advertisements
Monday, 14/03/2022 - 06:58:52

Người Nga và người Ukraine


Tranh vẽ câu chuyện “Người Trong Bao” của họa sĩ Kukryniksy vào thập niên 1950, được trưng tại Bảo Tàng Viện Rybinsk. Bên trái là nhân vật bảo thủ Nga Belikov, bên phải là chị em Varenka và Mikhail người Ukraine.


Bài THÁI HẠO

Có một chi tiết rất ý nghĩa trong một tác phẩm quen thuộc với hầu hết người Việt, truyện ngắn “Người Trong Bao” [tựa tiếng Anh “The Man in a Case” hay “The Man in a Shell] của văn hào Nga Anton Chekhov [viết năm 1898], nhưng ít ai để ý. Thực ra không phải là không để ý mà là vì nó đã bị lược đi trước khi đưa vào sách giáo khoa phổ thông - đó là hai tuyến nhân vật thuộc hai xứ khác nhau, Nga và Ukraine.

Trong kiệt tác này, bên cạnh đám giáo viên người Nga mà đại diện là ông Belikov với sự bảo thủ, thảm hại, sợ hãi, nô lệ đến bệnh hoạn là chị em nhà Kovalenko, Varenka [chị] và Mikhail [em trai], xứ Ukraine.

Nhà văn miêu tả, “Anh ta [Mikhail] còn trẻ, cao lớn, nước da bánh mật, đôi tay to tướng, trông mặt cũng có thể đoán rằng anh ta có giọng trầm, và quả thật anh ta nói giọng ồm ồm như phát ra từ thùng gỗ. Varenka thì không còn trẻ nữa, tuổi chừng ba mươi, người cũng cao to, dáng thẳng, lông mày đen, má hồng - nói tóm lại không ra vẻ một cô gái mà như một thứ mứt trái cây, tính tình nhí nhảnh, hay nói, hay cười, hay hát những bản tình ca xứ Ukraine. Hơi một tí là cười phá lên ha ha ha! Tôi còn nhớ lần làm quen kỹ càng đầu tiên với chị em nhà Kovalenko là trong buổi tiệc mừng sinh nhật ông hiệu trưởng. Giữa đám giáo viên mặt mày nghiêm nghị, nặng nề, buồn tẻ, những người đến dự lễ sinh nhật cũng chỉ vì nghĩa vụ, tôi bỗng thấy nữ thần Aphrodite tái sinh từ bọt sóng, Varenka đi lại, tay chống nạnh, cười, hát, nhún nhảy liên hồi... Chị ta say sưa hát bài “Gió Cuốn,” tiếp đó hát một bản tình ca rồi lại hát nữa, làm tất cả chúng tôi cứ ngây cả ra, kể cả Belikov nữa.”

Trong khi đó, Belikov, một giáo viên dạy tiếng Hy Lạp cổ, suốt ngày mang kính râm, đi ủng cao su, mặc áo bành, tay chống gậy. Hắn sợ tất cả, kể cả ánh sáng mặt trời, và sự vui vẻ của người khác. Hắn sẽ dò xét từng người trong trường và luôn thấy bất thường với tất cả những ai nói cười sảng khoái. Hắn sẽ “nhắc nhở” nếu thấy những biểu hiện “lệch chuẩn” và đi mách lẻo lên hiệu trưởng bất cứ điều gì. Ngôn ngữ của hắn là sự lặp lại của nghị quyết và các chỉ thị. Cuộc sống của hắn là một cái bao kín mít, là một cái vỏ ốc và cuối cùng là một chiếc quan tài tối đen.

Hai tuyến nhân vật này phần nào hé lộ cho chứng ta thấy tâm hồn và tính cách của hai dân tộc. Nếu Nga bảo hoàng/bảo thủ và mang tâm thức nô lệ đến quái đản thì Ukraine tự do, phóng khoáng; nếu Nga ốm yếu bệnh hoạn thì Ukraine khỏe khoắn cường tráng; nếu Nga lo sợ mọi thứ thì Ukraine yêu đời và rực rỡ; nếu Nga là hang động tối tăm ẩm thấp thì Ukraine là bầu trời đầy nắng gió… Đó là hai thế giới khác nhau, cách biệt và không thể hòa lẫn.

Sống với đám Belikov Nga ấy, anh Mikhail đã phải thốt lên, “Tôi không hiểu,” anh ta nhún vai nói. “Tôi không thể hiểu nổi, vì sao các ngài lại chịu đựng nổi cái tên mách lẻo, cái mồm ton hót bẩn thỉu ấy. Ô, các ngài, thế mà các ngài cũng sống được trong cái bầu không khí ngột ngạt, tởm lợm này. Chẳng lẽ các ngài lại là thầy giáo, là nhà sư phạm ư? Các ngài chỉ là những kẻ tranh giành cố leo lên bực thang công danh, nhà trường của các ngài không phải là lâu đài khoa học mà chỉ là nơi chia nhau tước vị, bốc mùi chua loét như trong bốt đồn culít. Không đâu các ông ơi, tôi cố sống với các ông ít năm nữa rồi cũng đến bỏ về làng tôi thôi, tôi sẽ đi bắt tôm, và dạy người Ukraine học.”

Câu chuyện kết thúc bằng cái chết của kẻ nô lệ Belikov sau một cú ngã cầu thang. Hắn không chết vì bị thương mà chết bởi tiếng cười “ha ha ha” của Varenka khi chứng kiến hắn ngã. Hắn trở về, nhốt mình trong phòng tối, và không bao giờ dậy nữa.

Truyện ngắn “Người Trong Bao” được Chekhov viết năm 1898, tức gần như năm cuối của thế kỷ 19 để bước sang thế kỷ 20 dưới thời đại của Sa Hoàng chuyên chế. Đã cách nay hơn 100 năm, rõ ràng, chi tiết này có thể là một gợi ý thú vị kích thích chúng ta nghĩ về một sự khác nhau trong dân tộc tính của hai xứ sở Nga và Ukraine, cho đến tận bây giờ?

Chị em nhà Varenka đã từ bỏ Nga để trở về Ukraine – xứ sở của những tâm hồn khoáng đạt và bầu trời tự do. Ngày nay, cũng thế, việc người Ukraine sẵn sàng chết để đánh bật Nga ra khỏi lãnh thổ không phải là một sự bất thường và nông nổi. Và dù cuộc chiến do Putin tiến hành có kết thúc ra sao thì, với tôi, tâm hồn Ukraine tự do cũng không bao giờ chịu chung sống với sự thủ cựu, chuyên chế và thảm hại kiểu Nga mà đại diện là Putin.

(Nhiều người sẽ nói, “Putin không đại diện cho người Nga.” Không phải, việc ông ta lên nắm quyền suốt hơn hai mươi năm qua, sửa đổi hiến pháp để ngồi lên đầu một đất nước rộng lớn nhất thế giới thì điều đó phản ảnh tính cách và tâm thức của dân tộc ấy. Độc tài chỉ có thể tồn tại lâu đến thế ở một xứ sở mà nô lệ chiếm đa số. Người Nga phải chịu trách nhiệm về tình trạng của nước Nga và chịu trách nhiệm và cuộc chiến của chính thể đại diện cho họ. Người Nga không thể vô can!)

Trong khi Nga thuộc về quá khứ thì người Ukraine thuộc về tương lai!

(Nguồn: Thái Hạo Facebook ngày 14 tháng 3, 2022)

Từ khóa tìm kiếm:
Người Nga và người Ukraine
Viết bình luận đầu tiên
advertisements
advertisements
advertisements
Bình luận trên Facebook
advertisements
advertisements
advertisements
advertisements
advertisements
advertisements
advertisements
advertisements
advertisements