Ngày 11 tháng 6 năm 2012
Bạn ta,

Danh từ “phao” có nhiều nghiã khác nhau. “Phao” có thể là một miếng bấc nhỏ buộc vào sợi dây câu, cho nổi trên mặt nước để báo cho biết có cá cắn mồi ở dưới. “Phao” cũng còn có nghĩa là dụng cụ dùng để cấp cứu, giúp cho người sắp bị chìm dưới nước khỏi chết đuối.
Có thể là chính qua cách dùng này, ngày nay, “phao” có thêm một nghĩa khác nữa là tài liệu đem bất hợp pháp vào phòng thi để các thí sinh gặp bài thi khó có thể lôi ra dùng, như người ngã xuống nước được quăng cho cái phao.
Thực ra, trước năm 1975, tại các trường học dưới chế độ Việt Nam Cộng Hòa, chuyện cóp bài, lén mở sách ra xem trong các kỳ thi trong lớp cũng như tại các trường thi cũng có chứ không phải là không. Nhưng so với trò chép bài, cóp pi và quay phim ở Việt Nam Dân Chủ Cộng Hòa Độc Lập Tự Do Hạnh Phúc bây giờ thì trò quay phim của các học sinh thời trước là đồ bỏ, là tay mơ, dở hết chỗ nói.
Hồi ấy, tại các kỳ thi lục cá nguyệt trong lớp, việc coi thi để ngăn chặn trò quay phim, cóp bài diễn ra nghiêm ngặt đã đành. Tại các kỳ thi trung học phổ thông, tú tài 1 và tú tài 2, luôn cả ở mức đại học, việc quay phim, gian lận thực sự là rất khó. Trước khi phát đề thi, các giám thị đều nhắc thí sinh phải đem nộp hết các tài liệu mang theo. Các tài liệu, gọi là “phim” nếu bị bắt sau đó, cho dù là chủ nó không dùng, thí sinh cũng bị đuổi ra khỏi phòng thi ngay lập tức.
“Phim” thường được viết trong những miếng giấy rất nhỏ, giấu trong những cây bút , trong tay áo, dưới ghế, trong ngăn kéo bàn, trong nhà cầu, trong cạp quần, trong cả áo lót của các nữ thí sinh. Nhưng chúng vẫn bị tìm ra gần hết. Ngoài ra, việc ngó sang người bên cạnh, làm hiệu với nhau, trao đổi giấy nháp đều bị cấm ngặt. Các sinh viên Văn Khoa Sài Gòn đều nhớ cảnh linh mục Thanh Lãng đeo chiếc kính đen vào, mùi nước hoa thơm lừng đi vần vũ trong phòng thi là mọi âm mưu quay phim của các sinh viên đều biến thành mây, thành khói hết.
Nhưng “phao” ở Việt Nam ngày nay thì “hoành tráng” hơn nhiều. “Phao” có khi được in bằng computer mang công khai vào lớp. Các thí sinh tha hồ quay xuống bàn dưới, sang bàn bên cạnh, nhoài người lên bàn trước, hỏi nhau công khai, trao đổi “phao” với nhau, nhận bài giải ném từ hành lang vào, và giám thị ngồi lù lù trong lớp thì không có bất cứ một hành động nào để ngăn chặn những việc làm gian lận công khai đó. Có những trường hợp giám thị còn mách nước cho thí sinh một cách không thèm giấu giếm gì.
Tất cả những cảnh như vừa kể nếu chỉ nghe nói thì không ai có thể tin được. Nhưng những cảnh đó đã được thu lại rất rõ bằng video của một thí sinh ngồi ngay trong phòng thi. Khoảng năm hay sáu video clip thu được trong phòng thi của trường trung học phổ thông Đồi Ngô thuộc tỉnh Bắc Giang đã được đưa lên Internet, và vì thế, người ta mới được thấy cảnh gian lận trong kỳ thi tốt nghiệp vừa qua. Tại trung tâm thi tốt nghiệp Đồi Ngô, có 12 phòng thi với 39 nhân viên phụ trách việc coi thi. Tổng số thí sinh là 273 người.
Cuộc thi toàn quốc vừa được báo cáo (láo) là diễn ra tốt đẹp thì một loạt video clip thu cảnh gian lận được gửi lên internet. Đến lúc ấy người ta mới lôi vụ này ra thảo luận. Và trong khi nhà chức trách chưa nói gì đến việc điều tra, hay có biện pháp với các giám thị và các học sinh quay cóp trong phòng thi, thì một giới chức cao cấp giáo dục nói là sẽ phải có biện pháp đối với những người thu được các video clip có cảnh gian lận. Báo Tuổi Trẻ số mới nhất cho biết thí sinh thu những video clip này đang rất lo sợ bị kỷ luật và trả thù.
Tại những trung tâm thi ở các tỉnh khác, hình ảnh chụp ở sân trường cho thấy “phao” thi quăng trắng xóa trên lối đi, trên thảm cỏ, ngoài phòng thi.
Như vậy là thế nào? Hăm dọa trừng phạt người đưa ra bằng cớ gian lận trong khi chưa nói gì đến việc có biện pháp với các thí sinh cóp bài và các giám thị để mặc cho trò gian lận diễn ra? Có một quốc gia nào trên thế giới làm như thế không? Ở Mỹ, chính phủ cho người tố cáo các tội ác được hưởng mọi biện pháp bảo vệ để người đó không thể bị hãm hại. Trong một số trường hợp, người “thổi còi” (whistle blower) còn được cho một căn cước mới và được đưa đi sống tại một nơi không một ai biết, đó là chương trình witness protection tức là chương trình bảo vệ nhân chứng.
Nhưng ở Việt Nam, người “thổi còi” thì liền bị hăm trừng phạt. Vậy thì làm sao làm sạch được xã hội?
Nghĩ cho cùng thì ngay chính bác Hồ cũng thuổng tập thơ của một anh Tầu để nhận vơ Ngục Trung Nhật Ký là của bác. Các tài liệu viết bằng tiếng Pháp đả kích chế độ thực dân Pháp của cụ Phan Văn Trường ở Paris thì bác nhận là của bác để bọn đàn em hít hà nói là bác thông thạo năm bẩy thứ tiếng. Mẹ kiếp làm bồi tầu, làm phụ bếp thì học tiếng Anh tiếng Pháp tử tế ở đâu mà cứ nhắng lên là thông thạo Anh Pháp ngữ?
Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng khoe có cử nhân Luật trong… rừng. Ngày nay, ở đâu cũng có thể mua bằng giả nên mới có những đứa không biết một chữ tiếng Anh, chưa ra khỏi Việt Nam bao giờ cũng có bằng cấp đại học Mỹ xài chơi.
Thế thì việc chó gì phải dùng “phao” đi thi? Cứ mua vài cái bằng dổm về, vừa dọa được bu nó vừa trèo lên chức này chức nọ ngay.
Học báo chí (?) cũng được trao chức giám đốc to đùng, mặc áo đầm màu hồng váy ngắn cũn cỡn, đi giầy cao gót đỏ thanh sát công trường như con nhãi ranh con cậu Tô Huy Rứa thì hà tất phải quay cóp làm gì mới có bằng để bị quay video trông chán vô cùng.
Ra chúng nó là như… rứa vậy sao?
Bố khỉ.
Các video clip trong khi đó lại cho thấy rất rõ một khẩu hiệu vẽ trên tường của lớp học nơi diễn ra kỳ thi ở Đồi Ngô câu này: “Thi Đua Học Tốt, Dạy Tốt”.
Tốt cái… con củ gì đây?