Sunday, 24/02/2019 - 09:12:45

Loài cây tiết ra rượu trên rừng Quảng Nam


Sau khi lấy rượu, ông Zênh đục vào thân cây để nước chảy ra. (VNE)


TÂY GIANG - Lấy nước từ thân cây rồi cho vỏ cây lên men tạo thành rượu. Đây là một loại rượu lấy từ thân cây rừng của gười sắc tộc thiểu số Cơ Tu, được ghi nhận trong một bài viết đăng trên trang tin VnExpress.

Ông Alăng Zênh, xã A Xan, huyện Tây Giang, tỉnh Quảng Nam xách cây rựa khoảng 50 cm, đầu nhọn hoắt và can nhựa đi vào khu rừng kế bên. Men theo con đường mòn, chừng 15 phút sau, ông tới cây Trđin cao hơn 5 mét, thân thẳng đứng. Ở đó, có một cái thang làm bằng hai cây tre, hai đầu dùng dây rừng khóa chặt vào gốc và thân cây Trđin.
 

Ông Zênh trèo lên thang lấy rượu. (VNE)

Ông Zênh cầm can nhựa và rựa bắt đầu trèo lên, khi đến đoạn giữa thân cây thì dừng lại. Ở đó, có một can nhựa treo sẵn, nối với thân cây bằng đường ống nứa, nước nhỏ giọt tí tách. Trong can có hơn một lít nước, ông Zênh đổ sang can mang theo và dùng rựa khoét một lỗ nhỏ vào thân cây, treo chiếc can lại vị trí ban đầu. Ông chỉnh sửa ống dẫn nước từ thân cây ra can rồi đi xuống.

Sau ông đến những cây Trđin khác để lấy nước. Khi trèo xong năm cây, can đã đầy nước. Mỗi ngày thân cây cho hơn một lít, cây ít thì nửa lít. Cây Trđin sinh sống ở khu vực ẩm ướt, thường mọc hai bên suối, cao gần 10 thước.

Để lấy được nước cây Tr'đin trước hết người dân phải làm thang bắc lên, tại nơi thân cây giáp với cành sẽ đục lỗ, khoét sâu vào. Khi đến chỗ thân cây mềm, có màu trắng thì để ống nứa dẫn ra can. Vị trí thích hợp để lấy nước cây được tính từ ngọn xuống, chừa lại bốn cuống lá già. Tại cuống lá già thứ tư từ trên xuống, đục đối diện với cuống lá, người Cơ Tu gọi là Crdôôm.
 

Rượu cây có màu đục] (VNE)

"Khi đục xong, thấy ở trong đọt trắng mềm thì nước nhiều, ngược lại nếu đọt cứng, màu vàng thì nước ít," ông Zênh giải thích.

Việc lấy nước Trđin chỉ mất nhiều thời gian để làm thang, còn sau cứ trèo lên đến nơi lấy rồi rồi đục một lớp mỏng mới để nước chảy ra, khi nào thang mục thì thay lại.

Ông Zênh cũng như bao người khác từ lúc nhỏ được cha ông truyền kinh nghiệm lấy nước Trđin. Từ nước cây, thêm một loại men là vỏ cây chuồn sẽ hình thành rượu. Vỏ cây có hai loại với tên gọi Apăng và Zuôn.

Người Cơ Tu lột vỏ hai loại cây này ở trong rừng phơi khô, sau đó bỏ vào can. "Vỏ cây có tác dụng tăng nồng độ rượu, không làm hỏng nước Trđin," ông giải thích.

Từ tháng Tư đến tháng Bảy trời nắng nóng, cây tiết ra nhiều nước nhất. Mỗi ngày cây cho 1 đến 2 lít, khi lấy rượu cây vẫn phát triển.

"Trđin qua sáu năm tuổi thì bắt đầu đục, người nào dựng thang đục cây hứng rượu thì người đó sở hữu, không ai xâm phạm. Người Cơ Tu không trộm cắp của ai hết, nếu bị phát hiện sẽ bị làng phạt," ông Zênh nói.

Cầm can rượu năm lít về làng, ông Zênh gọi những người hàng xóm đến thưởng thức. Rót thứ nước có màu màu trắng đục ra chén, ông PơLoong Jim nói, “Trđin không giống như rượu dưới xuôi. Loại này uống say không đau đầu, vì được lấy từ thiên nhiên, không có chất hóa học.”

Theo những vị cao nhiên trong làng, sau những ngày lam lũ trên nương rẫy, có rượu từ cây Trđin uống thì "sảng khoái vô cùng," vị vừa ngọt, vừa chua cay. Người Cơ Tu ai cũng biết uống thứ rượu này.
"Rượu Trđin có thể để được vài tháng, nhưng phải thay vỏ cây chuồn thường xuyên thì uống mới ngon, không hỏng. Ngoài ra, khi đổ ra thì phải uống hết, không được rót ra, rót vào nhiều lần, làm rượu dễ bị chua," ông Jim tiết lộ.

Uống Trđin, người Cơ Tu cũng có quy tắc riêng.
Cho rằng đó là rượu của thần linh ban cho, khi uống họ không đổ rượu thừa trong chén vào bếp tro nóng. "Mình làm vậy, thần linh sẽ phạt bằng cách làm cho cây Trđin sẽ tắt nước hoặc không chảy nước trong một thời gian," ông Jim giải thích.

Trung tâm y tế huyện Tây Giang chưa ghi nhận trường hợp nào uống rượu Tr'đin bị ngộ độc, nguy kịch phải cấp cứu.


Viết bình luận đầu tiên
Advertising
Bình luận trên Facebook

Bình luận trực tiếp