Chợ Việt Nam trên xứ Mỹ (kỳ 10)

Thomas Trương/Viễn Đông
Nghề làm ở chợ thật ra rất cực nhọc và khá nặng nề. Chính vì thế, đa số đàn ông làm nghề này. Còn phụ nữ làm ở chợ thường là những công việc nhẹ nhàng như thu ngân, kiểm tra hàng hóa, bán thức ăn nhanh hay bán ở quầy rượu và vé số… Đàn ông thường thấy ở các chợ là những người có sức khỏe tốt, vận chuyển được hàng các loại, từ nhẹ tới nặng, từ loại lớn đến nhỏ. Đặc biệt là ở quầy bán cá thịt hầu như chỉ có những người đàn ông đảm trách. Khu vực này được xem là khá bận rộn, thường đông khách hàng yêu cầu cân cá, làm cá, chiên cá, cắt thịt, lóc xương…


Được hướng dẫn vào tận những khu vực bán cá, thịt ở các chợ, như phóng viênViễn Đông đã từng ghi nhận trong một bài trước đây cùng loạt phóng sự này, chúng tôi công nhận một điều là nơi này khá hôi hám, ẩm ướt, nước, máu cá, vẩy cá văng tứ tung. Những đôi bàn tay với lòng bàn tay trắng tinh mà mu bàn tay thì tái nhợt. Móng tay bị hư vì phải tiếp xúc thường xuyên với nước lạnh, nước nóng và nhớt cá…
Anh Q.L., một người làm cá lâu năm trong chợ của người Việt ở vùng South Bay, cho biết: “Lúc đầu mới vào nghề, tôi biết mình sẽ làm việc ở quầy làm cá. Lúc đó, trong đầu tôi quyết định sẽ chịu khó đeo găng tay để tránh tiếp xúc nhiều với nước hay bị lở tay như những anh em khác. Ban đầu cũng không được ai nói trước, vì tất cả các anh em trước khi vào nghề thường có tâm lý như vậy. Nhưng làm được chưa tới 2 ngày, tôi đã tự động bỏ găng tay để làm việc cho tiện lợi, nhanh nhẹn và dễ dàng. Chẳng lẽ mang vào, gỡ ra hoài, quá bất tiện, trong khi thời gian làm không kịp vì nhiều khách hàng chờ đợi”.


Chúng tôi thử đưa tay vào dòng nước mấy anh đang rửa cá xem nóng cỡ nào. Thật là quá nóng. Hầu hết bàn tay của mấy anh em làm cá đều bị nước ăn trắng tái. Anh L. nói tiếp: “Tôi vì theo các anh rửa nước nóng mới sạch cá, nhất là nhớt cá, nước nóng sẽ làm con cá sạch sẽ trắng trẻo hơn. Nhưng những lúc khác thì rửa nước lạnh, chỉ lúc hoàn tất mới rửa bằng nước nóng”.
Tuy nhiên, ở chợ Hòa Bình, những người làm việc ở quầy bán cá, ai cũng mang găng tay. Anh P.B., một nhân viên chuyên làm cá cho khách hàng ở chợ, cho biết: “Cái gì cũng do quen thôi, anh ơi. Lúc đầu mang găng tay làm việc chậm nhưng làm lâu ngày sẽ quen, khi đó thì không cảm thấy khó khăn gì cả. Nhưng có điều mang hoài bàn tay cũng rất khó chịu”.


Những người chuyên làm cá, làm thịt ở các chợ đều có mang ủng cao, đeo tạp dề bằng nhựa trước ngực và có nơi mang găng tay. Nhưng người lúc nào cũng tiếp xúc với nước. Hơi nước bốc lên bám vào người rất tanh. Trong lúc đi làm, họ cũng chỉ gặp nhau trong khu vực này thôi, chứ không có thời gian đi lang thang qua những nơi khác mua hàng. Anh B. nói: “Đi tới đâu mùi tanh hôi tới đó, mọi người nhìn mình với vẻ mặt khác thường. Đi làm ở chợ là chỉ có thẳng một đường về nhà. Sau đó bỏ đồ bên ngoài rồi tắm rửa bằng xà bông thơm… dữ đội lắm mới sinh hoạt cùng gia đình được”.


Khi tôi bước vào khu vực bán cá ở chợ Sài Gòn City, một nhân viên đang thay nước hồ cá và vớt cá sang hồ bên bằng vợt. Tôi tiến đến chụp hình, nhiều lần gặp lúc cá giẫy giụa, nước văng ướt cả người. Tất nhiên, người nhân viên ấy cũng bị nước văng cả mặt. Một hệ thống xả nước vào nơi để lọc, mùi tanh của cá nồng lên mũi khá nặng. Một nhân viên ở đây cho biết: “Làm ở bộ phận này phải chịu người bị tanh hôi, nhưng thời buổi này có việc làm là vui lắm rồi, còn chọn lựa gì nữa. Tanh hôi, ẩm ướt, làm lâu ngày cũng quen và cảm thấy không có vấn đề gì”.


Làm việc ở chợ ngày nay cũng có nhiều điều thuận tiện. Đa số chợ nào cũng có quầy bán thức ăn nhanh. Hầu hết các anh em làm trong chợ được ăn uống miễn phí. Đầu bếp có khi làm riêng cho anh em ăn. Sẵn có rau cải, gia vị trong chợ đầy đủ, nên món ăn cũng đa dạng và phong phú. Tuy nhiên, giờ ăn uống cũng phải được anh em thay phiên nhau, để lúc nào cũng bảo đảm có người đứng bán và làm cá làm thịt cho khách mua hàng.


Các chợ ngày nay còn nhận chiên xào một số món cá, tôm cho khách hàng miễn phí. Có nơi, các anh còn chỉ cho khách hàng nên mua cá loại nào, nấu món gì thì mới ngon. Anh Quang, một nhân viên bán hàng ở quầy cá trong chợ Người Việt, cho biết: “Hướng dẫn cho khách hàng cá loại nào nấu món gì ngon là nhu cầu cần thiết, nhất là ở xứ người. Không phải ai cũng biết nấu nướng, nên việc cố vấn cũng là hình thức kinh doanh mua bán hiệu quả trong thời buổi kinh tế khó khăn hiện nay”. Đây cũng là một điều giúp cho các chợ Việt Nam chiếm ưu thế bên cạnh những chợ các sắc dân khác trên đất Mỹ.