Saturday, 30/12/2017 - 10:09:50

Bất mãn vì suy thoái kinh tế kéo dài, người dân Iran biểu tình chống chính phủ

 


Hình ảnh từ trên YouTube do đài BBC thu thập cho thấy người dân đã nổi lửa đốt xe ở thủ đô Tehran vào đêm thứ Bảy.

TEHRAN - Biểu tình chống chính phủ vì những bất mãn về kinh tế đã kéo dài đến ngày thứ ba vào ngày thứ Bảy tại Iran. Cuộc biểu tình này đã nhanh chóng trở thành một thách thức lớn đối với chính quyền của Tổng Thống Hassan Rouhani.


Những người biểu tình phản đối việc tăng giá sinh hoạt và tỷ lệ thất nghiệp cao đã tràn ra các thành phố và thị trấn trên khắp đất nước, khiêu khích cảnh sát và nói lên sự tức giận đối với chính quyền gồm các đạo sĩ Hồi Giáo, trong một cuộc bày tỏ bất thường sự bất mãn của dân chúng.

Các viên chức cảnh cáo hôm thứ Bảy rằng người dân nên tránh xa "các cuộc tụ tập bất hợp pháp," ngay cả khi những cuộc biểu tình lan rộng đến các khu vực mới. Những đoạn phim quay cuối ngày thứ Bảy cho thấy những người biểu tình tấn công các tòa nhà của chính phủ và tham gia vào các cuộc đối đầu bạo lực với cảnh sát.


Một người đang phản đối chính quyền trong cuộc biểu tình tại thủ đô Tehran ngày thứ Bảy. Phía bênh vực chính phủ Iran cũng xuống đường rầm rộ nhằm đe dọa những ai dám chống các lãnh đạo Hồi giáo tại xứ này. (Getty Images)

Trang tin Al Arabiya cho biết có ba người bị bắn thiệt mạng. Còn Đài BBC Persian cho biết hai người biểu tình đã bị bắn ở vùng phía tây, trích dẫn video trên các phương tiện truyền thông xã hội. Một đoạn video từ Tehran cho thấy những người biểu tình xé tấm bích chương lớn của nhà lãnh đạo tối cao, Ayatollah Ali Khamenei, người có quyền tuyệt đối ở Iran. Các hình ảnh đã được đăng trên mạng xã hội và không thể được xác nhận trong ngày thứ Bảy.

Các cuộc biểu tình trong ngày thứ Bảy đã được xem là lớn nhất kể từ cuộc nổi dậy năm 2009 về kết quả bầu cử gây tranh cãi. Những cuộc biểu tình lúc đó - được gọi là "Phong Trào Xanh" - đã bị các lực lượng an ninh dẹp sạch.

Nói về các cuộc biểu tình hiện nay, ông Alex Vatanka, một chuyên gia về Iran tại Viện Trung Đông ở Washington nói với nhật báo Washington Post, “Đây là sự phản đối từ những thường dân nhiều hơn. Nó có vẻ xảy ra tự nhiên, và vì vậy làm cho nó trở nên khó lường hơn."

Ông nói, "Mọi thứ không tốt đẹp về kinh tế đối với thường dân. Nhưng nguyên nhân gốc và sự oán hận thâm sâu là từ nhiều thập niên trước. Mọi người không cảm thấy chế độ này đại diện cho họ."
Tổng Thống Donald Trump đã viết trên Twitter vào chiều thứ Bảy "cả thế giới hiểu rằng những người dân tốt lành của Iran muốn thay đổi.”

“Người dân Iran là điều mà lãnh đạo của họ sợ nhất," ông Trump viết.
Trước đó, sau một bài tweet của Trump, phát ngôn viên của Bộ Ngoại Giao Iran đã chỉ trích tổng thống Mỹ, nói rằng Iran "không quan tâm tới các tuyên bố lợi dụng cơ hội của các viên chức Mỹ."

Ông Rouhani, một người thuộc khuynh hướng ôn hòa, đã được bầu vào nhiệm kỳ bốn năm thứ nhì trong tháng Năm, cam kết rằng ông sẽ tiếp tục mở rộng Iran cho thế giới. Tuy nhiên, ông đã thất bại về lời hứa làm cho kinh tế hồi sinh sau thỏa thuận hạt nhân năm 2015, là thành tựu nổi bật của ông.
Thỏa thuận với Hoa Kỳ và năm cường quốc khác hạn chế chương trình hạt nhân của Iran để đổi lấy việc chấm dứt trừng phạt của quốc tế. Tuy nhiên, tham nhũng lan tràn, các vấn đề trong ngành ngân hàng và các biện pháp trừng phạt đơn phương của Hoa Kỳ đã cản trở phát triển kinh tế của đất nước.
Trong tháng này, ông Rouhani đã công bố ngân sách kêu gọi cắt giảm trợ cấp tiền mặt cho người nghèo và tăng giá nhiên liệu - một phần trong nỗ lực giảm nợ và đẩy nền kinh tế khỏi việc xuất cảng dầu. Kế hoạch cũng bao gồm các khoản chi phí mới thêm vào như thuế đăng bộ xe hơi và một thuế xuất phát đáng ghét gây ra những tranh luận công khai khốc liệt.

Tức giận về ngân sách, và việc giá trứng tăng 40 phần trăm gần đây, đã giúp khuấy động các cuộc biểu tình.


Một phụ nữ tham gia cuộc biểu tình chống chính phủ Iran vì tình trạng kinh tế quá tồi tệ cho giới trẻ kéo dài suốt mấy năm qua. (Getty Images)

"Từ khi Rouhani lên nắm quyền, ông đã thổi bùng những kỳ vọng bằng những lời hùng biện cao độ nhưng thực ra đã không làm gì nhiều để thay đổi thực tế cuộc sống ở Iran", ông Behnam Ben Taleblu, một chuyên gia về Iran tại Foundation for Defense of Democracies ở Washington, nói.
Theo một người biểu tình không nêu danh từ thành phố Kermanshah phía tây, người đã lên tiếng với Trung Tâm Nhân Quyền có trụ sở ở New York, hôm thứ Sáu, "người ta đổ xuống đường phố. . . bởi vì họ đã chán việc chi phí sinh hoạt cứ tăng lên. "

Trung tâm duy trì một mạng lưới liên lạc rộng khắp bên trong Iran. "Khi chúng tôi không có bánh mì để ăn, chúng tôi không sợ bất cứ điều gì", người biểu tình đã được trích dẫn nói.
Một đoạn video được cho là từ Tehran xuất hiện vào tối thứ bảy cho thấy những người biểu tình kêu gọi cảnh sát gia nhập họ.

Các phương tiện truyền thông của nhà nước Iran phần lớn bỏ qua các cuộc biểu tình, cho là chúng chỉ là hoạt động của các nhóm chống Iran.
"Các nhóm phản cách mạng và các phương tiện truyền thông nước ngoài đang tiếp tục những nỗ lực có tổ chức nhằm lạm dụng các vấn đề kinh tế và sinh kế của người dân và những đòi hỏi hợp pháp của họ, để tạo cơ hội cho các cuộc tụ họp bất hợp pháp và có thể là hỗn loạn", Associated Press dẫn lời đài truyền hình nhà nước tối Thứ Bảy.

Các phương tiện truyền thông của nhà nước chỉ tập trung vào việc mô tả hàng ngàn người Iran tham dự các cuộc biểu tình ủng hộ chính phủ vào ngày Thứ Bảy, đánh dấu kỷ niệm ngày chấm dứt tình trạng bất ổn trong năm 2009.

Trước đó, những người ủng hộ ứng cử viên tổng thống cải cách Mir Hossein Mousavi thách thức việc tái tuyển cử của một vị tổng thống cứng rắn, Mahmoud Ahmadinejad, gây ra các cuộc biểu tình quần chúng. Họ đã bị lực lượng an ninh Iran phá hủy, các nhà hoạt động và các nhà bất đồng chính kiến bị đánh và tống giam.

Hôm thứ Bảy, bộ trưởng công nghệ thông tin và truyền thông của Iran, ông Mohammad Javad Azari Jahromi, đã tweet để thúc giục người đứng đầu ứng dụng nhắn tin Telegram đóng cửa đài tin tức Iran Amad News, người này bị bộ trưởng buộc tội trợ giúp các cuộc biểu tình.

"Một kênh Telegram đang khuyến khích hành vi thù ghét, sử dụng bom cocktail, nổi dậy có vũ trang, và bất ổn xã hội", Jahromi nói. Telegram được người Iran yêu thích, ngay cả các viên chức chính phủ.
Giám đốc Telegram, ông Pavel Durov, trả lời rằng ông đã yêu cầu đóng cửa đài, trích dẫn quy tắc "không kêu gọi bạo lực" của Telegram.

"Hãy cẩn thận - có những chỗ không nên vượt qua," ông đăng trên Twitter.
Taleblu, nhà phân tích, nói rằng các cuộc biểu tình "chứng minh rằng có sự bất mãn lan rộng ở Iran, và nó có thể được khơi ngòi bất cứ lúc nào."

"Những cuộc biểu tình cũng cho thấy điều đó. . . Người Iran nhìn thấy chế độ và sự quản lý kém của nó như là một trở ngại đối với cuộc sống hàng ngày của họ ", ông nói.

Tuy nhiên, những người khác lại cảnh báo về sự hiệu quả của các cuộc biểu tình thiếu chiến lược gắn kết hoặc tầm nhìn chính trị rộng hơn.

Mohammad Ali Shabani, chủ bút của các phần thông tin về Iran của Al-Monitor, một cơ quan tin tức trên mạng, đã viết về những cuộc biểu tình phản đối. "Sự bất mãn về kinh tế xã hội không nên được so sánh với sự nổi dậy chính trị hiệu quả.

"Không có các tài nguyên cần thiết. . . thay đổi vẫn là một viễn cảnh xa xôi, "ông viết.

Viết bình luận đầu tiên
Advertising
Advertising
Bình luận trên Facebook

Bình luận trực tiếp