Monday, 16/09/2019 - 06:52:55

Tiễn đưa ký giả Tú Gàn lần cuối

Thánh lễ an táng tại Nhà Thờ Giáo Xứ La Vang thứ Hai, 16 tháng 9, 2019. (Hoàng Thương/ Viet Catholic)

 


Bài KIỀU MỸ DUYÊN

Tôi quen nhà báo Nguyễn Cần lúc vào làm cho nhật báo Hòa Bình. Người Công Giáo ở Sài Gòn rất đông, nhưng chỉ có hai tờ nhật báo là Hòa Bình do cha Trần Du làm chủ nhiệm, và báo Xây Dựng do cha Thanh Lãng làm chủ nhiệm. Hai tờ báo này đặc biệt viết về sinh hoạt của cộng đồng Công Giáo nhiều nhất, tuy nhiên, vì tình hình chiến sự sôi động, hai báo cũng cử ký giả ra chiến trường. Bộ tổng tham mưu cấp giấy phép ký giả chiến trường cho mỗi nhật báo. Kiều Mỹ Duyên là một ký giả tình nguyện ra chiến trường của nhật báo Hòa Bình.

Mỗi lần họp ở tòa báo vui lắm, văn phòng thì nhỏ nhân viên thì đông, mỗi buổi sáng thường họp nhau, người ngồi, người đứng, các nhà bình luận chỉ đem bài đến rồi về. Lúc đó không có Internet, không có email, chỉ có đánh máy rồi đem tới. Các ông đến tờ báo thật sớm, bàn chuyện như sấm nổ, rồi đi. Tôi đã học được nhiều ở những bậc trưởng thượng này.

Ở nhật báo Hòa Bình có ba nhà bình luận được độc giả yêu chuộng. Đó là Nghị Sĩ luật sư Nguyễn Văn Chức, ông VIP KK Đinh Từ Thức, và anh Nguyễn Cần tức Tú Gàn. Lúc đó anh Cần là biện lý ở tòa án Sài Gòn. Anh Nguyễn Cần sinh năm 1935 tại Đồng Hới, Quảng Bình. Anh ít nói, khuôn mặt lạnh, sau này anh không còn làm ở tòa án Sài Gòn về làm ở Châu Đốc nhưng vẫn viết cho Hòa Bình thường xuyên.

Khi du học, tôi vẫn đọc báo Hòa Bình, đọc xong tôi chuyền cho gia đình ông Đỗ Trọng Chu, quyền đại sứ VNCH ở Canberra, thủ đô Úc, phu nhân ông là bà Mầu, cựu Dân Biểu Quốc Hội Lập Hiến. Hai vợ chồng ông Chu được sinh viên du học thương vì ông bà thường giúp đỡ cho sinh viên vừa đến Canberra lạnh, không có một tiệm Việt Nam nào. Tình người quý như vàng mỗi lần có báo Việt Nam là chuyền cho nhau đọc đến tờ báo nát tan.

Dù ở xa ngàn dặm tôi vẫn viết thường xuyên cho báo Hòa Bình. Sinh viên du học rất thích các bài bình luận của ba cây viết nói trên. Bình luận nảy lửa mà ai không thích chứ? Còn một người nữa cũng được độc giả ưa thích là Dân Biểu Trần Văn Ân viết mục Dân Kêu. Ai bị uất ức gì thì gọi đến Dân Biểu Trần Văn Ân và được đăng trên báo Hòa Bình. Mục kêu oan này được chính quyền quan tâm, vì hữu ích cho người dân thấp cổ bé miệng.

Tôi bắt đầu viết lúc còn học tiểu học, ở trung học thì làm phóng viên tường trình các trận đá banh cho báo Khỏe của ông Hoài Điệp Tử. Lên đại học thì những bài viết được độc giả thích là tường trình về biến cố Mậu Thân, và sau đó tôi tiếp tục viết cho đến khi được học bổng Columbus Plan, du học và trở về tiếp tục làm báo cho báo Hòa Bình.



Ký giả Tú Gàn

 


Ngày xưa ở Việt Nam, mỗi ký giả chỉ viết cho một tờ báo. Ký giả Tú Gàn cũng vậy, chỉ viết bình luận cho báo Hòa Bình. Bạn bè hỏi ký giả Nguyễn Cần vì sao anh quen cố vấn Mỹ rất nhiều, và cố vấn Mỹ cũng biết tình hình chiến sự của Việt Nam không lạc quan, các cố vấn khuyên anh nên đi và sẵn sàng cho anh vé máy bay nhưng anh từ chối. Sau đó anh bị tù nhiều năm qua nhiều trại tù khắc nghiệt, còn sống cho đến ngày ra tù.

Anh qua Mỹ theo diện đoàn tựu gia đình. Vợ và hai con trai đã vượt biên, định cư ở Hoa Thịnh Đốn. Anh sống ở vùng D.C. được một tháng thì về Hawaii sống với người bà con, sau đó về Quận Cam viết cho báo Sài Gòn của ông Chương và ca sĩ Diễm Chi, và Sài Gòn Nhỏ của bà Hoàng Dược Thảo. Anh viết sách, làm diễn giả của đài tivi, đọc sách, và viết liên tục, viết trên Internet, và viết báo nhiều nơi, những bài viết của anh rất nhạy cảm.

Cả năm gần đây anh Cần bị bệnh, đi ra đi vào nhà thương liên tục, thỉnh thoảng chúng tôi vào thăm anh. Hồi còn ở Việt Nam, khi anh ra tù, tôi đã vượt biên, anh đến thăm gia đình tôi, mẹ tôi, và các em các cháu tôi rất quý mến anh. Khi một người em của tôi mất, anh thăm viếng và an ủi mẹ tôi, tôi rất nhớ ơn anh ở điều này.

Cách đây mấy tháng, anh gọi tôi, giọng nói reo vui, “Kiều Mỹ Duyên ơi, con anh mới thăm anh.”
“Cháu đang ở với anh hả? Chiều nay Duyên mời anh, cháu, và một vài người bạn đi ăn cơm nhé,” tôi đáp.
Anh Cần nói, “Nó đi rồi.”
“Thăm anh lâu không?”
“Một giờ.”

Cha con chỉ thăm một giờ thôi sao?

Tình cha con là thế, tình cha con đậm đà là thế, bao giờ nước cũng chảy xuôi, cha mẹ thương con như Trời Biển, con là hiền nhân hay tướng cướp cha mẹ vẫn thương con.

Mỗi lần đến thăm anh, thường chỉ thấy một người ngồi cạnh anh dù mưa hay nắng, vẫn một người. Đó là T. Cô T. thuộc gia đình khá giả ở miền Tây Việt Nam, nhà có tiệm thuốc Tây, và chúng tôi gặp nhau ở Hoa Kỳ. T. làm chuyên viên địa ốc ở văn phòng tôi, hiền lành, ít nói, rất tốt với bằng hữu.

Có lần tôi vào bệnh viện University of California, Irvine thăm anh Cần. Anh nằm ở lầu ba. Buổi tối, không có gió, cây cỏ yên lặng, người yên lặng. Những người thăm bệnh nhân, người nào cũng bước đi thật nhanh, yên lặng, ít nói.

Ở viện dưỡng lão Black Bird, anh Cần luôn nhắc đến những người bạn thân như gia đình anh Lê Hữu Liệu ở Texas và sự thành công của gia đình này, anh nhớ tên từng đứa con của anh Liệu, anh cũng nhắc gia đình luật sư Dương Mỹ Linh, và anh nhắc đến nhiều người nữa.

Anh chơi với bằng hữu thật tốt, có hôm tôi vừa vào viện dưỡng lão thì anh Cần nói, “Lê Đắc Trọng mất rồi.” Có lẽ anh xem tivi hay nghe radio loan báo tin này.

Anh Trọng là biện lý tỉnh Quảng Ngãi, ở tù, đi Mỹ theo diện H.O, định cư ở Orange County. Ngày anh Trọng mất, cháu Mai gọi tôi báo tin. Anh Trọng độc thân, ít nói, tốt với bằng hữu, một biện lý liêm khiết, được nhiều người thương mến. Ngày phát tang anh Trọng, tổng cộng có 11 người, kể cả nhân viên nhà quàn. Trong đám ma có hai sư cô tụng niệm. Khi nhắc về biện lý Lê Đắc Trọng thì anh Cần có vẻ bùi ngùi lắm.

Hôm đó T. gọi tôi và nói, “Chị ơi, anh Cần đã hôn mê nằm ở bệnh viện Orange Coast Memorial.”
Vừa nghe lời nhắn của T., chúng tôi vào ngay bệnh viện thăm anh Cần. Anh nằm im như người ngủ, không có chuyền nước biển, không có ống dưỡng khí, còn thở nhưng hơi thở đứt quãng. Với kinh nghiệm thăm bệnh nhân ở viện dưỡng lão, ở nhà thương nhiều năm, tôi biết bệnh nhân sẽ ra đi không lâu, khi tim ngưng đập thì xong cuộc đời.

Chiều hôm thứ Hai, Phương đến thăm anh ở bệnh viện, trở về Phương ghé thăm tôi và nói, “Chắc không xong, anh Cần không còn biết gì hết. Em sẽ xin Cha cầu nguyện cho anh Cần suốt đời.”
Tôi nói, “Cha đã vào tận nhà thương cầu nguyện cho anh Cần rồi. Chị mong những người quen ở trường luật, và bạn làm báo hãy cầu nguyện cho anh Cần.”

Anh mất sáng sớm hôm sau, thứ Ba, 10 tháng 9, 2019. Ký giả Tú Gàn đã ra đi vĩnh viễn.

Sáng thứ Hai, 16 tháng 9, chúng tôi đưa tiễn anh Cần lần cuối ở nhà nhờ Đức Mẹ La Vang.

Tôi chuẩn bị đến nhà thờ thì Hoàng Dược Thảo gọi đến. Hôm qua (Chủ Nhật) thì Hoàng Dược Thảo định gởi hoa đến nhà thờ cho anh Nguyễn Cần. Tôi nói với Hoàng Dược Thảo quan tài của anh Cần chỉ để ở nhà thờ từ 10-11 giờ sáng rồi đi hỏa táng. Chỉ một giờ đồng hồ thôi, thay vì mua hoa thì ở đâu thì cần nguyện ở đó. Cầu nguyện và cầu nguyện cho người ra đi cũng đủ rồi.

Có 16 người ra đón quan tài của anh Cần, đi giữa hàng cây xanh mướt. Cha Phạm Ngọc Hùng, Giám Đốc Trung Tâm Công Giáo Giáo Phận Orange County làm lễ, 10 đến 11 giờ sau đó đem đi hỏa táng, rồi đem tro về Đà Nẵng cho bà chị, đem ra biển rãi.

T. cầm hình của anh Cần. Vào nhà thờ thì chúng tôi gặp luật sư Hiệp, ông Nguyễn Lý Tương, Hòa Thế Nhân, Mã Gia Minh, ca sĩ Anh Dũng, Tùng. Tiến sĩ Nguyễn Tiến Hưng đang làm việc bỏ sở đến cầu nguyện cho ông Nguyễn Cần, vợ của Hưng cũng thế, nghĩa tử nghĩa tàn. Trong lúc cha Phạm Ngọc Hùng đang giảng thì môt chiến sĩ áo hoa rừng tiến tới quan tài anh Cần chào kính. Tôi biết chiến sĩ đã từng nhảy dù ra Bắc Việt, và ở tù rất lâu năm. Bên ngoài của nhà thờ La Vang nhiều chiến sĩ trong quân phục hoa rừng đang chờ đợi chiến hữu để viếng người quá cố, họ là những chiến sĩ ở tù các trại tù Bắc Việt.

Một anh nói, “Chúng tôi ở chung trại tù với Nguyễn Cần, anh là người dũng cảm nên khi chúng tôi đến cầu nguyện cho anh ấy.” Người chiến sĩ với giọng ngậm ngùi thương tiếc người quá cố.

Trong lúc T. khuyên mọi người đừng khóc nhưng cô khóc trong lòng, lo cho một người bệnh liên tục hơn một năm làm sao nói hết nỗi nhọc nhằn. Nhà Thờ La Vang lúc đầu chỉ vài chục người, nhưng lần lượt đến càng lúc càng đông, cựu sinh viên luật khoa và giới truyền thông cũng nhiều. Đám tang nào cũng buồn. Hôm nay không có tiếng khóc, không khóc, khóc rồi thì người đi vẫn đi. Sáu vòng hoa lớn, nhà thờ chỉ có người Việt Nam tham dự lễ, tiếng cầu kinh vang vang.

Tội nghiệp T. chạy tới chạy lui. Có lần sau khi thăm anh Cần, T. đưa tôi ra tận cửa viện dưỡng lão. Tôi nói với T., “Em đừng để gầy quá rồi bệnh.”
T. sống rất có lòng với tất cả bạn bè. T. nói, “Hơn một năm nay lo cho anh Cần, em mất gần 20 pounds.”
Tôi rất hiểu điều này. T. chở anh Cần đi nhà thương, đi bác sĩ, thăm anh Cần mỗi ngày ở viện dưỡng lão, ở nhà thương, và gặp cha Phạm Ngọc Hùng để lo tang lễ cho anh Cần. Anh em chị em ruột chưa chắc đã được như vậy.

Tôi từng nói với T, “Nếu em cần việc gì thì cứ gọi chị, dù nửa đêm về sáng, và chị cũng muốn đóng góp một chút cho tang lễ.”

T. nói ngay, “Anh Cần lo liệu tất cả rồi, ngay cả viết cáo phó, không cần gì nữa đâu chị ơi.”
Hôm tiễn đưa anh, T. đã gầy hẳn đi, dáng đi thiễu nảo, lưng còng xuống.

Lời cầu kinh của Linh Mục Phạm Ngọc Hùng nhẹ nhàng, khuôn mặt của cha rất nghiêm. Đồng tế có các cha Phạm Ngọc Hùng, cha Nguyễn Văn Luân, cha Thái Nguyễn, và cha Trần Công Luận.

Người đi thì cũng đã đi, người ở lại buồn, rồi cũng sẽ hết buồn, cũng phải sống, phải làm việc. Tôi cầu nguyện cho người đi bình thản ra đi, người ở lại bình yên trong cuộc sống. Chúc mọi người sức khỏe, bình yên, may mắn, làm việc tận lực để sẽ không hối tiếc mình chưa làm được việc gì thì phải ra đi.

Xin Thượng Đế ban phúc lành cho tất cả đồng hương ở bất cứ nơi nào trên trái đất này.
(Orange County, ngày 16 tháng 9, 2019)

Viết bình luận đầu tiên
Advertising
Bình luận trên Facebook

Bình luận trực tiếp

Bình luận
HOÀNG KIM BÁU đã nói: ......báo Xây Dựng do cha Thanh Lãng làm chủ nhiệm. SAI. Chủ nhiệm báo Xây Dựng là Cha NGUYỄN QUANG LÃM. Cha THANH LÃNG là Chủ tịch Trung Tâm Văn Bút VN.