Monday, 08/07/2019 - 06:19:48

Lệnh điều hành


Những di dân đang xếp hàng nhận bằng quốc tịch Hoa Kỳ sau buổi lễ tuyên thệ tại thành phố Newark, tiểu bang New Jersey hồi đầu năm 2018. (John Moore/Getty Images)


Bài NGUYỄN ĐẠT THỊNH

Lệnh điều hành (executive order) là một đặc quyền của tổng thống để ra lệnh cho viên chức hành pháp thực hiện những việc mà ông bị lập pháp ngăn cản; và Tổng Thống Trump đang muốn sử dụng lệnh điều hành để hỏi từng người đang sống trên lãnh thổ Mỹ câu 'You có quốc tịch Mỹ không?'
Câu hỏi đó được dự định thêm vào mẫu Census để in thành vài trăm triệu bản, phân phối cho toàn thể cư dân Mỹ, mỗi người một bản. Rất nhiều người không có quốc tịch Mỹ không muốn khai ra điều đó, nhất là những người di dân bất hợp pháp.

Census là việc kiểm tra dân số, việc được thực hiện tại nhiều quốc gia trên thế giới, thông thường là mỗi 10 năm một lần; mục đích việc kiểm tra dân số là cung cấp những dữ kiện về dân số, mức sinh sống, học vấn, lợi tức, ... để những viên chức có trách nhiệm thảo hoạch chính sách quốc gia làm dự án về kinh tế, chính trị, văn hóa, có căn bản chính xác, do chính cư dân cung cấp.

Câu hỏi thêm vào - câu quốc tịch- sẽ bắt hàng triệu người di trú bất hợp pháp phải man khai, nếu họ không muốn tự thú tình trạng đang lẩn trốn cảnh sát di trú. Man khai cũng là một tội hình, mà không khai lại là cách điềm chỉ cho cảnh sát biết địa chỉ mình đang ở.
Bản kiểm tra dân số của những thập niên trước không có câu hỏi về QUỐC TỊCH, không hiểu do thiếu sót, hay do cố ý của các chính phủ trước để tránh một cái khó cho người khai.
Tháng trước, chủ tịch Tối Cao Pháp Viện -Chánh Thẩm John G. Roberts Jr.- viết bản án bác bỏ lời biện minh của chánh phủ về việc họ thêm câu hỏi QUỐC TỊCH vào bản kiểm tra dân số, nhưng vấn đề vẫn để bỏ ngỏ, cho phép chính phủ biện minh thêm một lần nữa.

Nhận định về quyết định của Tối Cao Pháp Viện, ông Trump nói, “Tôi rất kính phục Chánh Thẩm Roberts, tiếc là ông ta lại không thích câu hỏi QUỐC TỊCH. Tuy nhiên ổng vẫn mở cửa cho chính phủ biện minh lại lần thứ nhì. Điều quan trọng là được biện minh lại."
Luật sư của chính phủ trình bày trước Tối Cao Pháp Viện là kỳ hạn chót phải đưa bản kiểm tra dân số đi in là tháng Sáu 2019, nhưng những nhóm khiếu nại về việc thêm câu hỏi QUỐC TỊCH cho biết kỳ hạn đó có thể dời đến tháng Mười 2019, với giá hơi đắt hơn.
Sau khi bị Tối Cao Pháp Viện bác, nhóm luật sư chính phủ đề nghị bỏ câu hỏi QUỐC TỊCH để chuyển mẫu kiểm tra dân số quanhà in; đề nghị này khiến Trump nổi giận, viết Twitter quả quyết là ông sẽ giữ câu hỏi QUỐC TỊCH.

Nhóm luật sư này không làm việc trực tiếp dưới quyền tổng thống; họ phục vụ tại bộ Thương Mại, nên không biết tính ông Trump là muốn điều gì là phải đạt được điều đó.
Có thể họ không biết là Trump tức lắm vì thái độ ơ hờ của họ, ra Tối Cao Pháp Viện chỉ để nghe phán quyết chứ không có tinh thần chiến đấu, bảo vệ lập trường của chính phủ.
Trump nói ông WilBur Ross -Bộ Trưởng Thương Mại- là một người tốt nên ông không khiển trách, và ông gọi Bộ Trưởng Tư Pháp William P. Barr bảo hiến kế; sau đó, Trump tuyên bố có rất nhiều lối thoát.
Ông tin là ông sẽ có hồ sơ những người đang cư trú bất hợp pháp tại Hoa Kỳ mà không cần phải hỏi họ bằng mẫu kiểm tra dân số. Điều này không có nghĩa là Bộ Thương Mại có thể đưa mẫu kiểm tra dân số qua nhà in, dù trong mẫu không có câu hỏi QUỐC TỊCH.

Một vị chánh án liên bang tại Maryland -cũng nhận được đơn khiếu nại của các luật sư biện hộ cho những thân chủ phản đối việc phiếu kiểm tra dân số hỏi họ về quốc tịch; ông chánh án này ra kỳ hạn chót cho chính phủ là phải cung cấp lý đoán về việc đó trước 2 giờ trưa ngày thứ Sáu, mùng 5 tháng Bảy.
Kỳ hạn đó đã qua, Trump viết tweet loan báo ông có cách để biết địa chỉ những người di dân lậu đang cư trú trên đất Mỹ. Trump có thể dùng 'lệnh điều hành' -lối thoát giúp tổng thống tránh lệ thuộc vào quan điểm của quốc hội và tòa án. Ông cũng còn nhiều cách khác nữa.
Một chi tiết còn chưa được minh bạch là lệnh điều hành có mạnh hơn án lệnh của Tối Cao Pháp Viện hay không; vì Tối Cao Pháp Viện đã bác lý đoán của chính phủ giải thích việc thêm câu hỏi QUỐC TỊCH vào phiếu kiểm tra dân số vì lời giải thích gượng ép, không thuyết phục.
Nếu tổng thống dùng lệnh điều hành để cứ cho in câu hỏi đó vào thì việc làm của tổng thống sẽ lại bị nhóm luật sư của người di dân lậu khiếu nại, và khiếu nại với thêm một lý do mới: tổng thống bất chấp án lệnh của Tối Cao Pháp Viện.

Vào giờ chót, hôm Chủ Nhật mùng 7 tháng Bảy 2019, tổng thống ra lệnh cho bộ tư pháp thay thế nhóm luật sư của bộ thương mại bằng một nhóm khác để tranh biện với Tối Cao Pháp Viện về việc thêm câu hỏi 'quốc tịch' vào bản kiểm tra dân số.
Bộ tư pháp ra thông cáo tuyên bố việc thay đổi đó mà không nói họ sẽ làm cách nào để thuyết phục chánh thẩm John G. Roberts Jr. chấp nhận việc sử dụng phương tiện kiểm tra dân số vào mục đích thanh toán hàng chục triệu người di dân bất hợp pháp.
Nhóm luật sư của bộ thương mại đã tận tụy trong nhiều tháng trời để bênh vực quan điểm của bộ trưởng Wilbur Ross là chính phủ cần hỏi câu 'quốc tịch' để có thêm dữ kiện chính xác hầu bảo vệ đạo luật ban hành năm 1965 về Quyền Bỏ Phiếu Voting Rights Act.
Lập luận đó đã bị ba vị thẩm phán liên bang bác bỏ, vì cho là gượng gạo, che dấu một mục đích chính trị không chính đáng.
Chờ xem ý chí của tổng thống có mạnh hơn luật lệ và thái độ của những vị chánh án, chánh thẩm Tối Cao Pháp Viện không.

 

Từ khóa tìm kiếm:
Lệnh điều hành
Viết bình luận đầu tiên
Advertising
Bình luận trên Facebook

Bình luận trực tiếp