Hoài Mỹ/Viễn Đông
NEW YORK/DAMASCUS - Thứ Sáu tuần rồi, trong một bản tuyên cáo, Bộ Ngoại Giao Nga xác nhận: “Mặc dù vẫn xẩy ra những vụ vi phạm và gây hấn nhưng cuộc ngưng chiến vẫn được duy trì đầy đủ và trọn vẹn. Đây là một thành quả quan trọng. Điều này có nghĩa là một luồng sóng bạo động mới đã không có nữa”.
Bộ Ngoại Giao Nga cho rằng Syria hiện đứng trước sự lựa chọn giữa việc di chuyển về hướng đối thoại quốc tế hoặc quay trở lại với cuộc nội chiến.
Và nhắm thẳng về cả chế độ của Bashar al-Assad lẫn phe đối lập vũ trang ở Syria, bản tuyên cáo mang lời kêu gọi: “Tất cả những người tham dự vào cuộc xung đột này đều phải chấp nhận một sự lựa chọn”.
Bộ sở quan cũng thông báo là đại diện của Hội Đồng Quốc Gia Syria (SNC), liên minh đối lập quan trọng nhất, trong tương lai gần đây sẽ công du đến thủ đô Mạc Tư Khoa (Moscow).
Theo Liên Hiệp Quốc, con số tử vong được ước lượng tối thiểu là 9.000 người kể từ ngày khởi phát cuộc nổi dậy chống chế độ của Tổng Thống Bashar al-Assad, tới nay đã 13 tháng.
Theo kế hoạch hòa bình của đặc phái viên Liên Hiệp Quốc, Kofi Annan, các lực lượng của chính phủ phải rút ra khỏi các thành phố trước khi cuộc ngưng chiến có hiệu lực vào ngày 12 tháng Tư. Từ đó, theo các nhà hoạt động, đã có 127 thường dân bị sát hại.
Hội Đồng Bảo An chấp thuận gia tăng số quan sát viên-Syria
Như Viễn Đông đã đăng tin, Thứ Bẩy vừa rồi, Hội Đồng Bảo An Liên Hiệp Quốc đã biểu quyết đồng thuận nâng số quan sát viên tại Syria lên 300 người theo sự yêu cầu của ông Kofi Annan, đặc phái viên-Syria của Liên Hiệp Quốc và Liên Hiệp Ả Rập.
Lực lượng quan sát viên này mang tên UNSMIS và được sự ủy nhiệm vào khởi điểm này là 3 tháng. Họ sẽ canh chừng kế hoạch hòa bình 6 điểm của đặc phái viên Kofi Annan có được tuân thủ hay không.
Hiện chưa rõ khi nào thì toàn bộ lực lượng quan sát viên Liên Hiệp Quốc khởi sự công tác; và sự việc này cũng tùy thuộc vào sự lượng định tình hình của ông Ban Ki-moon, Tổng Thư Ký Liên Hiệp Quốc.
Tuy nhiên, vẫn tiếp tục có sự bất đồng giữa Nga và các nước Tây phương về thời điểm các quan sát viên mới này được xếp đặt vị trí. Các quốc gia Âu Châu đòi hỏi là quân đội của chính phủ Syria phải rút lui khỏi các thành phố như bản kế hoạch hòa bình Annan đã ấn định. Về phía Nga, chính phủ ở Moscow lại cho đó không phải là điều cần thiết.
Nghị quyết Liên Hiệp Quốc gia tăng số quan sát viên vì thế là một sự điều đình giữa hai bên (Nga và Tây Phương). Hội Đồng Bảo An đồng thời cũng phê phán tất cả các bên ở Syria đã không tôn trọng cuộc ngưng chiến vốn đã có hiệu lực từ ngày 12 tháng 4 như đã được qui định trong kế hoạch hòa bình của đặc phái viên Kofi Annan. Hoa Kỳ đã lên tiếng đe dọa bằng các giải pháp trừng phạt trong trường hợp Tổng Thống Bashar al-Assad của Syria không thi hành những yêu sách liên quan đến cuộc ngưng chiến. Các nước thành viên của Liên Hiệp Âu Châu (EU) nhân dịp này đã biểu quyết thêm các biện pháp trừng phạt mới chế độ Syria do nhà độc tài al-Assad lãnh đạo. Thông tấn xã AFP hôm Thứ Hai vừa rồi đã trích dẫn một nguồn tin ngoại giao EU, theo đó những biện pháp trừng phạt mới gồm lệnh nghiêm cấm xuất cảng những xa xỉ phẩm, hạn chế việc bán các sản phẩm vốn có thể được sử dụng để chống lại những người biểu tình và những người chống chế độ.
Bản nghị quyết của Hội Đồng Bảo An còn viết là chỉ duy nhất Hội Đồng có quyền lượng định về các bước tiến tiếp theo, khi có sự cần thiết.
Được biết, một nhóm nhỏ quan sát viên đầu tiên gồm 7 - 8 người đã có mặt tại Syria. Theo các nhà hoạt động, các cuộc tấn công của lực lượng chính phủ đã diễn ra khi các quan sát viên này thăm viếng thành phố Homs, cũng vào Thứ Bẩy tuần trước.
Theo thông tấn xã NTB, ông Rami Abdul-Rahman, Chủ Tịch tổ chức Syria Lưu Vong “Syrian Observatorum for Human Rights” đã quả quyết: “Sự kiện này cho thấy chế độ Syria vẫn có thể chấm dứt được bạo động, nếu như họ muốn”.
Hãng thông tấn quốc gia SANA loan tin là các quan viên Liên Hiệp Quốc này đã gặp gỡ Tỉnh Trưởng Ghassan Abudi-Alal.
Trung Tướng Na Uy chỉ huy lực lượng quan sát viên Liên Hiệp Quốc
Theo các nhà ngoại giao ở New York (Nữu Ước), hôm nay, Thứ Sáu 27-04-2012, nếu không có nước nào phản đối việc đề cử này thì Trung Tướng Robert Mood, người Na Uy, trong vòng 24 tiếng đồng hồ sẽ chính thức đại diện Liên Hiệp Quốc để chỉ huy lực lượng quan sát viên ở Syria.
Được biết, Tướng Mood từ Chủ Nhật vừa qua đã có mặt tại New York để tham dự vào việc thiết lập các kế hoạch cho lực lượng quan sát viên. Nếu việc đề cử này “thuận buồm xuôi gió” thì ngày mai Thứ Bẩy, ông đã đặt chân đến Damascus.
Trung Tướng Robert Mood trước đây cũng đã chỉ huy nhóm quan sát viên Liên Hiệp Quốc ở Trung Đông.
Từ ngày cựu Tổng Thư Ký Liên Hiệp Quốc Kofi Annan chỉ đạo công việc nhằm chấm dứt các hành động bạo lực ở Syria thì Tướng Mood đã được tuyển chọn làm cố vấn cho ông Annan đồng thời điều hành các cuộc thảo luận ngưng chiến ở Syria từ đầu tháng vừa rồi. Từ lâu đã có những lời suy đoán Tướng Mood trước sau cũng lãnh nhận trách nhiệm về việc gia tăng lực lượng quan sát viên quốc tế.
Hội Đồng Bảo An sẽ lượng định thêm nhiều giải pháp nữa, kể cả việc sử dụng quyền lực quân sự trong trường hợp chế độ Syria không chịu ngưng bạo lực. Và phía kháng chiến quân cũng nhiều lần vi phạm cuộc ngưng chiến.
Trung Tướng Robert Mood tuyên bố với thông tấn xã NTB: “Vẫn có một vực thẳm chứa đựng sự nghi ngờ và bạo động giữa chế độ Syria và phe đối lập, tuy nhiên chúng ta cũng nên nhìn thấy sự tiến triển. Chúng ta dứt khoát không được phép nghĩ rằng nay mọi sự đã xong rồi”.
Một công tác vô cùng khó khăn
Kjetil Selvik, một chuyên gia về Trung Đông thuộc viện nghiên cứu FAFO, nhân dịp này đã trả lời câu phỏng vấn của NTB: “Hiện một điều chắc chắn là Trung Tướng Robert Mood sẽ mang một trách nhiệm vô cùng khó khăn trong vai trò chỉ huy trưởng của đoàn quan sát viên Liên Hiệp Quốc”.
Việc đề cử Tướng Mood có làm mạnh mẽ thêm thanh danh của Na Uy ở vùng này hay không; câu trả lời là hiện không rõ ràng. Theo chuyên gia Trung Đông Selvik, vấn đề tùy thuộc vào các kết quả nào mà những cố gắng của ông Kofi Annan và những nỗ lực của các quan sát viên mang được lại.
Khảo cứu gia Kjetil Selvik cho rằng có một tình trạng dễ bị bỏ qua, thật sự đó là “địa vị” của các nước Tây Phương nơi kháng chiến quân ở Syria. Ông trình bày: “Có lẽ chúng ta vẫn cho rằng tất cả sự tức giận đều chỉ nhắm vào Trung Quốc và Nga, thế nhưng có một sự kiện là sự hiện diện của Tây Phương trong vấn đề này không được những người dân Syria thấu hiểu là một sự yểm trợ hết mình cho cách mạng... Ngược lại, người Syria bình thường vẫn cho rằng Tây Phương nên gia tăng nhiều nữa sự yểm trợ”.
Ông Selvik còn nhấn mạnh rằng kế hoạch-Kofi Annan vẫn thường “được” nhận thức là một dự án thuần túy nhân đạo vốn chỉ “giúp” cho chế độ câu thêm giờ và được tiếp tục ngồi lại. Chuyên gia này kết luận: “Bao lâu mà kế hoạch-Kofi Annan trên nguyên tắc vẫn thể hiện được sự cân bằng giữa phe kháng chiến và chế độ thì bấy lâu các quan sát viên Liên Hiệp Quốc không bị mong đợi được tiếp đón như những anh hùng”.
Các quan sát viên LHQ mang theo “sự chết”
Manhal, một nhà hoạt động địa phương hôm Thứ Ba đã nói với đài Al Jazeera: “Các quan sát viên Liên Hiệp Quốc mang theo họ sự chết”.
Chủ Nhật vừa rồi, các quan sát viên đến Araeen, thành phố Hama. Sáng hôm sau, theo lời xác quyết của Manhal, lực lượng của chính phủ đã tấn công vào đây. Manhal nhấn mạnh bổ túc: “Mục đích của viết tấn công này là để giết, không phải để bắt giữ”.
Một nhóm nhà hoạt động ở Damacus cũng loan tin hôm Thứ Ba là 9 người tranh đấu ở Hama đã bị hành quyết sau khi họ tiếp xúc với các quan sát viên Liên Hiệp Quốc.
Theo các nhà hoạt động địa phương khác, trên 50 người cũng đã bị sát hại sáng Thứ Hai. Qua Thứ Ba, ít nhất 8 người nữa đã bị giết và hàng chục người khác bị thương ở thành phố Douma. Các nạn nhân này đã bị tấn công ngay sau ngày các quan sát viên Liên Hiệp Quốc đã ghé đến.
Thứ Tư, các lực lượng của chính phủ cũng đã thực hiện nhiều vụ tấn công, tuy nhiên vẫn chưa có nguồn tin xác nhận về số tử vong. Phát ngôn viên của ông Kofi Annan, Ahamd Fawzi, tuyên bố rằng Liên Hiệp Quốc đã nhận được nhiều bản phúc trình khả tín về sự kiện “những người dân đến gần các quan sát viên thì đều bị lực lượng an ninh hay quân đội Syria đến gặp gỡ để rồi bị quấy nhiễu, bắt bớ, giam cầm hoặc tệ hại hơn nữa là có thể bị giết”.
Hiện nay, tạm thời mới có cả thảy 13 quan sát viên Liên Hiệp Quốc có mặt ở Syria. Như trên đã kể, tổng số quan sát viên đã được Hội Đồng Bảo An Liên Hiệp Quốc chấp thuận là 300, nhưng thời điểm nào họ đến đất nước vốn bị nội chiến tàn phá này thì chưa được quyết định rõ rệt.
Và số quan sát viên Liên Hiệp Quốc đã ở Syria, nhận thấy có một sự khác biệt thuận lợi mặc dù những nơi họ “viếng thăm” đã bị tấn công ngay sau khi họ rời khỏi.
Ngoài ra hôm Thứ Ba, 3 sĩ quan của quân đội Syria đã bị thiệt mạng trong một vụ bom nổ ở thủ đô Damascus.
Tình hình ở Homs đã sáng sủa hơn
Thông tấn xã AP viết: Các nhà hoạt động đối lập nói rằng các quan sát viên đều nghĩ là họ sẽ thay đổi được tình hình ở các địa phương mà họ sẽ trấn đóng lâu dài.
Tại Homs, một vài quan sát viên đã được bố trí ở lại thành phố này kể từ cuối tuần qua. Người dân ở Homs đã từng phải chịu những cuộc tấn công ác liệt ròng rã trong nhiều tuần lễ. Thế nhưng trong mấy ngày qua đã không tái diễn cuộc tấn công nào sau khi các quan sát viên Liên Hiệp Quốc đến đây.
Tại Hama cũng vậy, yên tĩnh được một ngày sau khi 2 quan sát viên Liên Hiệp Quốc được bố trí tại đây. Mousab Alhamadee, một nhà hoạt động địa phương nhận xét là sự hiện diện của các quan sát viên Liên Hiệp Quốc ở Hama sẽ mang lại hậu quả là nhiều người sẽ dám ra ngoài hơn để biểu tình chống chế độ của Bashar al-Assad.
Ông Alhamadee xác quyết: “Chúng tôi thông thường vẫn biểu tình dưới các cuộc tấn công và các ngọn lửa. Bây giờ, nếu chúng tôi được các quan sát viên Liên Hiệp Quốc ở bên cạnh thì việc này khích lệ chúng tôi hơn, và chúng tôi sẽ đông đảo hơn nữa trong các cuộc biểu tình và chúng tôi hy vọng các vụ sát hại sẽ chấm dứt”.
Thế nhưng sự đổ máu làm cho công việc của các quan sát viên này trở nên khó khăn. Những người được Liên Hiệp Quốc gửi đến đây cũng hy vọng cứu được cuộc ngưng chiến vốn đã có hiệu lực kể từ ngày 12 tháng Tư, nhưng nó vẫn chỉ thâu đạt được phần nào tác dụng rất giới hạn đối với bạo động ở đất nước này.
Kế hoạch hòa bình của ông Kofi Annan xét ra dù thế nào đi nữa cũng là cơ may cuối cùng để ngăn chận một cuộc nội chiến ở Syria. Bởi phân tích kỹ về từng phần thì nó vẫn không có những giải pháp nhất định.
Các quan sát viên Liên Hiệp Quốc làm được “sự khác biệt”
Thứ Ba vừa rồi, ông Kofi Annan đã trình bày với Hội Đồng Bản An Liên Hiệp Quốc về tình hình ở Syria. Trước hết, ông tường thuật là các bức hình chụp từ vệ tinh nhân tạo cho thấy quân đội Syria đã không rút ra khỏi các thành phố và họ vẫn tiếp tục trang bị các loại vũ khí hạng nặng. Điều này cũng đã được ông Ahmad Fawzi, phát ngôn viên của ông Kofi Annan, nhấn mạnh: “Chính quyền Syria quả quyết là các loại vũ khí ấy đã được thâu hồi, nhưng hình chụp của vệ tinh và các bản phúc trình khả tín chứng minh là việc ấy đã không xẩy ra thật sự”.
Tiếp theo, ông Kofi Annan tuyên bố rằng ông đã “rất ghê sợ bởi các bản báo cáo thuật lại rằng quân lính của chính phủ đã tấn công vào Hama sau khi các quan sát viên đã rời khỏi nơi đây; họ dùng súng máy để bắn giết một số đáng kể nạn nhân”.
Ông Annan nhấn mạnh: “Nếu điều này đúng thì việc ấy hoàn toàn không thể chấp nhận và đáng bị kết án” - tuy nhiên vị cựu Tổng Thư Ký Liên Hiệp Quốc này vẫn nhấn mạnh rằng các quan sát viên Liên Hiệp Quốc đã làm được một “sự khác biệt”. Ông giãi bầy: “Chúng tôi cũng đã nhận thấy tình hình thay đổi, cho dù tạm thời, ở Homs; tại đấy đã diễn ra một sự giảm bớt mạnh mẽ việc sử dụng bạo lực vốn là hệ quả của hiện tại”. - (HM)
Viendongdaily.com và tác giả giữ bản quyền bài trên trang này. Xin đừng trích đăng dưới bất cứ hình thức nào.