Thẩm phán do cựu tt Obama bổ nhiệm chặn luật OBBB của TT Trump, tương lai chính trị mỹ đứng trước ngã rẽ

Trong một động thái gây tranh cãi, Thẩm phán Liên bang Indira Talwani – người từng được cựu Tổng thống Barack Obama bổ nhiệm – đã ban lệnh tạm thời ngăn chặn luật One Big Beautiful Bill (OBBB), đạo luật vừa được cả lưỡng đảng thông qua và Tổng thống Donald Trump ký thành luật vào ngày 4 tháng 7.

Phán quyết được đưa ra từ Tòa án quận Boston, Massachusetts cho rằng một phần của luật OBBB– cụ thể là điều khoản ngừng tài trợ liên bang cho các cơ sở phá thai thuộc tổ chức Planned Parenthood – “không hợp pháp”. Điều này lập tức tạo ra làn sóng phản ứng dữ dội từ các nhóm bảo thủ, vốn coi luật OBBB là một thắng lợi lịch sử trong nỗ lực bảo vệ sinh mạng thai nhi và giảm gánh nặng thuế cho người cao tuổi.

Việc một tòa án quận có thể chặn hiệu lực một đạo luật đã được Quốc hội thông qua và Tổng thống ký ban hành khiến nhiều người đặt câu hỏi về vai trò và quyền hạn của tư pháp liên bang. Trước đây, chỉ Tối cao Pháp viện mới thường được xem là có thẩm quyền tuyên bố một đạo luật là vi hiến. Nay, quyết định của Thẩm phán Talwani mở ra tiền lệ cho các tòa cấp thấp hơn can thiệp sâu vào chính sách liên bang.

Đáng chú ý, Thẩm phán Talwani từng ra phán quyết cấm các nhân viên di trú bắt giữ người nhập cư bất hợp pháp trong khu vực Boston, điều từng bị Bộ Tư pháp liên bang chỉ trích là can thiệp hành pháp quá mức.

NHỮNG DIỄN BIẾN KHÁC:

- TSA Nới Lỏng Quy Định Kiểm Tra: Cơ quan An ninh Vận tải (TSA) thông báo sẽ cho phép hành khách tại một số sân bay không cần phải tháo giày khi qua cổng kiểm tra an ninh, trong nỗ lực cải thiện trải nghiệm du lịch mà vẫn đảm bảo an toàn.

- Áp Lực Ân Xá Cho Di Dân Lậu: Sáu dân biểu Cộng hòa tại California đã chính thức gửi thư yêu cầu Tổng thống Trump ân xá cho hàng triệu người nhập cư bất hợp pháp. Một nguồn tin từ Tòa Bạch Ốc tiết lộ, Bộ trưởng Lao động Lori Chavez-DeRemer đang vận động hành lang cho một lệnh ân xá toàn diện thông qua Quốc hội – tương tự như điều mà Tổng thống Reagan từng làm vào năm 1986.

- Hậu quả của lệnh ân xá năm đó là sự thay đổi toàn diện trong cơ cấu cử tri, biến California từ một bang đỏ thành pháo đài của đảng Dân chủ. Giới quan sát cảnh báo rằng nếu một đạo luật tương tự được thông qua dưới thời Trump, đảng Cộng hòa có thể mất ưu thế lâu dài tại các bang then chốt.

- California Thách Thức Chính Quyền Liên Bang: Bộ Giáo dục California tuyên bố sẽ không tuân theo luật dân quyền liên bang mới yêu cầu phân biệt giới tính sinh học trong các cuộc thi thể thao học đường. Thống đốc Gavin Newsom đối mặt với khả năng bị Bộ Tư pháp liên bang truy tố và tiểu bang có nguy cơ bị cắt ngân sách giáo dục.

- Thẩm phán Dính Liên Quan Tới Di Dân Lậu: Tại Milwaukee, Thẩm phán Nancy Joseph ban hành lệnh cho rằng Thẩm phán cấp quận Hannah Dugan không có quyền bác bỏ vụ án liên bang chống lại chính bà. Bà Dugan đã bị FBI bắt vào ngày 25/4 sau khi bị cáo buộc giúp một người nhập cư lậu trốn thoát khỏi tòa án qua cửa sau. Bà viện lý do là thẩm phán nên được miễn trừ truy tố hình sự, nhưng tòa án liên bang không đồng ý với lập luận này.

--

Hệ thống tư pháp liên bang đang ngày càng can thiệp sâu vào các vấn đề lập pháp và hành pháp, tạo ra những tranh cãi gay gắt về vai trò và quyền hạn của các nhánh chính quyền. Trong khi đó, các vấn đề như nhập cư, quyền của người cao tuổi, và phân định giới tính trong thể thao học đường đang trở thành những chiến tuyến chính trị nóng bỏng, báo hiệu một mùa bầu cử 2026 đầy biến động.

TH Lê Hoàng