Xót xa hình ảnh cá heo mẹ ôm xác con bơi suốt nhiều ngày tại Úc: Góc nhìn khoa học về tình mẫu tử dưới đại dương

Những ngày qua, đoạn clip ghi lại cảnh một cá heo mẹ nỗ lực mang theo xác con non đã qua đời suốt nhiều ngày tại vùng biển Australia đã thu hút sự chú ý mạnh mẽ từ cộng đồng mạng và giới nghiên cứu sinh vật biển. Hình ảnh người mẹ kiên trì di chuyển cùng thi thể đứa con bé nhỏ không rời đã tạo nên một làn sóng xúc động sâu sắc, đồng thời mở ra những góc nhìn khoa học đầy kinh ngạc về hành vi và đời sống tâm lý của loài động vật thông minh này.

1. Khoảnh khắc đau thương trên cửa sông Leschenault

Cá heo mẹ, được các nhà nghiên cứu đặt tên là Fraggle, được phát hiện cùng xác con non tại khu vực cửa sông Leschenault Estuary, nằm gần thành phố Bunbury, Tây Úc. Trong suốt nhiều ngày liên tục, Fraggle được quan sát thấy đang liên tục dùng thân và mỏ để nâng hoặc đẩy thi thể con non ngoi lên mặt nước.

Hành động lặp đi lặp lại này mô phỏng phản xạ tự nhiên của cá heo mẹ khi giúp con non mới sinh ngoi lên hít thở không khí. Dù con non đã không còn sự sống, Fraggle vẫn không ngừng nỗ lực với hy vọng mong mong cứu sống đứa con của mình, tạo nên một cảnh tượng vô cùng xót xa cho bất kỳ ai chứng kiến.

2. Tình đồng loại và bi kịch lặp lại lần thứ tư

Đáng chú ý, trong suốt hành trình đau thương này, Fraggle không hề cô độc. Mạng lưới xã hội của loài cá heo đã được thể hiện rõ nét khi hai cá thể cá heo sinh sống lâu năm tại vùng cửa sông, cùng một số cá heo khác di chuyển từ khu vực ven biển cách đó vài miles (dặm), đã liên tục bơi song hành và túc trực bên cạnh hai mẹ con. Sự xuất hiện của những 'người đồng hành' này cho thấy mối liên kết xã hội vô cùng chặt chẽ và tinh thần tương trợ đặc biệt trong quần thể cá heo local.

Tuy nhiên, thông tin từ tổ chức Nghiên cứu Biển Geographe (Geographe Marine Research) càng làm tăng thêm nét bi kịch cho câu chuyện. Các chuyên gia tiết lộ rằng họ đã theo dõi tình trạng của cá heo con từ trước đó và nhận thấy nhịp thở của nó tăng cao bất thường – dấu hiệu cảnh báo nghiêm trọng về sức khỏe. Mặc dù các nhà khoa học từng hy vọng vào một phép màu, con non đã không thể vượt qua. Đáng đau lòng hơn, đây là lần thứ tư liên tiếp cá heo mẹ Fraggle phải trải qua bi kịch mất con.

3. Giải mã 'Hành vi chăm sóc sau khi chết' dưới góc nhìn khoa học

Trong hải dương học và sinh học hành vi, hiện tượng động vật biển mang theo hoặc bảo vệ xác của đồng loại sau khi chết được định danh là 'hành vi chăm sóc sau khi chết' (postmortem attentive behavior). Hiện tượng này không chỉ xuất hiện ở cá heo mà còn được ghi nhận ở một số loài cá voi.

Một công trình nghiên cứu quy mô được công bố vào năm 2018, sau khi phân tích 78 trường hợp thực tế ghi nhận ở các loài động vật thân mềm hải dương, đã chỉ ra rằng có đến hơn 92% các quan sát hành vi này thuộc về các loài cá heo. Giới khoa học nhận định, hành vi này có thể xuất phát từ phản ứng bản năng cố gắng cứu chữa con non không còn phản ứng, hoặc là biểu hiện rõ ràng của trạng thái đau buồn, tiếc thương trước sự mất mát ròng rã.

4. Cản trở sinh tồn và quyết định buông bỏ đau đớn

Việc phải liên tục mang theo một khối lượng cơ thể nặng hàng chục lbs (pounds) trên mặt nước tạo ra áp lực thể lực cực kỳ to lớn đối với cá heo mẹ. Việc nâng xác con khiến Fraggle gặp rất nhiều khó khăn trong việc bơi lội, săn bắt cá và nạp năng lượng bình thường.

Các nhà nghiên cứu nhận định rằng, khi năng lượng dự trữ kiệt quệ và bản năng sinh tồn trỗi dậy, Fraggle sẽ buộc phải đưa ra quyết định buông bỏ thi thể con non. Đây là một cơ chế tự nhiên giúp cá heo mẹ bảo toàn tính mạng để có thể tiếp tục duy trì sự sống và khả năng sinh sản trong tương lai.

Bình luận: Câu chuyện đau thương của cá heo mẹ Fraggle không chỉ minh chứng cho tình mẫu tử thiêng liêng và đời sống cảm xúc phong phú của sinh vật biển, mà còn là lời nhắc nhở sâu sắc về những thách thức sinh tồn khắc nghiệt trong tự nhiên, đòi hỏi con người cần có những hành động thiết thực hơn để bảo vệ môi trường sống hòa bình cho các loài động vật hoang dã.