Friday, 21/10/2016 - 08:26:39

Chẩn bệnh điều nhiệt kế

Bài HAO SMITH

Điều nhiệt kế (thermostat) như tên gọi có nhiệm vụ duy trì nhiệt độ của máy xe ở tình trạng tốt nhất, không nóng quá mà cũng không nguội quá. Điều nhiệt kế thực hiện nhiệm vụ này qua việc điều khiển dòng coolant: Nếu coolant đã hấp thụ đủ nhiệt và trở nên quá nóng, điều nhiệt kế sẽ mở “cổng” cho nó trở về radiator dưỡng sức; Nếu chưa đạt đủ nhiệt thì “cổng” sẽ không mở ra, buộc dòng coolant trở vào máy làm việc tiếp. Khi điều nhiệt kế không còn có thể đóng mở cổng theo đúng qui trình, tình trạng nhiệt độ hỗn loạn sẽ xảy ra và đầu máy không còn có thể làm việc được nữa. Trong phần dưới đây, chúng ta sẽ xem xét những nguyên nhân dẫn đến tình trạng này.


Khi điều nhiệt kế kẹt “đóng”, nhiệt độ đầu máy nhanh chóng bốc lên, chỉ cần 15 phút sau khi xe lăn bánh là xảy ra Overheat.

Hai bệnh căn bản

Điều nhiệt kế hoạt động chủ yếu dựa trên sự đóng mở của một cái “valve”, và điều nhiệt kế chỉ trở “bệnh” khi nó lâm vào một trong hai hoàn cảnh sau đây:
- Valve bị kẹt “mở” (opened): Có nghĩa là Valve mở ra, rồi kẹt luôn, không đóng lại được. Trong trường hợp này, coolant sẽ vào đầu máy rồi về radiator một cách tự do trong lúc chưa đạt tới mức nhiệt qui định, khiến cho đầu máy luôn luôn hoạt động ở nhiệt độ thấp. Chúng ta có thể nghĩ rằng “đầu máy hoạt động ở nhiệt độ thấp thì sẽ mát hơn, và bền hơn!”. Nhưng nghĩ như vậy là không đúng. Bởi vì, đầu máy hoạt động ở mức nhiệt thấp hơn chỉ định không thể phát huy công suất tối đa, hay nói một cách khác, máy chạy yếu, không dọt nhanh được. Một hậu quả dắt dây khác xảy ra là nhớt máy (oil) hoạt động với nhiệt độ thấp hơn qui định sẽ không thể bảo vệ được các bộ phận ma sát, làm tăng hao mòn, giảm bớt hiệu quả của máy, và phát sinh nhiều khí thải.
- Valve bị kẹt “đóng” (closed): Ngược với trường hợp trên, Valve đóng lại, rồi đóng luôn, không mở ra được nữa, khiến dòng coolant nóng không thể trở về Radiator để xả nhiệt. Bởi vì “cổng” đã đóng, nó không còn đường nào khác là tiếp tục quay trở lại đầu máy, hấp thụ nhiệt và càng lúc càng trở nên nóng hơn. Hậu quả là sức nóng phát ra từ đầu máy cũng càng lúc càng tăng, đưa đến tình trạng Overheat rất nhanh sau đó.
Nói tóm lại, điều nhiệt kế trục trặc diễn ra dưới hình thức nào - kẹt mở hay kẹt đóng – cũng dẫn tới sự tổn hại lâu dài cho đầu máy.

                                                           Vị trí hộp chứa điều nhiệt kế

Chỉ dấu bệnh

Khi điều nhiệt kế lâm bệnh, nó sẽ ra hiệu cho chủ xe qua những chỉ dấu sau đây:

1. Kim nhiệt độ bốc cao, và đầu máy Overheat:
Dấu hiệu đầu tiên và có lẽ đáng sợ nhất là cây kim trên đồng hồ chỉ nhiệt độ dâng cao, chỉ cần xe lăn bánh 15 phút kim nhiệt đã chỉ vào vùng đỏ. Đây là dấu hiệu đầu tiên cho thấy điều nhiệt kế hoạt động không bình thường, nhiều phần là lâm bệnh “kẹt đóng” (stuck closed)

2. Kim nhiệt lên xuống bất thường
Khi kim nhiệt chợt vọt lên cao, rồi lại hạ xuống một cách mau chóng, cùng lúc tài xế không thể đưa xe lên vận tốc bình thường, đây có thể là dấu chỉ điều nhiệt kế lầm bệnh, nhiều phần là “kẹt mở” (stuck open).

3. Coolant rỉ ra chung quanh hộp chứa điều nhiệt kế hoặc rơi xuống gầm xe:
Một chỉ dấu khác là coolant rỉ ra ở nhiều chỗ trong khi xe nổ máy, nhất là chung quanh hộp chứa điều nhiệt kế. Nguyên nhân là vì cổng valve đã đóng, coolant không chảy qua được, nên tràn ra ngoài.
*
Khi đã truy nguyên ra thủ phạm, thì thay điều nhiệt kế - một việc dễ dàng, đơn giản và ít tốn kém – sẽ phục hồi sự hoạt động của đầu máy ngay. Thực ra, điều nhiệt kế chỉ là một trong nhiều bộ phận phụ trợ cho đầu máy, ngoài nó còn có nhiều yếu tố khác như dòng coolant, radiator, quạt giải nhiệt, máy bơm, ống dẫn…. Một sự trục trặc nào đó xảy ra cho bất cứ bộ phận nào cũng có thể đưa đến trở ngại cho đầu máy. Vì thế, dù nguyên nhân đến từ đâu, chúng ta cũng cần phải đặt vấn đề với từng bộ phận để có thể xác định được thủ phạm trước khi quá trễ.
haosmith@yahoo.com

Viết bình luận đầu tiên
Advertising
Bình luận trên Facebook

Bình luận trực tiếp