Friday, 04/03/2016 - 10:55:03

Danh tướng Phù Ủng (kỳ 2)

Bài TRẦN CÔNG NHUNG

Trận đánh đã diễn ra hết sức khốc liệt, Phạm Ngũ Lão dẫn đầu các tráng sĩ cảm tử trên những chiến thuyền giấu sẵn chất nổ và đồ dẫn lửa xông thẳng vào những chiến thuyền của Nguyên - Mông mặc khói lửa mù mịt trong tiếng Sát Thát thét vang. Đội cảm tử áp sát đốt thuyền giặc, những tiếng nổ kinh thiên động địa, một biển lửa ngập trời.

Đền thờ Phạm Ngũ Lão (Trần Công Nhung/ Viễn Đông)



Tháng 10, 1287, Thoát Hoan (con vua Hốt Tất Liệt) dẫn quân chia thành ba mũi xâm lược nước Việt lần thứ ba. Theo sự chỉ huy của Trần Hưng Đạo, Phạm Ngũ Lão cùng các tướng dàn trận phục kích đường rút lui của giặc trên sông Bạch Đằng. Các tướng giặc Phàn Tiếp, Áo Lỗ Xích, Ô Mã Nhi bị quân ta bắt sống.
Phạm Ngũ Lão tiếp tục truy kích địch trên đường bộ, trực tiếp đối địch với cánh quân của Thoát Hoan. Quân Nguyên bị đánh tan tác, Thoát Hoan phải trà trộn vào đám tàn quân chạy trốn về Tàu, từ đấy không còn dám mơ tưởng đến nước Việt.

Sau trận Chương Dương, Trần Quốc Tuấn biết Thoát Hoan phải bỏ kinh thành tháo chạy, đã cử Phạm Ngũ Lão dẫn quân mai phục ở cửa ải Nội Bàng, truy kích tàn quân của Thoát Hoan, làm cho tàn quân Nguyên - Mông lại một phen khiếp đảm chạy trối chết.

Cổng vào đền Phạm Ngũ Lão (Trần Công Nhung/ Viễn Đông)



Trong bảo vệ đất nước mấy chục năm tiếp theo, Phạm Ngũ Lão bốn lần cất quân đi trừng phạt sự xâm chiếm, quấy nhiễu của quân Ai Lao. Hai lần Nam chinh đánh thắng quân Chiêm Thành, vua Chiêm là Chế Chí phải xin hàng và một lần ông còn dẹp yên tên nghịch thần là Biếm (1301).

Văn võ toàn tài, trung thành, liêm khiết, vua Trần nhiều lần phong thưởng công lao cho Điện Súy Thượng tướng quân Phạm Ngũ Lão. Ông được Hưng Đạo Vương Trần Quốc Tuấn quí đến mức muốn gả con gái yêu của mình cho vị tướng tài đức, phải bày mưu làm lễ đổi họ chuyển con đẻ là quận chúa Anh Nguyên thành con nuôi rồi gả cho Phạm Ngũ Lão.(1)

Trường trung học Phạm Ngũ Lão (Trần Công Nhung/ Viễn Đông)



Điều này chứng tỏ sự nhìn xa trông rộng, khả năng phát hiện và trọng dụng hiền tài của Hưng Đạo Vương, khẳng định sự tiến bộ vượt bậc của triều Trần trong thuật dùng nhân tài xuất thân từ tầng lớp bình dân để phát huy sĩ khí cả nước trong trị quốc và chống giặc ngoại xâm.

Phạm Ngũ Lão là vị tướng luôn có mặt ở những trận quyết chiến quan trọng và luôn tự mình xông lên giết giặc làm gương cho ba quân. Cuộc đời ông là cuộc đời gắn liền với trận chiến, những chiến công vang dội. Theo gương của Hưng Đạo Đại Vương, ông luôn yêu lính như con, đồng cam cộng khổ, trên chiến trường thì cực kỳ dũng cảm, khi rèn quân lại hết sức nghiêm minh, tự mình làm gương, biết phát huy các sở trường, địa hình, thời tiết để giành chiến thắng.

PNL xung trận (ảnh Net)

Sau cuộc chiến chống quân Nguyên- Mông lần thứ 3, Phạm Ngũ lão liên tục được vua Trần cất nhắc, trọng dụng vào nhiều chức vụ lớn như: Kim Ngô Hữu vệ Quan Nội Hầu (1318)... Ông cũng được ban nhiều ân điển lớn “Ngũ Phù” của Vua như: Kim Phù, Vân Phù, Quy Phù, Phi Ngư Phù.

Bàn về ông, Lê Quý Đôn từng nói: "Phạm Ngũ Lão là người trong sáng, cứng rắn, cao thượng, thanh liêm, có phong độ như kẻ sĩ quân tử đời Tây Hán, thật không phải người tầm thường có thể theo kịp được. Bởi vì nhà Trần đãi ngộ sĩ phu rộng rãi mà không bó buộc, hòa nhã mà có lễ độ, cho nên nhân vật trong một thời có khí tự lập, hào hiệp cao siêu, vững vàng vượt ra ngoài thói thường, làm rạng rỡ trong sử sách, trên không hổ với trời, dưới không thẹn dưới đất".

Toàn cảnh đền thờ (Trần Công Nhung/ Viễn Đông)



Sách Đại việt sử ký toàn thư viết: “Ngũ Lão xuất thân trong hàng quân ngũ nhưng rất thích đọc sách, là người phóng khoáng, có chí lớn, thích ngâm thơ, tựa như không để ý đến việc võ binh. Nhưng quân ông chỉ huy, thực là đội quân phụ tử, hễ đánh là thắng.”

Sử gia Ngô Sĩ Liên viết trong Đại Việt sử ký toàn thư rằng: “Tôi từng thấy các danh tướng nhà Trần như Hưng Đạo Vương thì học vấn tỏ ra ở bài hịch, Phạm Điện súy (Phạm Ngũ Lão) thì học vấn biểu hiện ở câu thơ, nào phải riêng nghề võ. Thế mà dùng binh tinh nhuệ, hễ đánh là thắng, hễ tấn công là chiếm được, người xưa cũng không ai có thể qua nổi các ông” (Bản kỷ, quyển 6, tờ 38 a-b).
Thượng tướng quân Phạm Ngũ Lão còn để lại những trước tác đến ngày nay, trong đó có bài thơ nổi tiếng:

Thuật hoài
"Hoành sóc giang sơn kháp kỷ thu,
Tam quân tì hổ khí thôn ngưu.
Nam nhi vị liễu công danh trái,
Tu thính nhân gian thuyết Vũ hầu".

Trần Trọng Kim dịch
"Múa giáo non sông trải mấy thu
Ba quân khí thế át sao Ngưu.
Công danh nam tử còn vương nợ,
Luống thẹn tai nghe chuyện Vũ Hầu."

Đại Việt sử ký toàn thư đã ghi lại khá chi tiết công tích của Thượng Tướng quân Phạm Ngũ Lão, tiêu biểu như:
- Canh Dần (1290), Lấy Hạ phẩm phụng ngự Phạm Ngũ Lão chỉ Hữu vệ Thánh Dực quân.
- Đinh Dậu (1297), mùa xuân, tháng 2 Ai Lao xâm phạm Chàng Long, đã bị Phạm Ngũ Lão đánh bại, lấy lại được tất cả. Ban Vân phù cho Phạm Ngũ Lão.

Bàn thờ trong nội điện (Trần Công Nhung/ Viễn Đông)



- Mậu Tuất (1298) mùa đông, tháng 10, đánh Ai Lao. Phạm Ngũ Lão làm Hữu Kim ngô vệ tướng quân.
- Kỷ Hợi (1299), mùa hạ, tháng 4, ngày 12. Phạm Ngũ Lão làm Thân vệ tướng quân kiêm quản quân Thiên thuộc phủ Long Hưng.

- Tân Sửu (1301) tháng 3, Ai Lao sang cướp Đà Giang, Phạm Ngũ Lão đem quân giao chiến ở Mường Mai, bắt được rất nhiều giặc. Phong Phạm Ngũ Lão làm Thân vệ Đại tướng quân, ban cho Quy phù.
- Nhâm Dần (1302) mùa xuân, tháng giêng. Có đứa nghịch thần tên là Biếm làm loạn. Sai Phạm Ngũ Lão đi đánh, Biếm bị giết. Phong Phạm Ngũ Lão làm Điện súy, ban cho Hổ phù.

- Nhâm Tý (1312), mùa hạ, tháng 5, bắt được chúa Chiêm Thành Chế Chí đem về; phong cho hắn là Chế Đà A Bà Niêm làm Á hầu trấn giữ đất ấy…

Sử gia Phan Huy Chú trong Lịch triều Hiến chương loại chí, phần ghi chép và bàn về các vị tướng tài giỏi đã tôn vinh 16 vị tướng từ thời Lý đến thời Lê sơ, riêng triều Trần có bốn người là Trần Quốc Tuấn, Trần Nhật Duật, Trần Khánh Dư và Phạm Ngũ Lão. Điều đó cho thấy sử quan thời phong kiến(2) luôn bảo vệ Tôn Thất nhiều khi thiên lệch, tuy nhiên vẫn phải khách quan nhìn nhận tài năng quân sự của ông, xếp ông vào hàng danh tướng bậc nhất lúc bấy giờ. Điều này đã khẳng định vai trò, vị trí của Phạm Ngũ Lão trong các chiến công hiển hách của triều Trần. Tài năng, đức độ, công lao và uy tín của Thượng tướng quân Phạm Ngũ Lão, một vị tướng xuất thân nông dân đã đi vào lịch sử. Một danh tướng tiếng tăm của một triều đại đã viết nên những trang sử vẻ vang cho nước nhà. Một triều đại đã 3 lần đánh bại sự xâm lăng của giặc phương Bắc.

Ông huấn luyện quân đội rất có kỷ luật, đối đãi với tướng hiệu tựa như đối đãi với người nhà, đồng cam cộng khổ với binh lính, cho nên đi đâu cũng không ai dám chống, chiến lợi phẩm thu được đều sung vào kho quân, coi của cải như không, ấy là bậc danh tướng của một thời vậy.

Tháng 11 năm 1320, Điện súy Thượng tướng quân Phạm Ngũ Lão mất tại phủ đệ vua ban ở vườn cau trong thành, thọ 66 tuổi. Vua thương tiếc nghỉ chầu 5 ngày, đó là ân điển đặc biệt.

Ông làm tướng phụng sự nhà Trần gần 50 năm, qua ba đời vua. Thượng hoàng Trần Anh Tông đọc bài viếng Thượng tướng quân có đoạn:

“Dẹp giặc Lào, Xiêm tỏ tướng tài
Võ thần mấy kẻ được chen vai
Dưới cờ một dạ nên công lớn
Gia Cát trời Nam lại có hai.

Để tưởng nhớ vị tướng tài văn võ song toàn, triều đình đã cho lập đền thờ Phạm Ngũ Lão ngay trên nền nhà cũ của gia đình ông. Từ bấy đến nay nhân dân Phù Ủng đã gìn giữ tôn tạo nhiều lần, đền Phù Ủng ngày nay là một khu di tích lịch sử nhiều hạng mục mang ý nghĩa Lịch Sử - Văn Hóa - Nghệ Thuật, chúng ta sẽ đi xem trong kỳ tới.
Trần Công Nhung

(1) Theo luật vương triều con vua không được lập gia đình với người ngoài Hoàng tộc.
(2) XHCN thường chê bai kết tội “tập đoàn phong kiến” đã làm trì trệ sự phát triển đất nước, chủ trương cai trị kiểu “cha truyền con nối,” nhưng lịch sử đã chứng minh qua nhiều triều đại, người tài luôn có cơ hội đóng góp công sức xây dựng đất nước. Nhờ vậy mà lịch sử nước nhà đã có những trang sử vẻ vang.

Tin sách: Như đã thông báo sách Chuyện Riêng tập Vào Đời đã có nhưng không may phần lớn sách bị thất lạc, tác giả xin cáo lỗi cùng độc giả. Trong thời gian ngắn khi mọi việc ổn thỏa, sẽ xin thông báo để độc giả rõ.
Liên lạc email: trannhungcong46@gmail.com, P.O. Box 163, Garden Grove, CA 92842

 

Viết bình luận đầu tiên
Advertising
Advertising
Bình luận trên Facebook

Bình luận trực tiếp