Friday, 27/09/2019 - 05:29:21

Lang thang lễ hội mùa màng


Lợn sề quay lá mắc mật ở một hội làng vùng Cao Bằng. (Tom/ Viễn Đông)

 

 

Bạn sẽ thấy người miền quê, người miền núi xứ Bắc đáng yêu, hồn nhiên, họ khác hoàn toàn những cán bộ miền Bắc đầy gian manh, hống hách tại các cơ quan miền Nam mà bạn phải gặp hằng ngày.

Bài TOM

Mùa lễ hội miền núi phía Bắc, đặc biệt là vùng giáp ranh giữa Cao Bằng và Lạng Sơn, nơi các tộc người Tày, Nùng sinh sống, kéo dài từ tháng Giêng âm lịch cho đến tháng Chạp, nghĩa là trong suốt một năm dài, không có tháng nào là không có lễ hội, lớn nhỏ tùy từng lễ hội và tùy thuộc vào ý nghĩa của nó. Nhưng, có vẻ như tháng Giêng và tháng Tám, các lễ hội dân gian mừng lúa mới vẫn là mùa lễ hội được các tộc người thiểu số đón chờ và đậm màu đồng dao núi rừng nhất. Và, trong các lễ hội dân gian của người Tây Bắc, món lợn quay cắp nách và lợn sề quay lá mắc mật là hai món chủ đạo. Người ta dựng nên những cái chợ đầu làng bằng tre, nứa, che mái lá và đặt những con lợn quay trên nong, nia có lót lá chuối!

Thường thì các lễ hội diễn ra trên một bãi đất trống bên triền núi hoặc giữa làng. Ở các hội làng người miền núi, có vẻ như ưu tiên dành cho phụ nữ và trẻ em rất cao so với các lễ hội của người Kinh. Nếu như trong các lễ hội người Kinh, phần chăm sóc, ưu tiên và cung cẩn dành cho các chức sắc, quan chức quá cao, từ chỗ ngồi có bọc ghế nhung cho đến mái che, chỗ ngồi thoáng mát, rộng rãi cho đến nước uống đặc biệt, có thức ăn hạng ưu tiên, hạng VIP… còn trẻ con, người lớn thứ dân thì chen chúc, loi ngoi mua vé, giành vé để mua và nhiều khi chen chúc rơi cả dép, tuột cả quần… Thì, với người miền núi, cho dù có quan chủ tịch nước về cũng vậy thôi. Cao lắm là bắc mấy cái ghế ở chỗ trung tâm, còn lại, việc vui chơi của trẻ con, phụ nữ vẫn được ưu tiên, vẫn được đặt trên mọi thứ. Chính vì trẻ con và phụ nữ được ưu tiên nên không gian lễ hội đậm chất đồng dao, hồn nhiên và đương nhiên là người lớn chẳng biết làm gì ngoài việc uống rượu, ăn.


Gian hàng cho phụ nữ và trẻ em với thức ăn vặt và nước ngọt. (Tom/ Viễn Đông)

 

Khu vui chơi đặt ở bãi đất rộng, và nơi đẹp nhất, thoáng đãng nhất sẽ dành đặt một khu vui chơi cho trẻ con (thường là bên dưới cột nêu hoặc cột cờ), gần đó có khu ẩm thực của trẻ con và phụ nữ. Điểm dễ nhận biết của khu vui chơi trẻ con, phụ nữ là không có bán rượu, không bán bia, chỉ có nước ngọt, bánh kẹo và những món ăn trẻ con. Bù vào đó, khu dành cho đàn ông, người lớn sẽ đặt ở ngoài rìa sân lễ hội hoặc ở đầu làng. Ở khu này có những cái chợ dã chiến bán lợn quay, trong đó có lợn quay cắp nách (lợn con, người ta bắt và cắp nách để mang ra chợ bán) và lợn sề quay lá mắc mật.
Lợn quay cắp nách cũng ưu tiên bán cho trẻ con, phụ nữ. Đàn ông nào mua lợn quay cắp nách sẽ bị giễu cợt ra mặt. Ngược lại, lợn sề quay lá mắc mật thì dành bán cho người lớn, cái khác của chợ này chính là ở chỗ mua bao nhiêu cũng có thể bán. Ví dụ một anh thanh niên, hết tiền, tới mua 10 ngàn đồng (tương đương $0.40 USD) lợn quay, sẽ được bán một miếng lợn nhỏ nhưng rất ngon, sau đó chủ hàng sẽ khuyến mãi thêm một ít lòng luộc, một cục xương và muối tiêu chanh. Vừa bán, chủ hàng vừa nói: “Nhậu vui nhé, ngon miệng nhé! Hội vui!”

Ngược lại, đàn ông, nhất là đàn ông Kinh một mình đi lạc vào lễ hội, đến mua chừng 200 ngàn đồng (tương đương $9 USD) thì sẽ được chú ý đặc biệt. Đầu tiên là chủ hàng trố mắt nhìn có vẻ rất sung sướng, sau đó là chủ hàng sẽ hỏi có cần chặt nhỏ ra không, nếu bạn gật đầu thì chủ hàng trố mắt nhìn một lần nữa và nói: “Chúc anh có rượu ngon để uống!”


Không khí gia đình trong lễ hội trên đất Bắc. (Tom/ Viễn Đông)

 

Bạn xách túi thịt lợn sề quay mắc mật vào bên trong lễ hội. Trên đường đi vào khu lễ hội, có những đám đông, ở đó người ta chơi khèn, chơi sáo, chơi trống đất, trống cơm, kèn lá, đủ các loại nhạc cụ của các tộc người khác nhau hội tụ. Và có những nhóm thanh niên, đàn ông ngồi uống rượu. Cách uống rượu của thanh niên, đàn ông Tày, Nùng nhìn hiền và dễ gần hơn các tộc người khác. Họ ngồi uống nhâm nhi, thích nhìn người qua đường rồi chào và thích mời khách cùng uống. Nhất là khi bạn cầm một bịch “mồi” trên tay.
“Anh giai ơi, vào đây uống một ly!” Đến đây thì bạn mới thấy cái thú vị của miền Bắc, dường như đi các vùng núi phía Bắc, nơi du lịch chưa nở rộ, nơi con người còn sống gần với núi rừng thì họ cũng chẳng khác gì người Tây Nam Bộ, hào sảng, hiếu khách và đặc biệt rất “yêu quí anh chị miền Nam vì anh chị miền Nam chơi rất thú vị!” Bạn chỉ cần sà vào bàn, uống giao lưu vài cốc rượu mắt trâu (cái cốc hình mắt trâu, rất nhỏ và đẹp) rồi sau đó mở gói “mồi” ra, vậy là thành anh em, mọi sự đều rất chân thật, không đãi bôi.
Bởi nếu vì bịch mồi bạn mang mà người ta đãi bôi thì nhầm, ngồi một chút, khi hết bịch mồi, nhóm người cùng bàn sẽ ra mua thêm nhiều món ngon, nếu không có tiền thì họ mua nợ vào đãi bạn. Thực lòng mà nói, nếu đi nhiều, tắm mình trong không gian hoa gạo tháng Ba hay hoa đào tháng Giêng, lang thang trên những đồng hoa tam giác mạch và leo núi, hái những cây chè tuyết san ngàn năm tuổi cùng những người anh em thiểu số, bạn sẽ thấy người miền quê, người miền núi xứ Bắc đáng yêu, hồn nhiên, họ khác hoàn toàn những cán bộ miền Bắc đầy gian manh, hống hách tại các cơ quan miền Nam mà bạn phải gặp hằng ngày.


Người Tày, Nùng và các loại nhạc cụ của họ ở lễ hội. (Tom/ Viễn Đông)

 

Có lẽ vì vậy mà tôi cảm nhận được cái ngon trong từng cốc rượu, từng thức quà của miền Bắc. Và cũng nhờ vậy mà du khách có thể ngồi yên tâm, thanh thản mà nhâm nhi hơi cay của rượu ngô quyện với hương vị ngọt bùi, thơm sực nức núi rừng và ngầy ngậy, đằm đằm của vị lợn sề quay lá mắc mật. Cũng xin nói thêm, đây là món lợn quay truyền thống và là món ăn “tự tin” của người miền núi phía Bắc. Bởi lá mắc mật không phải chỉ thơm, ngon mà theo quan niệm y học, đây là loại lá mát gan, bổ thận và đặc biệt là nó có thể tiêu diệt mọi loại trứng giun khi đun nóng. Chính vì vậy, người ta nhét đầy lá mắc mật vào ổ bụng của con vật sắp đưa vào lò quay rồi may kín lại. Và khi nổi lửa, nước từ lá mắc mật sẽ thấm vào từng thớ thịt, tạo vị ngọt chát, thơm và tiêu trừ mọi thứ bệnh tật, kể cả tà khí (trong quan niệm người dân nơi đây, lá mắc mật còn dùng để chống bùa ngãi, thanh tẩy khí huyết, thanh tẩy các loại tà khí ra khỏi thân thể).

Nhưng vấn đề muốn nói ở đây không phải là món ngon hay rượu ngon, mà là không khí, niềm vui và đôi khi là chút hạnh phúc thoáng qua của một người miền Nam vốn không bao giờ dành thiện cảm cho các cán bộ miền Bắc trên đất miền Nam vì tính hống hách, vô văn hóa và tham lam, có phần bỉ ổi của họ. Nhưng, khi lang thang trên đất Bắc, khi tiếp xúc với những người dân cũng chân lấm tay bùn, cũng chân chất và nuôi giấc mơ nhỏ nhoi của mình trên các thửa ruộng nhỏ nhoi xứ Bắc, bạn mới có thể cảm nhận được tâm tính, tấm lòng của người miền Bắc, họ cũng chân chất, đáng yêu và đẹp chẳng kém người nông dân miền Nam.
Nhưng, cũng xin khuyên quí vị hạn chế, thậm chí tránh xa những lễ hội chụp giật, tranh giành của chính quyền tổ chức và được quảng cáo hết mức ở miền Bắc. Bởi nơi đó chỉ giống cái chợ, và mức độ cạnh tranh, chụp giật khốc liệt gấp vạn lần cái chợ. Hãy lang thang đến những vùng quê, vì ở đó, vẫn còn những con người chân chất, thật thà, đáng yêu và đáng tin cậy!

 

SPONSORED LINKS - LIÊN KẾT TÀI TRỢ

Từ khóa tìm kiếm:
Lang thang lễ hội mùa màng
Viết bình luận đầu tiên
Advertising
Bình luận trên Facebook

Bình luận trực tiếp

Advertising