Tuesday, 11/04/2017 - 07:32:33

Làm vườn: Tìm hiểu đất sét

Bài VŨ HẰNG

Lần trước chúng ta nói đôi nét về đất cát và cách săn sóc thích hợp. Nhưng nếu vườn nhà bạn không phải là đất cát thì nó có thể là đất gì? Nói một cách giản dị nhất, có ba loại căn bản: Đất cát, đất sét, và đất thịt. Đất cát là đề tài đã bàn lần trước, hôm nay chúng ta sẽ nói về hai loại còn lại:


Giải pháp tốt nhất để tránh đất sét là tạo một khu vườn nâng (raised bed) ngay trên mặt đất sét.

Đất sét (Clay): Đất sét có những đặc tính đối nghịch với đất cát. Trong khi đất cát được tạo thành bởi những hạt lớn với nhiều khoảng trống chen giữa để cho không khí len vào thì đất cát được tạo thành bởi những hạt nhỏ li ti, dính sát với nhau, không để chút khoảng trống nào chen giữa. Vo tròn một nắm đất sét trong tay, chúng ta thấy nó nặng, chắc và dẻo. Khi ướt nước, đất sét dễ dính vào tay, và khi khô thì mượt và trơn.
Để thử xem vườn nhà mình có chắc ăn là đất sét hay không, bạn có thể lấy vài ca nước đổ vào đó, nếu đất trở nên dính dáp, cuộn lên hoặc vo viên dễ dàng, thì đúng là “em” rồi đó. Mùa đông thì chẳng nói, nhưng ngay cả khi trời đã sang xuân, lòng đất vẫn còn lạnh và thường phải chờ rất lâu mới ấm lại. Sang đến mùa hè, đất cứng lại, gần như vô phương đào xới để trồng cấy. Thực ra, nhà vườn a-ma-tơ có ai trồng cấy trên đất sét được đâu. Nếu muốn sử dụng, nhà vườn phải mất nhiều công phu để cải tạo.
Hiểu cấu tạo của đất như vậy, bạn có thể dễ dàng suy ra những hậu quả chúng đem lại cho nhà vườn như sau:

Đất sét khi ướt kết dính với nhau, khi khô thì cứng lại. Đây là một loại đất khắc tinh của cây vườn, rất khó cải tạo.

- Vì bao gồm những hạt nhỏ kết dính vào nhau, đất cát không thoáng khí.
- Cây trồng trên đất sét khó phát triển rễ.
- Đất sét giữ nước lâu, làm cho bộ rễ dễ thối vì úng nước.
- Nhưng đó cũng là ưu điểm của đất sét, vì cùng với nước, dưỡng chất của đất hay của phân bón cũng được giữ lại. Vì thế, đất sét có nhiều chất bổ dưỡng cho cây phát triển.

Cải tạo đất sét

Để tận dụng ưu điểm và loại trừ khuyết điểm của đất sét, bạn có thể cải tạo nó bằng phương pháp sau đây:
- Thử độ pH của đất trước khi tiến hành điều chỉnh: Xác định độ pH là đo lường xem đất có quá nhiều acid hay có quá nhiều Alkaline hay không. Theo các thầy cô trong ngành trồng trọt, độ pH từ 6 tới 7 là lý tưởng để gieo trồng. Nếu độ pH trên 7, đất được xem là quá Alkaline, và ngược lại nếu độ pH dưới 6, đất sẽ bị coi là quá nhiều Acid. Trong cả hai trường hợp (quá nhiều acid hay quá nhiều alkaline), cây cối sẽ khó phát triển vì không tận dụng được những dưỡng chất vốn có trong lòng đất. Vì thế, nếu muốn tìm hiểu tại sao cây mình trồng không phát triển, một trong những câu hỏi bạn phải đặt ra là: độ pH trong đất vườn nhà mình là bao nhiêu? Và làm sao để điều chỉnh lại cho vừa độ lý tưởng (6 tới 7)?


Bạn phải có thật nhiều phân xanh (compost) vốn là những chất hữu cơ, hòa trộn với đất sét mới có thể trồng cấy trên đó được.

- Tăng cường độ thoát nước của đất: Trộn rất nhiều phân xanh (compost) và phân súc vật đã tơi (aged manure) vào đất sét trước khi gieo trồng, và trong suốt thời gian cây phát triển, liên tục rải thêm cỏ, lá và nếu được, phân xanh (compost) vào cho đất, càng nhiều càng tốt, không sợ quá nhiều hoặc hoang phí.
- Việc cải tạo như trên thực sự đòi hỏi nhiều công phu. Nếu bạn không kiên nhẫn được như vậy, hoặc sắp sửa chào thua mảnh vườn đất sét, thì xin cống hiến bạn một lối thoát nữa: Tốt nhất hãy dựng một “vườn nâng” (raised bed), tức là dùng gỗ hoặc đá vây thành một khu vườn nhỏ, rồi đổ đất tốt vào đó, ngay trên mặt đất sét. Có lẽ đây là giải pháp cuối cùng, đơn giản và nhẹ nhàng nhất trước khi bạn….. bỏ cuộc.
Đến đây, bạn sẽ hỏi: Đất tốt là đất gì? Như người ta vẫn thường nói: Đất thịt! Tại sao đất thịt lại được coi là tốt nhất? Làm sao chúng ta có thể kiếm đất thịt cho vườn nhà mình? Hẹn lại các bạn lần sau nhé.
Vuhang231@yahoo.com

Viết bình luận đầu tiên
Advertising
Advertising
Bình luận trên Facebook

Bình luận trực tiếp