NEW YORK – Cuộc xung đột Do Thái - Palestine trong khoảng một tuần lễ nay bỗng sôi sục hơn bao giờ hết. Nguyên nhân là Chủ Tịch Mahmoud Abbas của người Palestine ở vùng Tây Ngạn (West Bank) trong bài diễn văn đọc tại thủ phủ Ramallah, Thứ Sáu tuần trước, đã tuyên bố quyết định mang vấn đề Palestine ra trước Đại Hội Đồng Liên Hiệp Quốc (LHQ). Theo đó, từ hai năm nay, chính quyền tự trị Palestine đã chuẩn bị lá đơn đệ trình LHQ bằng việc xây dựng các cơ sở/thể chế quốc gia và vận động sự ủng hộ của nhiều quốc gia. Bất chấp sự phản công của Do Thái và áp lực mạnh mẽ của Liên Âu (EU) và Hoa Kỳ, Chủ Tịch Mahmoud Abbas vẫn không chịu cho chìm xuồng đơn xin LHQ chấp thuận cho người Palestine một quốc gia độc lập với biên giới trước cuộc chiến tranh 1967.

Thứ Tư tuần vừa rồi, những nhà tranh đấu Palestine đã đến thăm viếng trụ sở LHQ ở New York. Họ mang theo một chiếc ghế - giống kiểu ghế đặt trong đại sảnh của Đại Hội Đồng - gắn dòng chữ: “Ghế này là của quốc gia thành viên thứ 194 của LHQ: Palestine”.

Theo tin của thông tấn xã NTB, hôm qua Thứ Tư, thứ trưởng Ngoại Giao Mikhail Bogfanov cho biết Nga sẽ ủng hộ việc người Palestine xin trở thành thành viên của LHQ và được công nhận là quốc gia độc lập.

Nga là một trong 5 nước thành viên có quyền phủ định (Anh, Hoa Kỳ, Nga, Pháp và Trung Cộng) trong Hội Đồng Bảo An của LHQ - tại đây, ngày mai Thứ Sáu, Chủ Tịch Mahmoud Abbas có ý định đệ trình lá đơn xin tư cách thành viên LHQ cho người Palestine.

Thế nhưng người Palestine cần 9 lá phiếu thuận trong tổng số 15 thành viên (ngoài 5 thành viên thường trực, 10 thành viên luân phiên hàng năm, hiện gồm có: Ấn Độ, Ba Tây, Bồ Đào Nha, Bosnia-Herzegovina, Columbia, Đức, Gabon, Lebanon, Nam Phi và Nigeria) của hội đồng này và phải tránh được lá phiếu veto của một trong 5 quyền lực phủ định kể trên… thì mới hy vọng lá đơn được thông qua.

Hoa Kỳ đã xác quyết nếu cần sẽ bỏ phiếu veto, tuy nhiên Hoa Thịnh Đốn vẫn hy vọng không phải dùng đến phương tiện ấy bằng cách thuyết phục được nhiều nước thành viên khác không đồng thuận lời yêu cầu của người Palestine.

Mặt khác, Hoa Kỳ đã tìm cách tránh né việc chỉ trích trực tiếp lập trường của Nga, nhưng phát biểu rằng hy vọng Nga sẽ làm việc trong phạm vi Nhóm Trung Đông (Hoa Kỳ, EU, Nga và LHQ) để đưa Do Thái và người Palestine trở lại bàn hội nghị.

Trong khi đó, theo thông tấn xã WAFA, nhằm ủng hộ người Palestine, tổng trưởng Bộ Tài Chánh của Saudi-Arabia, Ibrahim Alassaf, hôm Thứ Hai vừa qua đã điện thoai cho Thủ Tướng Salam Fayyad của người Palestine để thông báo Saudi-Arabia đã quyết định viện trợ những phương tiện quan trọng trị giá 200 triệu đô la cho chính quyền tự trị Palestine.

Tưởng cần nhắc lại ở đây là Ngân Hàng Thế Giới, IMF (Quỹ Tiền tệ Quốc Tế) và LHQ đều đã minh giải là người Palestine đã xây dựng những cơ sở vốn như để đáp ứng sự đòi hỏi của một quốc gia đang vận hành, nhưng họ cảnh giác là cơn khủng hoảng kinh tế hiện nay là một sự đe dọa nghiêm trọng đối với việc thiết lập các cơ sở ấy mà Thủ Tướng Fayyad đã điều hành trong hai năm qua.

Hôm qua Thứ Tư, ông Barack Obama đã đọc diễn văn khai mạc Đại Hội Đồng LHQ ở New York. Bài toán nan giải về Trung Đông đã chiếm trọn bài diễn văn của Tổng Thống Hoa Kỳ: “Cách nay một năm, tôi cũng đã đứng ở đây và đề nghị một đất nước Palestine độc lập. Tôi vẫn cho rằng người Palestine xứng đáng có một quốc gia riêng. Thế nhưng hòa bình chỉ có thể đạt được giữa người Do Thái và người Palestine mà thôi”. Ông Obama lập lại thông điệp là Hoa Kỳ chỉ ủng hộ một giải pháp vốn là kết quả của những cuộc đàm phán giữa hai bên.

Ông giãi bầy: “Tôi nhận thức là hiện không có con đường tắt nào để chấm dứt một cuộc xung đột vốn đã kéo dài nhiều thập niên qua. Hòa bình là một công việc cực nhọc. Hòa bình không thể xuất hiện xuyên qua các lời phát biểu hay những nghị quyết ở LHQ. Nếu như sự thể đơn giản như vậy, hẳn người ta đã đạt được rồi”.

Cũng trong bài diễn văn này, Tổng Thống Obama xác quyết là sự yểm trợ của Hoa Kỳ dành cho nền an ninh của Do Thái bất khả lay chuyển: “Trách nhiệm của Hoa Kỳ đối với nền an ninh của Do Thái thì vững chắc và tình hữu nghị của chúng tôi với Do Thái thì sâu đậm và vĩnh cửu. Phải, chúng tôi cho rằng mỗi một nền hòa bình kiên cố thì phải thừa nhận là có những mối lo âu thực tế về an ninh mà Do Thái vẫn phải đối đầu hàng ngày. Chúng ta hãy thành thật thế này: Do Thái hiện bị những nước láng giềng vốn vẫn từng tham gia các trận chiến tranh thường xuyên chống lại họ”.

Tổng thống Hoa Kỳ kết luận về chủ đề Trung Đông: “Sau hết, chính người Do Thái và người Palestine, chứ không phải chúng ta, phải tiến tới được sự thỏa thuận về các vấn đề vốn đã chia rẽ họ: Về biên giới, an ninh, người di cư và Jerusalem. Cuộc xung đột này chỉ có thể được giải quyết khi hai bên có thể nhìn vấn đề từ các khía cạnh của nhau. Và cơ sở này - được xây dựng trên đống tro tàn của chiến tranh - phải nhìn nhận sự thật của cả người Do Thái lẫn người Palestine khả dĩ trẻ em Do Thái và Palestine có thể sống chung với nhau trong hòa bình. Chúng ta chỉ có thể đạt được điều ấy bằng cách cùng ngồi xuống và nói chuyện với nhau và hiểu được niềm hy vọng của nhau cũng như nỗi lo sợ của nhau. Đó là việc mà LHQ cần phải tập trung vào trong thời gian tới đây”.

Bên cạnh chủ đề chính yếu Do Thái - Palestine, ông Barack Obama còn nêu hai vấn đề khác nữa trong bài diễn văn của ông ở LHQ:

Tiếp tục giảm thiểu vũ khí: Ông Obama trưng ra bản hiệp ước mới START giữa Hoa Kỳ và Nga: “Văn kiện này sẽ cắt giảm kho vũ khí nguyên tử xuống tới mức thấp nhất trong vòng nửa thế kỷ. Hoa Kỳ sẽ tiếp tục cuộc chiến giảm thiểu số lượng vũ khí, và chúng tôi đã khởi sự di chuyển theo chiều hướng chính xác. Chúng tôi đồng thời cũng phải duy trì trách nhiệm đối với các nước vẫn tiếp tục sản xuất loại vũ khí như vậy”. Ý của ông muốn nhắc đến Iran, Bắc Hàn. Tiếp đến, ông nhấn mạnh bổ túc: “Chúng ta cũng phải công nhận và nhắc nhở nhau là hòa bình không chỉ là sự vắng mặt của chiến tranh. Nền hòa bình chân thật là những cơ hội vốn tạo cho cuộc sống đáng sống. Chúng ta cần phải giải quyết cả những vấn đề như nghèo đói và sự lạm dụng vũ khí, và chúng ta phải hoạt động cho một thế giới phi vũ khí”.

Hoàn cảnh của Libya: Về vấn đề này, tổng thống Hoa Kỳ quả quyết: “Nhân dân Libya được vinh dự việc đất nước của họ đã được giải phóng. Đó là những người đã dám xông ra ở đường phố. Đó là những dân quân đã chiến đấu. Các nhà tranh đấu Libya đã duy trì sự sống trong cuộc cách mạng trong khi những người khác bỏ rơi niềm hy vọng. Nhưng hôm nay, thế giới nói với các bạn: Đây là cơ may của các bạn. Chúng tôi sẽ luôn đứng bên cạnh các bạn”.

Tổng thống cũng loan tin đại sứ Hoa Kỳ đã tái hồi nhiệm sở ở Tripoli và tòa đại sứ Hoa Kỳ ở đây vừa được mở cửa trở lại.

“Tân Libya” đã được chào đón ở LHQ tuy chưa có ghế chính thức cho một chính phủ chuyển tiếp. Ngoại Trưởng Pháp Alain Juppé giải thích: “Tân Libya sẽ được hoàn toàn hòa nhập với LHQ bằng một hình thức tượng trưng”. Lá cờ của cựu hoàng gia Libya nay phe dân quân nổi dậy nhận là quốc kỳ, đã được thượng lên ở tiền diện tòa nhà LHQ. 

Ông Ban Ki-moon, Tổng Thư Ký LHQ đã khai mạc Đại Hội Đồng cũng bằng việc nêu lên cuộc xung đột Trung Đông: “Chúng ta phải phá vỡ tình trạng đình trệ ở Trung Đông. Từ lâu rồi chúng ta đã đồng thuận là người Palestine xứng đáng có một quốc gia. Do Thái cần thiết nền an ninh. Cả hai bên đều ao ước hòa bình. Chúng tôi hứa sẽ hoạt động bất chấp mệt mỏi để góp phần vào việc đạt được nền hòa bình xuyên qua một giải pháp vốn đã được thương lượng”. 

* Tổng Thống Obama gặp gỡ hai nhà lãnh đạo Do Thái và Palestine

Người Palestine hoạch định tổ chức các cuộc biểu tình và biểu dương trong khi các nhà lãnh đạo chính trị của họ đến New York để xin chấp nhận một quốc gia Palestine. Tuy người Palestine nhấn mạnh rằng tất cả sẽ diễn ra ôn hòa, nhưng chính quyền Do Thái vẫn băn khoăn.

Quân đội Do Thái đã được đặt trong tình trạng báo động và chuẩn bị cho mọi tình huống. Hơn 6.000 quân nhân đã đóng chốt ở vùng Tây Ngạn. Thêm vào đó, kế hoạch viện binh có thể được thực hiện nhanh chóng. Quân nhân đã được lệnh không tấn công vào các thành phố của người Palestine, nơi các cuộc biểu tình thuộc về trách nhiệm của các lực lượng an ninh Palestine. Tuy nhiên tướng Michael Edelstein đã nói với thông tấn xã AFP: “Quân đội sẽ phải bảo đảm sự tôn trọng chủ quyền của Do Thái ở dọc theo các biên giới, nơi có thể xẩy ra các vụ khiêu khích”.

Theo thông lệ hàng năm, các nhà lãnh đạo quốc gia vẫn qui tụ ở “thủ phủ của thế giới” (trụ sở chính của LHQ ở New York) nhân Đại Hội Đồng được tổ chức vào cuối tuần lễ thứ ba của tháng 9.

Thông tấn xã NTB viết, cố vấn an ninh quốc gia của Hoa Kỳ, Ben Rhodes, xác nhận là nhân dịp này một cuộc gặp gỡ giữa Tổng Thống Obama và ông Abbas, Chủ Tịch Palestine, sẽ diễn ra vào chiều Thứ Tư. Trước đó, dư luận cũng đã được biết, ông Obama cũng đã hoạch liệu một lần hội họp với Thủ Tướng Do Thái Benjamin Netanyahu.

Chủ đề của các cuộc gặp mặt này là nỗ lực của người Palestine nhằm thỉnh cầu LHQ công nhận làm thành viên của LHQ như một quốc gia độc lập; một kế hoạch mà Do Thái và Hoa Kỳ vẫn chống đối, và Hoa Kỳ đã đe dọa sử dụng lá phiếu phủ định nếu có cuộc biểu quyết ở Hội Đồng Bảo An.

Cố vấn an ninh quốc gia, Ben Rhodes tiết lộ: “Cả với Do Thái lẫn với người Palestine, tổng thống đã tuyên bố thẳng là việc vận động ở LHQ không phải là con đường chính xác để đi tới”.

Theo một nguồn ẩn danh từ Bộ Ngoại Giao Hoa Kỳ, Tổng Thống Obama có thể đã yêu cầu ông Abbas rút lại chiến dịch của ông về tư cách thành viên đầy đủ ở LHQ cho người Palestine. Hoa Kỳ qua cách nói minh bạch vẫn từng tuyên bố là “phương thức ấy không phải là con đường đích thực đi tới giải-pháp-hai-quốc-gia”.

Hiện diễn ra một cuộc kéo co ngoại giao mãnh liệt nhằm giải quyết những vấn đề ở Trung Đông. Trường hợp người Palestine không thắng ở Hội Đồng Bảo An, họ lượng tính trình bầy nội vụ ở Đại Hội Đồng, nơi đây họ chỉ cần hai phần ba (2/3) số phiếu để được hưởng một qui chế/cấp bậc quan sát viên cao cấp (không có quyền quyết định hay bỏ phiếu - giống Vatican). Người Palestine nói rằng họ đã được cam kết 120 phiếu thuận của tổng số 193 quốc gia thành viên LHQ hầu có được một quyết nghị ở Đại Hội Đồng.

Trong bài diễn văn đọc trước các lãnh tụ Do Thái ở New York hôm Thứ Ba, ông Rick Perry, thống đốc Texas, tuyên bố rằng Tổng Thống Obama đã không mang lại sự ủng hộ mạnh mẽ đầy đủ cho Do Thái khi ông để cho người Palestine tự đề xướng việc thỉnh cầu công nhận như một quốc gia. Ông Perry nhấn mạnh: “Chúng ta đã không đứng ở bờ vực của một tình thế nguy hiểm nếu như chính sách về Trung Đông của ông Obama không quá ngây ngô, tự phụ, sai lầm và hiểm nghèo”.

Thống Đốc Rick Perry, người nuôi tham vọng trở thành ứng cử viên tổng thống của đảng Cộng Hòa vào năm tới, xác nhận: “Là một tín đồ Thiên Chúa giáo, tôi có nhiệm vụ rõ rệt là yểm trợ Do Thái. Và tôi vẫn làm việc này với tư cách vừa là một công dân Hoa Kỳ lẫn một người theo đạo Thiên Chúa”.

Trong lời vận động các cử tri Do Thái và công đồng Thiên Chúa giáo bảo thủ, ông Perry đã hứa “đứng kiên quyết về phía Do Thái” nếu ông được tiếp quản Tổng Thống Obama, người mà ông chỉ trích là có “một mối quan hệ khó khăn hơn cả với Do Thái so với những tổng thống Hoa Kỳ khác”.

Các nhà khảo cứu về Trung Đông đều nhấn mạnh là người ta không thể phủ nhận là việc bác bỏ thỉnh cầu của người Palestine được công nhận là một quốc gia, sẽ đưa tới một cơn bùng nổ bạo động mới. 

Nữ chuyên gia Trung Đông, bà Hilde Henriksen Waage nói với thông tấn xã NTB: “Có thể chẳng khác gì tình trạng tức nước vỡ bờ và khiến bộc phát những sự phản ứng vô cùng dữ dội của người Palestine ở cả vùng Tây Ngạn lẫn Dải Gaza”.

Ông Robert Malley, giám đốc của nhóm khảo cứu International Crisis Group cũng khuyến cáo trong một bản thông tin gửi báo chí: “Người ta không thể bãi bỏ động lực gây nên quang cảnh của ngày tận thế. Đây là điều mà các chính khách Palestine, Do Thái, Hoa Kỳ và Âu Châu phải lo toan sao để biến cố ấy không xẩy ra”. – (HM)