Friday, 01/04/2016 - 11:50:57

Phượng Hoàng Trung Đô (kỳ 2)

Bài – ảnh Trần Công Nhung


Núi Dũng Quyết


Từ Hưng Yên sau khi thăm đền Phù Ủng(1), tôi chạy về Ninh Bình để hôm sau đi Tràng An. Đã 2 giờ chiều, trời âm u có vẻ muốn mưa, phải tìm lối nào ngắn nhất cho kịp giờ. May có anh Taxi nghỉ chân ở ngã ba, anh đã vui vẻ chỉ đường: “Chú cứ thẳng đường này khi gặp quốc lộ 39 rẽ trái về Hưng Yên. Trước khi vào thành phố Hưng Yên có bảng chỉ đường đi cầu Yên Lệnh. Theo đó chú về Phủ Lý rồi vào Ninh Bình”. Tôi nhớ ngay đoạn đường đã chạy qua nhiều năm trước để về đền Trần (Thái Bình).

Lễ hội (Net)



Dù đã cố chạy mong tránh cơn mưa đen kịt đầu núi, nhưng cũng không khỏi. Về đến Ninh Bình người ướt mem, may mắn máy móc không sao. Kế hoạch ngày mai nếu không mưa sẽ đi khu du lịch Tràng An, bằng không chạy vào Vinh tìm Phượng Hoàng Trung Đô.

Đền thờ Hoàng Đế Quang Trung



Sáng hôm sau trời không mưa tôi đi sớm ra Tràng An (1) đến 11 giờ quay về chạy vào Vinh. Phượng Hoàng Trung Đô nằm trên núi Dũng Quyết bên rìa phía Nam thành phố. Một di tích lịch sử nổi tiếng như thế mà không hề có bảng chỉ đường, cứ phải lần mò mãi. May có người mách “Chú cứ chạy theo rìa núi, khi thấy khách sạn Sơn Thủy là có đường lên đền thờ Hoàng Đế Quang Trung”. Chạy theo sườn núi, tôi có ý tím dấu tích của thành Phượng Hoàng, nhưng thấy toàn cây xanh, lâu lâu có một hai khu mộ đá ong rời rạc chênh vênh trên sườn đồi. Đây hẳn là mộ của cư dân địa phương. Đường lên núi tráng nhựa, không rộng lắm, quanh co qua lại gần cây số. Dọc đường có nhiều cờ xí của lễ hội mừng ngày sinh thứ 223 của vua Quang Trung tổ chức hai hôm trước (11/9/2015). Lưng chừng núi có một bia đá nói về công cuộc xây đền:
Quá trình xây dựng đền Quang Trung

Lên Núi Quyết


Đền thờ Quang Trung trên núi Dũng Quyết xây dựng theo quyết định số 2721/QĐ.UB-CN ngày 23/7/2004 của UBND tỉnh Nghệ An.

Bia Dựng Đền



Núi Dũng Quyết là đất tứ linh (long, ly, quy, phượng), chi hướng về đông bắc gọi là Quy Bối (lưng Rùa), chi hướng về phía tây nam gọi là Kỳ Lân (con Mèo).
Đền tọa lạc trên đỉnh thứ 2, cao 97m so với mặt biển, thuộc chi Phượng Dự.
Ngày 15/8/2005 khởi công xây dựng đền.

Tượng QT ở Tây Sơn



Ngày ơ/5/2008, khánh thành, mở lễ hội đón khách đến tham quan du lịch.
Đền thờ Vua Quang Trung là công trình văn hóa tâm linh gắn liền với du lịch, đáp ứng nhu cầu của khách trong và ngoài nước đến chiêm ngưỡng, tưởng niệm công ơn của Hoàng Đế Quang Trung và thưởng ngoạn cảnh quan một vùng quê có núi sông kỳ tú, hữu tình, giàu chất sử thi và văn hóa truyền thống, đậm đà sắc thái xứ Nghệ.

Đường lên Đền

Nói đến Phượng Hoàng Trung Đô, chúng ta hãy bắt đầu từ núi Quyết, ngọn núi có cái thế rất riêng của mình. Dãy núi này gồm bốn đỉnh, thế núi như Long Thủ (đầu rồng), Phượng Dực (cánh phượng), Kỳ Lân và Quy Bôi (tức cồn rùa), đủ để gọi là đất tứ linh (Long – Lân – Qui – Phụng), đất định đô của các bậc thiên tử. Quá trình từ ý tưởng đến chuẩn bị cũng như xây dựng kinh đô này được sử sách ghi chép lại khá đầy đủ. Khoảng tháng 10 năm 1788, Quang Trung sai Nguyễn Thiếp và Nguyễn Văn Thận cùng phụ trách việc xem đất để chọn làm nơi dựng đô mới của nhà Tây Sơn với tên gọi là Phượng Hoàng Trung Đô. Sắc lệnh có đoạn viết:
“Nhớ lại buổi hồi loan kỳ trước, lúc qua Hoành Sơn, quả cung đã từng mở xem địa đồ, thấy ở huyện Châu Lộc, xã Yên Trường, hình thể rộng rãi, khí tượng tươi sáng, có thể chọn để xây kinh đô mới. Thực là chỗ đất đẹp để đóng đô vậy.”

Ngay khoảng sân rộng bên cánh phải là nởi đỗ xe khách thăm viếng. Về phía trái đường lên đền khá rộng,nhiều tầng tam cấp, mấy chục bậc. Lên hơn hai mươi bậc là cổng đền, bốn trụ xây, giữa hai trụ cao, trụ hai bên thấp, bốn trụ đều trang trí hoa văn, đầu trụ có nghê chầu, thân trụ có câu đối chữ Hán. Cổng đền bỏ ngõ không hoa hòe, toàn màu xi măng, đơn giản mà nghệ thuật, thể hiện vẻ cổ kính thành xưa. Ngay chân trụ hai bên có hai tượng ngựa chầu.

Lễ kỷ niệm ngày mất thứ 223 của Vua Quang Trung mới dứt hai hôm nên cờ xí trang hoàng còn nguyên hai bên đường lên đền. Từ bãi đổ xe nhìn lên tam cấp dài hun hút giữa rừng cây xanh, tường chánh điện còn xa lắm. Hết tầng hai tam cấp mấy chục bậc nữa là đường bằng phẳng, hai bên trồng cây kiểng cỏ hoa trang trí rất mát mắt, đường thẳng vào điện thờ Hoàng Đế Quang Trung.

Hôm nay đã vắng khách, tuy nhiên lên đền thờ cũng có vài nhóm đang dạo chơi chụp ảnh kỷ niệm. Tôi rảo qua một vòng xem ghi nhận những nét chính của ngôi đền.

Đền thờ Vua Quang Trung được xây dựng từ năm 2005 trên đỉnh thứ 2 núi Dũng Quyết thuộc chi Phượng Dực có độ cao 97m so với mặt nước biển, thuộc vùng đất linh thiêng được Vua Quang Trung chọn đóng đô cách đây hơn 220 năm. Trên đỉnh núi Dũng Quyết là cả một mặt bằng rộng lớn, từ nơi này du khách có thể phóng tầm mắt bao quát toàn bộ cảnh đẹp của thành phố Vinh ở phía Đông, và dòng sông Lam hiền hòa thơ mộng, như một dãi lụa mềm mại vắt qua vùng đất địa linh nhân kiệt này.

Việc chọn núi Dũng Quyết xây dựng Phượng Hoàng Trung Đô trải qua thời gian khá dài, đầu tiên Vua Quang Trung sắc lệnh cho La Sơn Phu Tử:

“...Nay kinh Phú Xuân thì hình thế cách trở. Ở xa trị Bắc Hà, sự thể rất khó khăn. Theo đình thần nghị rằng: Chỉ đóng đô ở Nghệ An là độ đường vừa cân, vừa có thể khống chế được trong Nam, ngoài Bắc, và sẽ làm cho người tứ phương đến kêu kiện, tiện việc đi về.

...Nhớ lại buổi hồi loan kỳ trước, lúc qua Hoành Sơn, Quả cung đã từng mở xem địa đồ, thấy ở huyện Chân Lộc xã Yên Trường, hình thế rộng rãi, khí tượng tươi sáng. Có thể chọn để xây dựng kinh đô mới. Thực là chỗ đất đẹp để đóng đô vậy...”

Thái Đức năm 11 ngày mồng 3 tháng 9 (1788)
(Trích chiếu của Hoàng Đế Quang Trung- Nguyễn Huệ gửi La Sơn Phu Tử Nguyễn Thiếp chọn đất đóng đô)
Theo nhiều tin bên lề, trước khi ban ra sắc lệnh, Quang Trung đã sai La Sơn Phu Tử Nguyễn Thiếp đi xem xét thế đất một số vùng. Mới đầu, nhà Vua tính chọn đất Phù Thạch, nhưng khi nhận được tấu thư của Trấn thủ Nguyễn Văn Thận rằng Nguyễn Thiếp chưa chịu xem đất nên công trình chưa thể khởi công, vua Quang Trung liền viết thư trách cứ: “Ngày trước, ủy thác cho Phu Tử về Nghệ An xem đất đóng đô cho kịp kỳ này ngự giá ở Bắc về trú. Sao ta về tới đó thấy chưa được việc gì? Nên ta hãy hồi giá về Phú Xuân kinh cho sĩ tốt nghỉ ngơi. Vậy Chiếu ban xuống cho Phu Tử nên sớm cùng ông Trấn thủ Thận tính toán mà làm việc, xem đất đóng đô tại Phù Thạch… hẹn trong 3 tháng thì xong để tiện việc giá ngự. Vậy Phu Tử chớ để chậm chạp không chịu xem”. Nhận được Chiếu thư của Quang Trung, Nguyễn Thiếp liền viết một tờ khải gửi vào Phú Xuân khuyên nhà vua không nên xây dựng kinh đô tại Phù Thạch mà chọn vị trí khác là Yên Trường. Lời khuyên của La Sơn Phu Tử được nhà vua đồng ý. Vị trí được vua Quang Trung chọn để xây dựng Phượng Hoàng Trung Đô là khu vực núi Dũng Quyết -

Toàn bộ ngôi đền được làm bằng gỗ lim. Lối đi, bó vỉa, sân đền được lát đá Thanh tạo nên vẻ trang nghiêm mới mẻ nhưng vẫn thể hiện nét cổ kính. Hệ thống vì kèo kết cấu của đền kiểu giá chiêng chồng rường, chạm khắc họa tiết theo nghệ thuật thời Nguyễn. Mái lợp ngói mũi hài, gồm hai lớp: ngói chiếu, ngói cót, nền được lát gạch bát tràng kiểu cổ, phục chế từ lò Hà Tây. Tường xây gạch Bát tràng, cửa đi, cửa sổ kiểu bức màn, thượng song hạ bản...

Đền có hai lối ra vào ở hai bên, chính giữa là nghi môn ngoại (Nghi môn tứ trụ) được thiết kế kiến trúc kiểu 2 tầng 8 mái theo Dịch học. Tiếp đó là bình phong tứ trụ làm bằng đá chạm trổ rất công phu và đẹp. Hai bên bình phong khắc triện gấm, ở giữa là cuốn thư, trung tâm có hai chữ Thọ Đế. Phía trên nữa là hình rồng chầu mặt nguyệt. Dưới cùng là chân quỳ dạ cá phù điêu. Hai bên có hai con nghê chầu, tượng trưng cho vai trò người bảo vệ kiểm soát linh hồn người ra vào.

Qua bình phong tứ trụ là hai nhà bia ngoảnh mặt vào nhau song song với trục chính đạo. Có hai nhà bia phía bên trái khắc bài “Công trạng vua Quang Trung”(1), nhà bia bên phải khắc nội dung công cuộc xây dựng Phượng Hoàng Trung Đô:

Ngày 03 tháng 09 năm Mậu Thân (01.01.1788) Nguyễn Huệ Quang Trung hạ chiếu xây Phượng Hoàng Trung Đô trên vùng đất giữa núi Phượng Hoàng và Kỳ Lân này.

Thành ngoài hình tứ giác đắp bằng đất, đá, ngoài có hào sâu. Thành nội xây bằng đá ong, gạch vồ. Trong thành nội có tòa lầu Rồng và điện Thái Hòa.

Vua Quang Trung đã từng nghỉ tại đây vào các thời kỳ: Tháng 10 năm 1789, tháng 05 năm 1791, tháng 01 năm 1792.

Ngày 29 tháng 7 năm Nhâm Tý (16-9-1792) Quang Trung mất đột ngột, chưa kịp dời đô từ Phú Xuân ra Nghệ An.

Phượng Hoàng Trung Đô là kỳ tích của thời đại Quang Trung tồn tại trong lịch sử như một cố đô của đất nước.

Cổng Đền


Nối tiếp là nhà tả vu, hữu vu. Qua khu vực này là nhà bái đường rộng lớn còn gọi là tiền đường, nơi để sửa soạn lễ, chỉnh trang trước khi hành lễ. Nhà Tiền đường có thể được xem là trung tâm của ngôi đền được thiết kế theo lối kiến thúc dân gian Việt Nam gồm ba gian hai chái, với bốn hàng cột. Các khu hậu đường, nghi môn đều kiến trúc hai tầng, tám mái, các đỉnh, góc mái chạm hình rồng phượng uốn cong tạo thế uy nghiêm. Theo luật phong thủy, việc bố trí như vậy để ngăn cản tà khí…

Ngôi đền có đủ tam toà: thượng điện - trung điện - hạ điện, với phong cảnh thiên nhiên hữu tình, xung quanh là núi rừng bao la, rộng lớn. Ngôi đền đã trở thành địa chỉ văn hoá du lịch tâm linh của nhân dân thành phố nói riêng, nhân dân tỉnh Nghệ An và cả nước nói chung. Những năm gần đây, đền đã thu hút đông đảo du khách thập phương vào các ngày lễ hội, đặc biệt là vào dịp lễ giỗ vua Quang Trung được tổ chức vào ngày 29 tháng 7 âm lịch hàng năm. Ngoài những ngày lễ hội, ngày thường khách thập phương vẫn thường xuyên lui tới để thắp hương tưởng niệm, cầu an, cầu lộc.

Đối với lịch sử Phượng Hoàng Trung Đô, di tích của vị anh hùng thiên tài quân sự. Một đấng quân vương anh minh hết lòng vì nước vì dân. Tuy xuất thân từ áo vải quần thâm nhưng đã đánh tan 20 vạn quân Thanh, kẻ thù phương Bắc sang xâm chiếm nước ta. Màu son bất khuất của dân tộc Việt qua Quang Trung Đại Đế còn đang chói lòa mà ngày nay con cháu của Thoát Hoan còn khiếp sợ. Thế nhưng, mạt vận của nước nhà đã khiến cho một nhóm người hèn nhát không dám tự hào về công lao của tiền nhân, lại tìm cách xóa nhòa các trang sử vẻ vang của đất nước. Đáng thương thay!

Trần Công Nhung
______________________________
(1). Bài đã đi.
(2). Theo các tài liệu luân lưu trên mạng (Câu lạc bộ báo tự do): Bia này ghi mấy câu thơ của HCM ca ngợi Quang Trung nay đã bị đục bỏ thay vào đó bằng đoạn trích chiếu của Hoàng Đế Quang Trung – Nguyễn Huệ gửi La Sơn Phu Tử Nguyễn Thiếp chọn đất đóng đô.
Bản tin của đài RFI cho biết, tại đền thờ vua Quang Trung trên núi Dũng Quyết ở thành phố Vinh (Nghệ An), tấm bia khắc thơ ông Hồ Chí Minh ca ngợi công trạng của vua Quang Trung chống quân xâm lược nhà Thanh đã bị phủ lên bằng một nội dung khác. Trong bối cảnh quan hệ Việt - Trung đang căng thẳng về chủ quyền Biển Đông, việc thay thế này khiến dư luận có thể hiểu rằng lý do là vì nội dung cũ động chạm đến quan hệ với Bắc Kinh. Thông tin về vụ thay đổi nội dung văn bia tại đền thờ vua Quang Trung đã được nhà phê bình văn học Phạm Xuân Nguyên tiết lộ trong một bài viết xuất hiện mấy ngày gần đây trên một số trang blog tại Việt Nam. Nhiều ý kiến phản ứng về bài viết còn nói thẳng ra rằng đó là do tâm lý sợ Trung Quốc của chính quyền.

Tin sách: Như đã thông báo sách Chuyện Riêng tập Vào Đời đã có nhưng không may phần lớn sách bị thất lạc, tác giả xin cáo lỗi cùng độc giả. Trong thời gian ngắn khi mọi việc ổn thỏa, sẽ xin thông báo để độc giả rõ.
Liên lạc email: trannhungcong46@gmail.com, PO.Box 163 Garden Grove, CA.92842

 

Viết bình luận đầu tiên
Advertising
Advertising
Bình luận trên Facebook

Bình luận trực tiếp