Boris Johnson và nỗi lo bị bỏ rơi – bài học về sự bạc bẽo của hai chữ “đồng minh”

Ảnh minh họa (Photo by Jørgen Håland on Unsplash)

Các nguyên thủ quốc gia đương quyền không dám công khai thừa nhận là họ căng thẳng đến mức nào. Nhưng Johnson là cựu nên ông ấy dám bộc bạch nhiều hơn.

Hãy đọc mấy bài viết gần đây của cựu Thủ tướng Anh Borris Johnson để hiểu tâm trạng của châu Âu như thế nào khi Tổng thống Trump "tả xung hữu đột" từ Alaska về Washington D.C.

Một từ ngắn gọn để mô tả tâm trạng của Boris Johnson trong những ngày qua: Thót tim!

Khác với các nguyên thủ đang tại vị, phải giữ gương mặt điềm tĩnh trước công chúng, cựu Thủ tướng Anh Boris Johnson có thể bộc bạch nhiều hơn. Ông thừa nhận đã vô cùng căng thẳng khi chứng kiến cuộc gặp giữa Tổng thống Donald Trump và Tổng thống Nga Vladimir Putin. Nỗi sợ lớn nhất của Johnson là viễn cảnh Putin thuyết phục được Mỹ bước vào một thỏa thuận hòa bình có lợi cho Moscow, và quan trọng hơn: mặc xác châu Âu.

Điều trớ trêu là Johnson vốn được xem là “Trump của nước Anh”, thân tình với ông Trump và từng hết mực ủng hộ các chính sách “Nước Mỹ trên hết”. Nhưng khi chạm đến vấn đề Ukraine, ông không thể yên tâm. Ông hiểu rõ nếu Mỹ quay lưng, châu Âu sẽ chẳng có đủ sức mạnh, sự đoàn kết và bản lĩnh để đơn phương đối phó với Nga. Đằng sau nỗi thấp thỏm ấy là một sự thật phũ phàng mà Johnson thấm thía: sự bạc bẽo của hai chữ “đồng minh.”

Lịch sử hiện đại đã quá nhiều lần chứng minh điều này. Từ khủng hoảng Suez, đến Việt Nam, Iraq, Libya rồi Afghanistan – “đồng minh” chỉ gắn kết khi lợi ích song trùng, và quay lưng ngay khi lợi ích chia rẽ. Ngay trong chiến tranh Ukraine hôm nay, ta thấy Hungary, Slovakia, Ba Lan, Ý, Đức… đều có lúc rút lui hoặc đi ngược lại. Với Johnson, nỗi sợ Mỹ bỏ rơi Ukraine không phải tưởng tượng, mà là bài học lịch sử sống động.

Thêm vào đó, Johnson hiểu rõ tâm lý trong nội bộ phong trào MAGA: một bộ phận đông đảo tin rằng đã đến lúc châu Âu tự lo liệu, còn Mỹ giúp thế là đủ. Trong mắt họ, việc Washington tiếp tục rót tiền và vũ khí cho một cuộc chiến ở bên kia Đại Tây Dương là vô nghĩa, thậm chí phản bội khẩu hiệu “America First.” Nếu Trump muốn tiếp tục bảo vệ châu Âu, ông không chỉ không được khen ngợi mà còn đối mặt với sự phản đối từ chính cử tri của mình.

Nhưng rồi Johnson cũng được một phen “thở phào.” Tuyên bố của Tổng thống Trump tại Alaska rằng Mỹ sẽ tiếp tục dự phần bảo đảm an ninh cho Ukraine, đồng nghĩa với việc Washington vẫn sẵn sàng che chiếc ô an ninh cho châu Âu – như đã làm gần một thế kỷ qua. Những người mang danh đạo đức sẽ coi đó là “điều đương nhiên,” nhưng với những ai hiểu bản chất chính trị quốc tế, thì đây không phải nghĩa vụ bắt buộc. Đó là một cử chỉ nghĩa hiệp, một đặc ân đến từ quốc gia duy nhất trên thế giới dám và có khả năng gánh vác vai trò này.

Thế giới thường quen hưởng lợi từ Washington mà coi như điều tự nhiên. Nhưng khi có một Tổng thống công khai đặt lợi ích Mỹ lên hàng đầu, rồi mới quyết định giúp đỡ, các “đồng minh” mới giật mình nhận ra: tất cả những gì họ đã nhận từ Mỹ trong gần một thế kỷ qua, chưa bao giờ là sự bắt buộc. Đó là sự lựa chọn. Và một khi hiểu điều đó, có lẽ Boris Johnson mới hết thót tim.

TH