Gần đây, công viên quốc gia Yosemite loan báo là một số du khách từng ở trong khu lều Curry đã mắc bệnh “hội chứng phổi hantavirus” và khuyến cáo du khách đi khám ngay nếu có triệu chứng bệnh này. Mới đây nhất, một người làm việc dọn dẹp một căn nhà chứa đầy rác dùng trong show TV “Hoarders” cũng đã được xác nhận mắc bệnh này, khiến hantavirus là chữ trên đầu môi của các cơ quan truyền thông hiện nay. Vậy hantavirus là gì?
Như cái tên cho thấy, hantavirus là một thứ... virus, tức siêu vi trùng. Có rất nhiều loại hantavirus, mỗi loại thường ở trong một loại thú gặm nhấm khác nhau, đặc biệt là con “chuột nai” hay deer mouse. Bệnh nhân mắc bệnh khi hít thở nhằm không khí có chứa hantavirus, lan ra từ phân và nước tiểu của các con thú gặm nhấm. Bệnh gây ra biến chứng hô hấp nặng và không có thuốc chữa. Do đó, hiểu biết về bệnh để tự phòng ngừa là biện pháp hay nhất.



Triệu chứng
Hội chứng phổi hantavirus thường qua 2 giai đoạn:
- Trong giai đoạn đầu, bệnh nhân có những triệu chứng giống bệnh cúm như sốt, lạnh run, nhức đầu, đau các bắp thịt, ói mửa, tiêu chảy và đau bụng. Do đó, trong giai đoạn này, rất khó phân biệt giữa bệnh hantavirus và bệnh cúm cũng như bệnh sưng phổi hay các bệnh gây ra do siêu vi khác.
- Sau 3-7 ngày là giai đoạn kế tiếp, nặng hơn, gồm các triệu chứng như ho ra đàm, thở dốc, phổi có nước, huyết áp xuống thấp, và tim bắt đầu suy.
- Triệu chứng bệnh hantavirus có thể tiến triển rất nhanh và bất thình lình gây nguy hiểm đến tính mạng. Do đó, nếu bạn đã từng có lúc tiếp xúc với các loại thú gặm nhấm hay phân của chúng (từng cắm trại ở Yosemite, dọn dẹp gác xép hay nhà kho, chẳng hạn) và có những triệu chứng như sốt, lạnh run, đau nhức bắp thịt hay khó thở, nên đến bệnh viện để được khám nghiệm ngay.

Nguyên nhân
Mỗi loại siêu vi hantavirus thường được mang ở một loại thú khác nhau. Con chuột nai (deer mouse) là con vật mang loại siêu vi hantavirus gây ra hầu hết những trường hợp bệnh ở miền Bắc Mỹ. Những loại thú gặm nhấm khác có mang hantavirus gồm có: chuột đuôi trắng (white-tailed mouse), chuột bông vải (cotton rat) và chuột cơm (rice rat).
- Đường xâm nhập chính: qua hô hấp
Siêu vi từ phân, nước tiểu hay nước miếng khô của con thú được “khuấy động” khi ta quét dọn những vùng lâu ngày không ai đụng tới (gác xép, lều trại...) và bay vô không khí. Ta hít chúng vô phổi và bị bệnh khi siêu vi xâm nhập những vi quản li ti của phổi khiến chúng bị rò rỉ và cuối cùng, làm phổi bị ngập nước gây ra những triệu chứng về phổi như khó thở, thở dốc, suy hô hấp.
- Đường khác: lây từ người qua người
Bệnh hantavirus ở Bắc Mỹ không lây từ người qua người. Tuy nhiên,một loại khác, nhẹ hơn, ở miền Nam Mỹ, có thể lan truyền từ người qua người.

Ai dễ bị hội chứng phổi hantavirus?
Bệnh này xẩy ra nhiều nhất ở những vùng quê miền tây nước Mỹ vào mùa xuân và mùa hè. Bệnh cũng có thể xuất hiện ở Nam Mỹ và Canada. Bệnh hantavirus ở châu Á thì lại gây ra suy thận thay vì phổi.
Những người làm việc, sống hay chơi đùa ở những chỗ các loại thú gặm nhấm sống thì dễ bị bệnh hơn. Những việc sau đây dễ đưa đến nhiễm bệnh:
- Mở cửa dọn dẹp những khu lâu ngày không dùng đến.
- Lau chùi nhà cửa, nhất là rầm thượng gác xép hay chỗ ít người lui tới.
- Nhà hay chỗ làm việc bị các con thú gặm nhấm xâm nhập.
- Làm những việc hay tiếp xúc với các thú gặm nhấm như xây cất, xịt mối, sửa điện nước...
- Cắm trại, đi bộ trong rừng hay đi săn.

Biến chứng
Hội chứng phổi do hantavirus có thể bất thình lình gây nguy hiểm tính mạng. Phổi ngày càng nhiều nước khiến bệnh nhân không thở được. Huyết áp giảm xuống và các cơ quan trong người bị suy, nhất là trái tim. Tỉ lệ chết của hội chứng này ở vùng Bắc Mỹ là hơn 30%, một con số rất cao.
Bệnh nhân được định bệnh bằng một thử nghiệm máu đo kháng thể với siêu vi hantavirus.

Chữa trị
Không có thuốc để giết chết siêu vi. Tuy nhiên những yếu tố như phát giác bệnh sớm, vào bệnh viện điều trị ngay và sử dụng những cách giúp hô hấp đầy đủ, quyết định sự sống còn của bệnh nhân.

Phòng ngừa
Giữ cho nhà hay chỗ làm việc không bị các loại thú gặm nhấm xâm lấn bằng những cách sau:
- Bịt kín những lỗ hổng khiến chúng không chui vào nhà được. Cần biết là chuột có thể chui qua lỗ chỉ nhỏ bằng 6mm (1/4 in.) Lấp lỗ hổng bằng dây sắt hay đổ xi măng.
- Không để thức ăn bừa ở ngoài. Rửa chén ngay, lau chùi sạch quầy bếp và sàn nhà. Cất kỹ thức ăn vào hộp kín.
- Đậy kín nắp thùng rác.
- Dẹp hết những chỗ thú có thể làm tổ. Dẹp các bụi cây, cỏ, rác quanh móng nhà.
- Dùng bẫy bắt thú gặm nhấm. Tránh dùng thuốc độc vì chính mình có thể bị hại.
- Dọn dẹp bằng cách an toàn: xịt alcohol hay thuốc tẩy vào xác con thú và chỗ con thú nằm để giết siêu vi và giúp bụi chứa siêu vi khỏi bị quậy vào không khí. Sau khi tất cả đã ướt, dùng khăn ướt bốc xác con thú lên bỏ đi. Sau đó lau chùi kỹ nơi đó bằng thuốc tẩy sát trùng.
-Khi dọn dẹp những khu nhiều phân thú gặm nhấm nên đeo mặt nạ thở (respirator).

Viendongdaily.com và tác giả giữ bản quyền bài trên trang này. Xin đừng trích đăng dưới bất cứ hình thức nào.