Ls. Trần Khánh Hưng

Một trong những vấn đề thường xảy ra nhất trong đời sống ở nước Mỹ là việc thưa kiện. Theo thống kê thì tính trung bình ra, mỗi người đều thưa kiện, bị thưa kiện, hay có liên quan đến việc thưa kiện ít nhất là một lần trong đời.

Nói đến thưa kiện, ngoài vấn đề thủ tục rắc rối đối với một người bình thường, những lo lắng, phiền muộn, mất thì giờ, lại còn tốn kém tiền luật sư phí, tiền toà, án phí v.v.. Vậy nếu mình muốn kiện một người để đòi một số tiền một vài ngàn thì có nên ra toà không? Câu trả lời là bạn có thể kiện họ ở toà small claims. Đây là toà dành riêng cho những vụ kiện nhỏ, thủ tục đơn giản hơn nhiều, với mục đích là giúp bạn giải quyết những vấn đề tranh tụng với thời gian và phí tổn tối thiểu. Toà án này không có luật sư đại diện cho hai bên, cũng như không có bồi thẩm đoàn.

Những trường hợp nào nên dùng toà small claims?
Toà small claims thường giải quyết những vụ kiện giữa chủ nhà và người thuê nhà, đụng xe, vi phạm hợp đồng (breach of contract), những thiệt hại do người khác gây ra vì thất hứa hay bội tín, cho vay không trả, mua đồ bị hư hỏng mà không được bồi thường, v.v..  Đệ đơn ở tòa small claims cũng là cách giải quyết nhanh chóng và hữu hiệu nhất cho những cửa tiệm, nhà hàng, hay cơ sở thương mại đòi những món nợ của khách hàng ký check không tiền bảo chứng, hay vay nợ không trả.

Tôi phải có điều kiện gì để nộp đơn kiện ở toà small claims?
Bạn phải 18 tuổi trở lên, và phải là người bình thường (không bị điên, hay mất trí nhớ). Bạn không nhất thiết phải là công dân Mỹ hay phải biết nói tiếng Anh để nộp đơn kiện ở toà small claims. Tuy nhiên, trước khi nộp đơn kiện ở toà small claims, bạn nên viết thư (để sau này có bằng chứng) cho bên kia, và cho họ một thời gian (có thể 30 ngày) để họ trả nợ, hay giải quyết vấn đề. Nếu họ vẫn không giải quyết thì sau đó bạn nên nộp đơn kiện.

Số tiền tôi có thể kiện ở toà small claims là bao nhiêu?
Giới hạn tiền thiệt hại cho mỗi vụ kiện của toà small claims là $7.500. Tuy nhiên, số tiền này không tính những thiệt hại khác, nếu có, như tiền lời (interest), tiền phạt (penalty), tiền mất mát của bạn, chẳng hạn tiền lương bạn mất, nếu bạn phải bỏ việc làm để lo vụ kiện, tiền cố vấn pháp luật, v.v..
Nếu là công ty có phần hùn hạp (corporation hay partnership) thì tối đa số tiền thiệt hại được kiện ở toà small claims là $5.000. Tuy nhiên, nếu chỉ mình bạn là chủ nhân của công ty (sole proprietorship) thì bạn vẫn được quyền đòi thiệt hại đến $7.500 ở toà small claims.

Bao lâu thì tôi có thể kiện được một lần?
Trong vòng một năm, bạn chỉ có thể kiện tối đa là 2 lần, nếu số tiền thiệt hại là $2.500 trở lên. Thí dụ, nếu bạn đã có một vụ kiện là $3.000 vào tháng 3 năm 2008, và một vụ kiện nữa đòi $4.500 vào tháng 5, thì bạn phải chờ đến đầu tháng 1 năm 2009 mới được nộp đơn kiện, nếu số tiền thiệt hại trên $2.500; nhưng bạn có thể kiện thêm bao nhiêu lần cũng được, trong trường hợp thiệt hại dưới $2.500.

Nếu số tiền tôi muốn kiện nhiều hơn $5.000 thì sao?
Nếu số tiền bạn muốn kiện nhiều hơn $5.000 thì bạn có hai cách:
1. Bạn có thể kiện theo lối dân sự (civil case) để đòi toàn bộ số tiền.
2. Bạn có thể giảm tiền đòi bồi thường thiệt hại xuống $5.000 để kiện ở toà small claims. Ngoài ra, bạn không thể nộp đơn kiện nhiều lần cho cùng một vụ kiện.

Tiền án phí cho toà là bao nhiêu?
Khi bạn nộp đơn kiện ở toà small claims, bạn phải đóng tiền án phí cho vụ kiện. Lệ phí có thể thay đổi tuỳ theo toà. Toà small claims ở Orange County có những lệ phí như sau:
Nếu tiền thiệt hại là $1.500 trở xuống: $30.
Nếu tiền thiệt hại từ $1.500 đến $5.000: $50.
Nếu tiền thiệt hại từ $5.000 đến $7.500: $75.
Nếu bạn đã nộp đơn kiện hơn 12 lần trong vòng 12 tháng: $100.

Đơn kiện sẽ được xử trong bao lâu?
Một trong những lợi điểm của những vụ kiện ở toà small claims là những phiên xử sẽ xảy ra mau chóng, thông thường từ 30 đến 45 ngày. Trong trường hợp bị cáo cư ngụ ở quận khác, phiên xử sẽ được quy định trong vòng 60-70 ngày, tính từ ngày nguyên cáo đệ đơn. Ở một số địa hạt, toà small claims con có phiên xử buổi tối, hay vào Thứ Bảy để thêm phần thuận tiện cho đôi bên.

Nếu tôi không biết tiếng Anh thì toà small claims có người thông dịch cho tôi không?
Ở toà small claims, bạn có thể xin toà có thông dịch viên, nếu khả năng Anh Ngữ của bạn giới hạn, hay bạn cảm thấy không thông thạo những danh từ luật pháp. Toà small claims có thể có những thông dịch viên với lệ phí tương đối thấp, hoặc bạn có thể mang người thông dịch viên của mình. Người này có thể là bạn bè hay họ hàng của bạn, và phải có khả năng để thông dịch những lời của hai bên nguyên cáo, bị cáo, nhân chứng, cũng như của quan toà.

Tôi có thể dùng luật sư cho những vụ kiện ở toà small claims được không?
Mặc dù bạn không được có luật sư đại diện cho bạn trước toà small claims, bạn vẫn có thể nhờ văn phòng luật sư hướng dẫn cho bạn những thủ tục, cũng như cách trình bày trường hợp của mình trước toà để dành phần thắng cho mình. Ngoài ra, khi bạn thắng kiện, bạn có thể xin quan toà đòi bên kia trả tiền cố vấn luật pháp cho bạn.

Nếu tôi không đồng ý với quyết định của toà xử thì sao?
Nếu bạn là bị cáo (người bị thưa trong vụ kiện), và bạn không đồng ý với quyết định của toà thì bạn có quyền kháng án. Bạn sẽ có một phiên xử mới với một quan toà khác, và lúc đó bạn có thể có luật sư đại diện cho bạn trước toà kháng án (appeal court).

Kỳ tới, chúng tôi sẽ nói về cách thức đòi tiền và kháng án ở toà Small Claims.

Đây chỉ là một số kiến thức tổng quát về những vấn đề liên quan đến small claims, không phải là cố vấn luật pháp.  Mọi thắc mắc và tham khảo miễn phí về vấn đề luật pháp, xin liên lạc với văn phòng Luật Sư Trần Khánh Hưng (David K. Tran), số điện thoại (714) 839-4077, hay E-mail tại  davidtran@dktran.com, hay gửi thư đến Law Offices of David K. Tran, 15446 Brookhurst St, Westminster CA  92683.   

Vien Dong Daily News