advertisements
Friday, 05/02/2016 - 11:14:23

Đình Vạn Phúc


Kính gửi quí độc giả,
Không còn mấy ngày nữa là mừng đón ngày đầu Xuân Bính Thân, Quê Hương Qua Ống Kính xin chúc quí độc giả một năm mới : Dồi dào sức khỏe – Hạnh Phúc tràn đầy – Thành Công mọi mặt.
Nhân dịp này, người phụ trách trang báo xin có đôi lời “tâm sự”: Nhìn lại một năm qua, với tài hèn sức mọn, người viết đã cố gắng giữ đều đặn mỗi tuần một lần, “mời” quí vị rong chơi mỗi miền đất nước. Khi ra miền Trung, khi lên Việt Bắc, lúc xuống miền Tây... bao nhiêu danh lam thắng cảnh cố gắng giới thiệu đến bạn đọc. Tất nhiên có người thích có người không, người viết bề nào cũng xin chấp nhận.
Duy có một điều đã bao năm qua người viết muốn thưa mà chưa có dịp: Một số độc giả than phiền “Tại sao gọi phone nhiều lần mà không trả lời, chỉ một hai phút có là bao.” “Thư gửi mấy tháng mới hồi âm.” Có người trách viết có mấy chữ lại viết trên mảnh giấy cỏn con... và nhiều điều tế nhuyễn khác.
Hôm nay xin được giải bày: Trước đây có ghi số phone trên báo, đó là phone nhờ của một người quen để ghi lại lời nhắn, chứ khi quí vị gọi thì người viết còn lang thang ở một góc trời nào đó bên quê nhà, làm sao biết, mà có biết cũng không cách nào trả lời được. Lúc về nhận được thư do tòa báo chuyển thì quá trễ, vơ vội một mẫu giấy nào đó hồi âm ngay để tỏ lòng cảm ơn, hóa ra lại bị phàn nàn “thiếu lịch sự.” Suốt bao năm qua người viết chưa hề có một chỗ ở, một số phone cố định, nay chỗ này mai chỗ kia, lúc bí quá thì vào chùa Hòa Thượng Nguyên Đạt tá túc. Cũng có độc giả cảm thông chia sẻ đó là điều khích lệ lớn đối với người viết.
Ước mong một đôi điều giải bày trên xin quí độc giả cảm thông và hoan hỉ thứ lỗi cho những sai sót trong thời gian qua. Cũng xin thưa thêm vì đi vắng, P.O. Box không kịp Renew nên hộp thư đã bị đóng một thời gian, thư bị return. Nay P.O. Box 163 Garden Grove, CA 92842 đã trở lại bình thường.
Một lần nữa xin quí độc giả bỏ qua cho những thiếu sót ngoài ý muốn. Xin đa tạ.
Kính
Trần Công Nhung

--
 
Bài TRẦN CÔNG NHUNG

Rời miếu tôi qua thăm đình. Đúng như lời anh tài Taxi, đình tọa lạc trên khu đất nhìn ra đường hẻm. Đình Vạn Phúc được dựng trên nền đất xưa thuộc làng Vạn Phúc, tổng Nội, huyện Vĩnh Thuận từ triều vua Lý Thái Tông (1028 - 1054). Đến năm 1889 đời nhà Nguyễn, Thái Tử Bửu Lân lên làm vua lấy niên hiệu là Thành Thái, hai chữ Bửu và Bảo tuy không đồng âm nhưng lại đồng tự, đồng nghĩa, sợ phạm húy nên làng Vạn Bảo đổi tên là làng Vạn Phúc như tên gọi ngày nay.

                                      Đình Vạn Phúc (Trần Công Nhung/ Viễn Đông)

Đình Vạn Phúc thờ Linh Lang Đại Vương Thượng Đẳng Phúc Thần,(1) được xây dựng từ thời nhà Lý. Linh Lang Đại vương là hoàng tử Hoằng Chân, người tướng giỏi đã có công chống giặc Tống (năm 1077) ở trận sông Cầu.(2) Hội đình Vạn Phúc vào ngày 10 tháng Hai âm lịch. Đình Vạn Phúc có cỗ kiệu đặc biệt, to và có thể tháo rời cất vào hòm sau khi lễ rước hoàn tất. Tại đình này còn chiếc trống lớn nhất ở Hà Nội, mỗi mặt trống phải căng cả cỗ da của con trâu mộng và khi đánh, dân “Thập tam trại”(3) đều nghe thấy.

Năm Minh Mệnh thứ 7 (1826), dân làng góp công góp của xây mới tòa đại chính gồm tiền tế, trung tế. Năm Thành Thái thứ 16 (1903), đình được xây lại hậu cung, tạo cho kiến trúc của đình hình thành chữ Vương.

Trước sân đình có hồ sen rộng phủ mặt tiền đình.(4) Từ ngoài đường nhìn vào, qua hồ nước là cổng đình: Bốn trụ tường thành xây cao, cửa lớn chính giữa có cổng song sắt. Hai cửa phụ thấp có mái giả, tiếp hai bờ tường thành hai tượng thần canh cửa và hai voi chầu, các cột đều có khắc câu đối chữ Hán. Cổng đình thoáng nhẹ, không nặng nề như tam quan chùa.


                                     Cầu gỗ trong vườn chùa (Trần Công Nhung/ Viễn Đông)



Từ cổng nhìn vào nhà tiền tế kiểu cổ lầu, một gian hai chái, bỏ trống ba bên. Sân gạch Bát Tràng, hai dãy nhà chạy dài từ ngoài vào sâu sau nhà tiền tế. (Sau cải cách ruộng đất đình xây hai dãy nhà cấp bốn làm trường tiểu học, cả trong nội đình cũng bị ngăn ra làm các lớp học. Đồ thờ tự, nhất là đồ đồng bị mất dần). Cũng như ở Miếu, tôi đã vào trong điện thờ mà chẳng thấy người khách nào cũng không ai trông coi đình.

                                              Cổng chùa (Trần Công Nhung/ Viễn Đông)


Thờ tự được thiết trí nguyên gian chính, nghiêm trang vừa phải, không rườm rà “hoa lá cành,” trên cao bức đại tự 4 chữ Hán: Vạn Cổ Ân Thâm (Ân sâu đời đời), hai bảng sắc phong, dưới cửa võng là bàn thờ với đầy đủ đồ tế tự. Đặc biệt có lư đồng hình cầu rất lớn trên có khắc bài thơ:

Vạn Phúc bao đời óng vàng tơ
Ngàn năm thoi dệt đẹp duyên thơ
Năm châu bốn bể vi hành tới
Quê lụa thân yêu thật tuyệt vời (5)

Hai bên lư đồng có hai hạc chầu, một cặp độc bình cao hơn mét, bát nhang chén nước, không thấy bia, nước ngọt rượu thịt... Phía trước có hương án thờ “Ban Công Đồng,” hai hạc chầu cao chừng mét rưỡi, đứng trên lưng rùa. Hai cột hai câu đối chữ Hán có nghĩa:

Khắp gầm trời, tụ dân lập ấp quần cư Dân chỉ trông cậy vào vị Thần.
Nơi mặt đất lúa má reo vui, cư dân lạc ngiệp, ấm vào thân.

Một giá bát bửu đặt giữa, toàn bộ gian thờ được sơn son thếp vàng, tỏa màu sáng uy nghiêm khiến khách thăm cảm thấy như đang bước vào chốn hiển linh.

Nhà Tiền tế (Trần Công Nhung/ Viễn Đông)

                                       Ban thờ Công Đồng (Trần Công Nhung/ Viễn Đông)

Chái bên phải trưng bày chiếc kiệu rước mỗi khi có lễ hội đình, chái bên trái đặt chiếc trống đại. Sau lưng nhà tiền tế là hậu điện thờ Linh Lang Đại Vương.

Miếu Vạn Phúc có huyền thoại “Thần Xà,” Đình Vạn Phúc có “tảng đá quan tài trấn yểm.” Chuyện tảng đá hình quan tài khắc 11 lỗ vuông ở đình Vạn Phúc khiến sinh khí đất đình rất thấp, cùng với việc trước đây, người Tàu đã từng dựng nghĩa trang ở núi Văn Chỉ trông sang đình khiến người ta tin rằng tảng đá đó dùng để trấn yểm, làm tiêu hao sinh khí đất làng. Vậy, thực hư câu chuyện này thế nào?

Chuyện người Tàu dùng bùa chú ếm chận “long mạch” hoặc yểm trừ làm cho xấu đi cuộc đất họ muốn chiếm, điều này xưa nay nghe nói nhiều. Đình Vạn Phúc không biết từ đâu có tảng đá hình chữ nhật, mặt khoét 11 lỗ, đặt ngoài chân thành của đình. Dân làng xôn xao vì do hòn đá mà làng bị nhiều tai họa. Nhưng cũng có người bảo đó là tảng đá dựng cờ ngày xưa. Người ta đục lỗ để gài các thanh làm giá đỡ cho cột cờ đứng vững. Theo ý này thì còn một tảng đá tương tự nữa nhưng chắc đã bị thất lạc.

Theo báo Kiến Thức Online thì ông Nguyễn Đắc Liên trên 80 tuổi, được biết như là "pho sử sống" của làng Vạn Phúc. Ông Liên có ông nội từng làm thủ từ đình Vạn Phúc hồi những năm 50 của thế kỷ trước. Ông cũng từng giữ chức Phó ban Quản lý di tích, hiện là hội trưởng Thập tam trại (13 trại), trong đó có Vạn Phúc.


                                         lễ hội đình (Trần Công Nhung/ Viễn Đông)


Ông Liên cho biết: "Năm 1951, ông nội tôi làm thủ từ của đình, tôi ra đó thì chẳng thấy có tảng đá nào như thế cả." Từ đó, ông Liên cho rằng tảng đá này không phải của đình, mà từ bên ngoài đưa vào. "Trước đây, quanh khu đình là ao, giếng. Thế nhưng, sau này người ta đến ở đông rồi làm nhà đến sát đất đình. Có thể họ đã di chuyển tảng đá dần vào sân đình mà thôi." Ông cũng bác bỏ chuyện trấn yểm trong đình bởi: "Ngày xưa, các cụ trông coi đình rất nghiêm. Chỉ nam giới mới được vào trong đình, như vậy làm gì có chuyện người lạ mang tảng đá đó vào, nhất lại là người Tàu khi họ đã dựng nghĩa trang ở trên núi nhìn thẳng vào đình. Không thể có chuyện đó được! Thêm nữa, nếu nói rằng hòn đá dùng để yểm thì có một thời gian, người ta ngồi chơi lên tảng đá ấy có bị sao đâu?"

Ông Nguyễn Huy Yên (thủ từ) cũng khẳng định: "Tôi làm thủ từ ở đình được hai năm nay, cũng là người ở làng này nhưng chẳng bao giờ nghe người ta nói là có chuyện tảng đá trấn yểm nào cả. Tôi cũng không biết việc đo năng lượng cảm xạ ấy thế nào. Nếu hòn đá ấy thực sự trấn yểm thì tại sao lúc người ta di chuyển nó đi ra nơi khác lại chẳng có vấn đề gì? Tôi nghĩ không có chuyện trấn yểm gì ở đây cả". (Theo báo Kiến Thức online)

                                             Chùa Vạn Phúc (Trần Công Nhung/ Viễn Đông)

Cạnh đình còn có chùa Vạn Phúc khá qui mô và nhiều kiến trúc cổ kính. Nhiều tiểu cảnh kết cấu bằng đá, nhìn góc nào cảnh cũng đẹp: Tam quan chùa ba tầng mái, trước chùa có hồ nước rộng, một tượng Quán Thế Âm cao lớn dựng trên đài thủy tạ. Tượng đài kết hợp với tam quan cho một góc nhìn không những đẹp mà còn gợi lên trong lòng du khách hình ảnh con đường giải thoát của Phật giáo. Những chiếc cầu gỗ xinh xinh bắc qua hồ để tiếp nối bước chân thập phương bá tánh đến các điểm thanh tịnh trong khuôn viên chùa.

                                             Sắc phong (Trần Công Nhung/ Viễn Đông)

Miếu Bà, Đình làng và Chùa tạo thành một quần thể di tích tâm linh có một không hai ở xứ Bắc. Điểm khác biệt với các nơi khác là không có cảnh mua bán tạp nham, níu kéo du khách, cảnh trí yên tĩnh giúp khách du sau một vòng vãn cảnh sẽ lấy lại được sự bình yên cho tâm thể, và nhận ra quê hương vẫn còn những góc ẩn khuất an lành cho dù xã hội đang đảo điên bạo hành trấn lột...
Trần Công Nhung (2015)

(1). Xem “Đền Voi Phục” trang 130 QHQOK tập 13
(2). “Phòng tuyến Như Nguyệt” trang 142 QHQOK tập 14
(3) Tương truyền một người Ấn Độ thấy Núi Trúc cây cỏ tốt tươi bèn mua để thả dê. Sau, người này bán cho người Hoa kiều Phúc Kiến làm nghĩa địa treo biển bằng chữ Nho và chữ Pháp (La cimetier de Phúc Kiến). Có lẽ người Phúc Kiến đã tìm ra địa điểm giấu vàng. Họ lập nghĩa trang để làm bình phong. Sau này, đào được vàng, họ đã chuyển đi hết.
Có một thời gian khoảng những năm 30 của thế kỷ trước, chuyện học hành trong làng cũng trồi sụt, rất ít người học lên được đến cấp 2 tương đương bây giờ. Nghi là do nghĩa trang người Tàu trên núi Văn Chỉ nhìn thẳng vào đình làng nên sự học của làng bị ảnh hưởng, dân làng liền đào Ao Viên trước cửa đình để trấn trạch. "Từ đó, chuyện học hành cũng khởi sắc. Sau này, nhiều người đỗ Tiến sĩ, Thạc sĩ".
(4). “Đình Lệ Mật” trang 62 QHQOK tập 10
(5) Thờ Tổ nghề (?)

Tin sách: Như đã thông báo sách Chuyện Riêng tập Vào Đời đã có nhưng không may phần lớn sách bị thất lạc, tác giả xin cáo lỗi cùng độc giả. Trong thời ngắn khi mọi việc ổn thỏa, sẽ xin thông báo để độc giả rõ. Liên lạc email: trannhungcong46@gmail.com, P.O. Box 163 Garden Grove, CA 92842.

                                          Lư đồng có thơ (Trần Công Nhung/ Viễn Đông)



                                           Đá “trấn yểm” (Trần Công Nhung/ Viễn Đông)

Viết bình luận đầu tiên
advertisements
advertisements
advertisements
Bình luận trên Facebook
Bình luận
Bình Dương đã nói: Bài viết nhầm lẫn giữa 2 làng cùng tên Vạn Phúc ở Hà Đông và Ba Đình, Hà Nội!
advertisements
advertisements
advertisements
advertisements
advertisements
advertisements
advertisements
advertisements
advertisements