advertisements
Saturday, 09/05/2015 - 08:09:29

Bảo tàng Quang Trung (kỳ 2)

Bảo tàng Quang Trung (kỳ 2)
Khu trưng bày

Bài TRẦN CÔNG NHUNG

Bộ sưu tập vũ khí thời Tây Sơn, 18 loại binh khí thô sơ. Gồm các loại súng thần công nhỏ, không có thần công lớn như vào thời Nguyễn sau này. Một loại thần công đơn, một ống sắt như ống tre dài hơn mét rưỡi tìm thấy ở thành Thiên Phúc nơi tập kết của quân Tây Sơn năm 1877. Kiếm sắt dài chừng 1 mét, gọi kiếm nhưng dường như không bao, mũi bằng nhỏ bản chừng 5 phân hoặc hơn tí. Kiếm nhiều cỡ dài ngắn khác nhau. Đạn pháo có nhiều cỡ lớn nhỏ, là những quả cầu sắt. Khiên chống đỡ gần 20 cỡ lớn nhỏ treo trên tường cùng với những mũi thương, đao dài nhọn hoắt. Với vũ khí thô sơ như vậy nhưng nghĩa quân Tây Sơn đã chiến thắng 20 vạn quân Thanh ở gò Đống Đa, hạ thành Quy Nhơn và thắng trận Rạch Gầm - Xoài Mút.

                                               Tượng Quang Trung (Trần Công Nhung/Viễn Đông)

Đến thăm bảo tàng trong các dịp lễ lớn du khách còn được xem võ thuật và trống trận Quang Trung. Đây là hai di sản phi vật thể lớn của Nhà Tây Sơn. Ba anh em Tây Sơn là những người khai sáng, phát triển, hoàn thiện các võ phái Bình Định, cải cách nâng cao các bài quyền, bài binh khí để truyền dạy cho nghĩa quân. Tương truyền, Nguyễn Huệ sáng tạo Yến Phi Quyền, Độc Lư Thương, Nguyễn Lữ sáng tạo Hùng Kê Quyền, được coi là những độc chiêu của võ thuật Bình Định. Cũng chính Nguyễn Huệ đã chủ trương hình thức đưa nhạc trống vào các cuộc hành quân để khích lệ và thúc quân sĩ chiến đấu. Lối trống trận này còn truyền lại ngày nay với tên "trống trận Quang Trung."(3)
Đội biểu diễn nhạc, võ, đã trở thành một phần không thể thiếu của Bảo tàng Quang Trung, và bao giờ cũng là mục kết thúc bất ngờ và kỳ thú đối với du khách. Nơi đây, người ta sẽ khám phá ra nhạc và võ chỉ là một. Những người biểu diễn quyền cước, binh khí và kèn trống, khó phân biệt ai là nghệ sĩ, ai là võ sĩ, chứng tỏ võ thuật ở tầm cao thượng thừa, đó là văn hóa - nghệ thuật. Hai yếu tính này cần phải song hành để lập nên kỳ tích cho non sông, đất nước. Mà, chính người anh hùng áo vải cờ đào Nguyễn Huệ, bậc đại trí, đại dũng, đại nhân là biểu tượng ngời sáng trong lịch sử dân tộc. Một biểu tượng tài trí văn võ song toàn đích thực chứ không do phe nhóm tô vẽ tôn vinh, không là huyền thoại.

                                         Tượng Quang Trung (Trần Công Nhung/Viễn Đông)


Danh Vũ Hoàng vẫn cùng mặt trăng mặt trời mà sáng
Ân Vũ Hoàng vẫn cùng núi Trưng núi Tượng mà cao.

Và nhân dân Việt Nam vẫn ca rằng:

Non Tây áo vải cờ đào,
Giúp dân dựng nước xiết bao công trình.

Việt Nam Cộng Hòa tiết trong Xuân năm Tân Sửu 1961 nhân dân quận Bình Khe.
(trích bản văn ca ngợi Hoàng Đế Quang Trung)

Lúc qua xem nhà biểu diễn trống trận Quang Trung, một nhân viên trực ở đây cho tôi biết, "Chỉ trong các dịp lễ hội chính thức mới có biểu diễn trống trận. Tay trống khá điêu luyện trước đây là bà Võ Thị Thuận, một nghệ sĩ từng làm khách xem say mê với dàn trống trận 12 chiếc tại Bảo tàng Quang Trung. Bà là người nối nghiệp của một gia đình 9 đời chuyên đánh trống trận Tây Sơn. Nay do lớn tuổi bà đã nghỉ, nhưng cũng đã tìm được người kế nghiệp là chị Phan Thị Mai."


                                        Trống trận (Trần Công Nhung/Viễn Đông)


Có thể nói, nếu không có Bảo tàng Quang Trung, rất có thể di sản trống trận Tây Sơn đã bị tuyệt tích. Đó là di sản có một không hai, theo như một nhạc sĩ nghiên cứu về loại nhạc độc đáo này thì nó hoàn toàn xứng đáng được đề nghị UNESCO công nhận là di sản văn hóa phi vật thể nhân loại.
Bảo tàng Quang Trung là bảo tàng duy nhất ở nước ta có một đơn vị nghệ thuật chuyên nghiệp, chuyên biểu diễn võ - nhạc.
Nắng đã lên cao, tôi ra về mà lòng còn nóng hổi hào khí thắng trận của Quang Trung Đại Đế, nguồn cảm xúc này sẽ là một trợ lực lớn giúp tôi vượt qua chặng đường hơn 200 cây số về Quảng Ngãi để mai ra đảo Lý Sơn.
Trần Công Nhung (2014)

(3) Trong dịp lễ giỗ tổ Hùng Vương tại Thảo Cầm Viên Sài Gòn năm 2004, tôi đã có dịp thưởng thức biểu diễn "trống trận" Quang Trung (trích Sài Gòn giỗ tổ trang 11 QHQOK tập 9):
Thoạt tiên, ba hồi trống đại nổi lên như dạo khúc mở đầu... Tiếng trống nhịp ba... nhịp năm, càng lúc càng mạnh...rồi đổ hồi, âm vang từng đợt truyền qua rừng cây quanh Đền.... rồi bỗng tiếng trống đại ầm ầm như sấm dậy. Tiếp theo là tiếng trống “vừa” phụ họa, tiếng đàn đá như than, âm thanh thở dài của tù và, tiếng trống đồng thật ấm rền rền dư âm vang vọng của những trang sử oai hùng mấy nghìn năm trước...Tất cả hòa tấu nên khúc nhạc tế lễ thật đặc biệt.



                                    Súng Thần công đơn (Trần Công Nhung/Viễn Đông)


Các nghệ nhân luôn trong thế “trung bình tấn” của nhà võ, hai dùi trống trên tay múa liên tục khi nhặt khi khoan. Đặc biệt anh trống đại diễn tấu trong nhiều thế khác nhau tùy nhịp, tùy cường độ, lúc anh dạng hai chân, lúc chân sau chân trước, có lúc quì hẳn xuống, hai tay anh múa dùi thật nguyễn, tiếng trống của anh khiến người nghe vừa hồi hộp vừa hăng say như người lính xông trận, tiếng trống sôi sục dồn dập, thôi thúc hùng tráng...rồi trở lại êm đềm bình thường như trời sau cơn dông...Tôi mơ hồ cảm nhận trong tiếng trống như có lời kể lễ ta thán, có lời trình tấu van xin, tiếng trống đắng cay của nhân gian gióng lên Thiên Đình...

                                              Thương (Trần Công Nhung/Viễn Đông)

Bài trống tiếp tục luân chuyển nhịp điệu và cường độ, có lúc ầm vang như tiếng hò reo của ba quân ngoài trận địa. Người nghe tưởng chừng bị cuốn theo, tâm can như trào dâng hùng khí. Trong khoảnh khắc hào hùng ấy nếu có một tiếng hô, tôi tin mọi người sẽ tiến lên...Cả một không gian đang rền vang âm thanh của các loại trống, trống đồng tuy chỉ một nhưng người nghe vẫn nhận ra âm sắc đằm thắm chững chạc ngân xa. Tiếng đàn gõ, tiếng tù và phụ họa tạo nên bản hùng ca bi tráng...
Rồi bổng cả “bầu trời sấm sét” dịu dần dịu dần, tiếng trống bây giờ êm êm và đều đều như tiếng kinh cầu, mọi người đang bừng bừng khí thế sực tỉnh quay lại mình. Ai nấy như trầm ngâm trong phút tưởng nhớ tiền nhân, những anh hùng đã xã thân vì tổ quốc, những oan khiên bao lớp người đi trước phải gánh chịu cho quê hương sống còn.
Tôi không nhớ bài trống kéo dài bao lâu nhưng bấy nhiêu âm thanh không lời mà có sức thu hút kỳ lạ. Không những thế tiếng trống đã thực sự dẫn dắt người nghe vượt qua quãng thời gian dài 4000 năm lịch sử để ngậm ngùi, để hưng phấn, để xót thương, để tự hào về đất nước mình. Và, điều rõ nét là tiếng trống giỗ tổ hôm nay đã truyền cho mọi người niềm tin bất diệt, niềm tin dân tộc Việt vẫn tràn đầy khí phách, đất Việt sẽ lớn mạnh và trường tồn.
Tôi không còn thấy những màu sắc hào nhoáng của lễ hội, tôi không nghe không nhớ gì ngoài tiếng trống, tiếng trống đã cuốn chìm tôi trong nguồn cảm xúc lạ lùng. Cảm ơn các nghệ sĩ trong buổi lễ hôm nay.

Tin sách: QHQOK trọn bộ 16 cuốn (discount 50%) xin hỏi bác Cường ở tòa soạn báo Viễn Đông.
Hoặc liên lạc: Tran C Nhung P.O. Box 163, Garden Grove, CA.92842
email: quehuongtanman@gmail.com




           Án thờ Nguyễn Nhạc (Trần Công Nhung/Viễn Đông)


Đao kiếm (Trần Công Nhung/Viễn Đông)



Súng Thần công nhỏ (Trần Công Nhung/Viễn Đông)



Chiêng còng (Trần Công Nhung/Viễn Đông)


Súng thần công hình ống (Trần Công Nhung/Viễn Đông)

 

Viết bình luận đầu tiên
advertisements
advertisements
advertisements
Bình luận trên Facebook
advertisements
advertisements
advertisements
advertisements
advertisements
advertisements
advertisements
advertisements
advertisements