Hoài Mỹ/Viễn Đông

CAIRO/JERUSALEM - Xe của bà Hillary Clinton được bảo toàn trọn vẹn, trong khi một nhân viên Ai Cập đã “lãnh đủ” một trái cà chua vào giữa mặt và một trong những xe hơi tháp tùng bị trúng một chai nước khi đoàn xe này di chuyển qua các đường phố của Alexandria.
Một số người biểu tình Ai Cập la hò: “Go home!” theo hướng nữ Ngoại Trưởng Hoa Kỳ, trong khi những người khác kêu réo: “Monica! Monica!”, cố ý sỉ nhục bà bằng cách gợi lại vụ “đi ngang về tắt” của phu quân Bill Clinton với Monica Lewinsky trong thời gian - 1995 và 1996 - cô này tập sự ở Tòa Bạch Ốc.
Trong bản tin hôm qua, thông tấn xã NTB viết, không rõ những người biểu tình hôm Chủ Nhật vừa rồi ở Alexandria là những ai và họ thuộc về cánh chính trị nào.
Thật tình thì những cuộc biểu tình, xuống đường thì rất thường diễn ra ở Ai Cập sau khi cựu Tổng Thống Hosni Mubarak bị lật đổ; nhà độc tài này qua nhiều năm đã từng là một đồng minh thân cận của Hoa Kỳ.
Vào ngày Thứ Bẩy cũng đã có một vài vụ biểu tình lẻ tẻ ở trước khách sạn, nơi bà Clinton cư ngụ trong thời gian bà thăm viếng thủ đô Cairo. Từ các đám đông vang lên những khẩu hiệu mang tính chống Hồi Giáo (anti-Islamic) và tố cáo Hoa Kỳ đã trợ giúp Huynh Đệ Hồi Giáo (Islam Brotherhood) lên nắm quyền ở Ai Cập.
Ngoại Trưởng Hoa Kỳ Hillary Clinton đã bác bỏ luận cứ trên đây trong một bài diễn văn đọc trong buổi lễ mở lại tòa lãnh sự Hoa Kỳ ở Alexandria, thành phố rộng lớn thứ hai của Ai Cập với 4,2 triệu cư dân. Bà tuyên bố: “Tôi mạn phép minh xác điều này, ấy là cả ở Ai Cập lẫn tại các nơi khác, Hoa Kỳ hoàn toàn không can dự gì vào việc tuyển chọn những người thắng và các người bại. Và cũng tuyệt đối không, ngay cả trường hợp chúng tôi có khả năng làm được việc ấy; việc mà dĩ nhiên chúng tôi chẳng bao giờ làm”.
Ở một đoạn sau của bài diễn văn, Ngoại Trưởng Clinton nhấn mạnh thêm: “Chúng tôi đã sẵn sàng hợp tác với quí vị; nay quí vị phải tự vạch con đường riêng của quí vị và thiết lập nền dân chủ riêng của quí vị. Chúng tôi mong muốn đứng về phía các nguyên tắc và các giá trị, chứ không phải phe người ta hay đảng phái”.

Ngoại Trưởng Hillary Clinton đến Cairo
Thứ Bẩy, 14-07-2012, Ngoại Trưởng Hoa Kỳ, bà Hillary Clinton đã gặp gỡ lần đầu tiên tân Tổng Thống Mohammed Morsy của Ai Cập.
Trong một cuộc họp báo ở thủ đô Cairo, bà Clinton xác quyết: “Chúng tôi ủng hộ việc chuyển hoán toàn diện sang chế độ dân cử với tất cả những gì mà chế độ bao hàm”.
Chuyến viếng thăm Ai Cập của bà Clinton diễn ra trong lúc cuộc chiến về quyền lực giữa vị Tổng Thống dân cử đầu tiên, Mohammed Morsy, và Hội Đồng Tối Cao Quân Sự (SCAF/Supreme Council of the Armed Forces) vốn đã điều hành đất nước kể từ cuộc cách mạng vào mùa Đông năm ngoái. Nữ Ngoại Trưởng Hoa Kỳ đã gặp gỡ cả Tổng Thống Morsy lẫn Chủ Tịch của SACAF, Tướng Hussein Tantawi, trong hai ngày công du của bà tại đây.
Trong cuộc họp báo, bà Clinton đã được hỏi là bà có ân hận việc Hoa Kỳ đã có mối quan hệ chặt chẽ với cựu Tổng Thống Hosni Mubarak, bất chấp chế độ của ông ta đã đàn áp phong trào Huynh Đệ Hồi Giáo và giam giữ ông Morsy. Theo thông tấn xã AP, nữ Ngoại Trưởng Hoa Kỳ đã trả lời rằng chính quyền Hoa Kỳ sở dĩ đã cộng tác với chế độ thời đó là bởi sự cần thiết. Bà cũng nhấn mạnh rằng người Hoa Kỳ không ngừng thúc đẩy một cách hợp lý nhân quyền.
Hoa Kỳ tiếp tục yểm trợ quân sự: Kể từ năm 1979, Ai Cập đã là “đối tượng” lớn nhất tiếp nhận sự trợ giúp của Hoa Kỳ, chỉ sau Do Thái. Hàng năm nước này vẫn nhận được nửa tỉ Mỹ kim, trong số ngân khoản này hơn phân nửa dành cho quân sự.
Nhật báo The Daily Telegraph viết, điển hình như năm 2010, Hoa Kỳ đã đóng góp 1,3 tỉ Mỹ kim vào kế hoạch canh tân các lực lượng quân sự của Ai Cập, cộng với 250 triệu Mỹ kim viện trợ kinh tế. Đó là chưa kể 1,9 triệu Mỹ kim dành cho việc củng cố mạnh mẽ hơn chương trình hợp tác quân sự giữa hai quốc gia. Thêm vào đó, Ai Cập vẫn hàng năm nhận được những quân cụ trị giá hàng trăm triệu Mỹ kim trực tiếp từ Ngũ Giác Đài (Pentagon), cơ quan đầu não của Bộ Quốc Phòng Hoa Kỳ. Những quân cụ này gồm có chiến đấu cơ, xe tăng và phi cơ trực thăng Apache. Mỗi thời hạn hai năm, Hoa Kỳ và Ai Cập lại điều hành “Operation Bright Star” với sự tham dự của nhiều quốc gia và đây là cuộc thao diễn quân sự lớn nhất của vùng.
Nhà phân tích chính trị Ashraf Swelam phát biểu với đài TV Ả Rập Al-Jazeera: “Những mối dây quân sự Ai Cập - Hoa Kỳ là một thành tố vô cùng quan trọng. Tôi muốn đi xa hơn để gọi đó là một nền móng của mối quan hệ Ai Cập-Hoa Kỳ. Trong một tương lai phân minh thì mối quan hệ này vẫn sẽ tiếp tục”.
Phải được giải quyết nội bộ: Các sĩ quan trong SCAF đã bảo đảm việc trao lại rộng rãi quyền hành, trong đó có cả việc kiểm soát ngân sách quốc gia.
Tháng 6 vừa rồi Hạ Viện của Quốc Hội đã “được” giải tán sau khi Tòa Bảo Hiến Ai Cập phán quyết là cuộc bầu cử Quốc Hội năm ngoái đã không diễn ra hợp lệ. Cuộc bầu cử tân Quốc Hội vừa rồi Huynh Đệ Hồi Giáo - với ông Mohammed Morsy, một thành viên chính yếu của phong trào đắc cử Tổng Thống - đã chiếm được 40 phần trăm trong tổng số ghế. Chủ Nhật tuần trước, tân Tổng Thống Morsy bất chấp phán quyết của Tòa Bảo Hiến, đã triệu tập các (cựu) đại biểu, tuy nhiên đến Thứ Tư thì ông đành chấp nhận để Hạ Viện bị giải thể.
SCAF đã quyết định là cuộc bầu cử tân Quốc Hội không thể được tổ chức trước khi Ai Cập soạn thảo hoàn tất một bản hiến pháp khác.
Theo thông tấn xã Reuters, Ngoại Trưởng Hoa Kỳ Hillary Clinton đã phát biểu: “Vấn đề liên quan đến Quốc Hội và hiến pháp phải được giải quyết giữa và bởi người Ai Cập. Tôi mong được đàm phán vấn đề này với Thống Chế Tantawi vào ngày mai, và được làm việc cho sự hỗ trợ kế hoạch quân đội trở về với vai trò thuần túy an ninh quốc gia của mình”.
Thảo luận về hòa ước Ai Cập - Do Thái: Những chủ đề quan trọng khác nữa của chuyến công du Ai Cập của Ngoại Trưởng Hoa Kỳ là hòa ước giữa Ai Cập và Do Thái và sự hợp tác chống khủng bố. Bà Clinton đã đề nghị với tân Tổng Thống Morsy về sự yểm trợ công việc kiểm soát sa mạc Sinai vốn càng ngày càng vô luật pháp. Tình trạng ở Sinai là mối lo âu lớn lao của Do Thái.
Trong cuộc gặp gỡ Ngoại Trưởng Mohamed Amr của Ai Cập, Ngoại Trưởng Hillary Clinton cũng đã phát biểu rằng Tổng Thống Morsy nên gặp gỡ Thủ Tướng của Do Thái Benjamin Netanyahu. Tuy nhiên bà quả quyết rằng Hoa Kỳ sẽ không khởi sự việc ấy.
Nhân chuyến thăm viếng Ai Cập, Ngoại Trưởng Hillary Clinton cũng đã tiếp xúc với các vị lãnh đạo Giáo Hội Coptic, các nhà hoạt động phụ nữ và các thương gia trẻ.

Ngoại Trưởng Clinton: Ai Cập muốn có quan hệ vững bền với Do Thái
Tân Tổng Thống Ai Cập Mohammed Morsy thật sự muốn có sự yên ổn và sự vững bền với quốc gia lân bang Do Thái. Thứ Trưởng Ngoại Giao Do Thái Danny Ayalon hôm qua Thứ Hai cũng đã phát biểu rằng sau chuyến công du Cairo, Ngoại Trưởng Clinton và các cố vấn của bà đều có cảm tưởng rõ rệt là ông Morsy muốn tập trung vào kinh tế và các vấn đề đối nội. Ông Ayalon nhấn mạnh: “Chính sách đối nội là quan trọng hơn cả đối với ông Morsy”.
Song song với tình thế ở Ai Cập, mối đe dọa nguyên tử của Iran và mối quan hệ giữa người Do Thái và người Palestine là những chủ đề chiếm các vị trí ưu tiên trong chương trình nghị sự của chuyến công du của bà Ngoại Trưởng Clinton ở Do Thái. Nhật báo The Jerusalem Post trong số phát hành sáng hôm qua cũng đã viết: “Bốn vấn đề chính yếu đang được chờ đợi trong chương trình nghị sự khi Ngoại Trưởng Hoa Kỳ đến Do Thái: Iran, Syria, tiến trình ngoại giao với người Palestine và với Ai Cập”.
Theo các yếu nhân Do Thái, chuyến công du Ai Cập của Ngoại Trưởng Hoa Kỳ kết tạo một khởi điểm quan trọng cho các cuộc thảo luận mà bà Clinton sẽ trao đổi với các nhà lãnh đạo Do Thái. Họ rất nhiệt tâm để nghe về những cảm nhận nào mà bà đã có về tình trạng ở Cairo, nơi đang tiếp diễn cuộc tranh giành quyền lực giữa Hội Đồng Tối Cao Quân Sự và tân Thổng Thống Mohammed Morsy của Huynh Đệ Hồi Giáo. Họ cũng mong muốn được nghe việc bà nhận định về mối quan hệ giữa Do Thái và Ai Cập liệu có thể phát triển tốt đẹp về sau nạy.
Chương trình bận rộn: Sau khi đến Tel Aviv trưa hôm qua Thứ Hai, nữ Ngoại Trưởng Hoa Kỳ đã lần lượt gặp gỡ đồng vị Avigor Lieberman, Tổng Thống Shimon Peres, Tổng Trưởng Quốc Phòng Ehud Barak và Thủ Tướng Benjamin Netanyahu.
Tổng Trưởng Bộ Hợp Tác Địa Phương, Silvan Shalom nhận định: “Bà ấy đến vào một thời điểm quan trọng, khi sự căng thẳng bao trùm Do Thái và Ai Cập”. Ngưng giây phút, ông nói thêm: “Tôi nghĩ rằng mục đích là làm cho bầu không khí trở nên tự nhiên”.
Theo một nhân viên cao cấp Hoa Kỳ, Ngoại Trưởng Hillary Clinton cũng có những cuộc luận bàn “bao quát” về chương trình nguyên tử của Iran mà người Do Thái nhận thức là một mối đe dọa. Chính quyền Jerusalem không mấy tin tưởng vào những lời cam kết của chế độ ở Tehran là chương trình nguyên tử ấy chỉ phục vụ các mục tiêu hòa bình.
Chia sẻ nỗi âu lo: Hoa Kỳ chia sẻ với người Do Thái những nỗi niềm lo lắng về việc Iran có thể đang trang bị cho họ vũ khí nguyên tử. Người Hoa Kỳ và đồng minh Do Thái vận hành một chính sách hai chiều đối với chế độ ở Tehran - mà theo đó vẫn tiếp tục những cuộc đàm phán vốn được nối kết với những biện pháp trừng phạt gắt gao hơn.
Do Thái minh định sẽ có thể tấn công Iran bằng quân sự trong trường hợp các phương tiện ngoại giao không đưa đến kết quả là hoạt động nguyên tử của chế độ-Tehran bị ngưng lại. Nhà phân tích Rob Danin nhận định: “Thời gian dành cho hành động của Do Thái đang thu nhỏ lại, và Hoa Kỳ cam kết việc Do Thái điều động kịp thời”.
Bà Clinton gặp Thủ Tướng Palestine: Theo chương trình, Ngoại Trưởng Hoa Kỳ nhân chuyến công du Do Thái cũng sẽ gặp Thủ Tướng Salam Fayyad của chính quyền tự trị Palestine nhưng bà không gặp Chủ Tịch Palestine Mahmoud Abbas, có thể vì bà Clinton và ông Abbas đã có những cuộc đàm đạo ở Paris cách nay chưa đầy hai tuần lễ.

Nhiều yếu nhân Hoa Kỳ đến Do Thái
Trước khi nữ Ngoại Trưởng Hillary Clinton đến Do Thái thì Cố Vấn an ninh quốc gia của Hoa Kỳ, Tom Donilon, cũng vừa rời khỏi nơi đây sau hai ngày dài “thăm viếng” vốn mang đầy vẻ bí mật. Trước ngày ông Donilon đến, Do Thái và Hoa Kỳ cũng mới kết thúc cuộc “Strategic Dialogue” của hai quốc gia vào mỗi bán niên, diễn ra ở Jerusalem. Theo thông tấn xã NTB, đây là hội nghị cao cấp nhất của các cuộc gặp gỡ ngoại giao thường lệ của hai quốc gia.
Ngoài ra chuyến “thăm viếng” của Tổng Trưởng Quốc Phòng Hoa Kỳ Leon Panetta cũng đang được chờ đợi trong một thời gian ngắn. Tuy nhiên theo các phát ngôn viên Hoa Kỳ, đây không phải là các cuộc nói chuyện trong hình thức của các cuộc thảo luận khủng hoảng. nhưng đó chỉ là những cuộc gặp gỡ bình thường giữa các bạn đồng minh gần gũi nhau.
Hàng chuỗi chuyến “thăm viếng” của các yếu nhân Hoa Kỳ đương quyền đã diễn ra trước hai tuần lễ ứng cử viên Tổng Thống của Đảng Cộng Hòa Mitt Romney cũng sẽ đến Do Thái. - (HM)

Viendongdaily.com và tác giả giữ bản quyền bài trên trang này. Xin đừng trích đăng dưới bất cứ hình thức nào