực sự áp dụng các biện pháp thương mại cứng rắn, tác động kinh tế đối với Tây Ban Nha có thể rất lớn, đặc biệt trong bối cảnh kinh tế châu Âu còn mong manh. Điều này sẽ tạo áp lực nặng nề lên chính phủ của Thủ tướng Pedro Sánchez.

Trong trường hợp khủng hoảng thương mại leo thang, xuất khẩu suy giảm và thị trường tài chính biến động, liên minh cầm quyền tại Madrid có thể đối mặt với khủng hoảng chính trị nghiêm trọng. Không loại trừ khả năng chính phủ hiện tại sẽ sụp đổ hoặc phải tổ chức bầu cử sớm nếu áp lực kinh tế và đối ngoại vượt tầm kiểm soát.

TH Fb Henry Quang Vu