Nga tăng thuế, hôn quân, minh quân trong chính sách cai trị của Tàu

Hoàng đế Khang Hy (康熙) (hình) của triều Thanh từng tuyên bố chính thức chính sách “Vĩnh bất gia phú” (永不加赋) vào năm 1712, và đây là một trong những chính sách nổi bật nhất trong thời kỳ trị vì của ông – được xem là một biểu hiện của tư tưởng “dưỡng dân” (nuôi dân, lấy dân làm gốc).

Ông giữ đúng cam kết này trong suốt phần còn lại của triều đại mình (từ 1712 đến khi mất năm 1722), tức trong khoảng 10 năm cuối đời, không gia tăng thuế ruộng (điền tô) ở các tỉnh miền Trung và miền Nam Trung Hoa.

Cụ thể: Năm 1712, ông chốt số hộ khẩu và định mức thuế ruộng trên toàn quốc, tuyên bố rằng dù dân số có tăng lên thì cũng không tăng thêm thuế nữa. Điều này gọi là “định đinh bất tăng, vĩnh bất gia phú” (定丁不增，永不加赋).

Tác dụng:

• Khuyến khích sinh sản: Vì trước đó, cứ mỗi khẩu (đinh nam) là một suất thuế, nên người dân giấu con, trốn khai báo. Khang Hy bỏ cơ chế tính thuế theo đầu người, nên người dân khai thật và dân số bùng nổ.

• Ổn định xã hội: Giảm bớt gánh nặng thuế trong thời kỳ hậu chiến (sau khi dẹp Loạn Tam Phiên, bình định Đài Loan, Ngao Bái…)

• Kích thích sản xuất nông nghiệp: Nông dân an tâm canh tác khi biết rằng dù sản xuất bao nhiêu, cũng không bị tăng thuế bất ngờ.

Khang Hy xứng đáng là bậc thánh vương.

Lịch sử không thiếu những triều đại hùng mạnh đã sụp đổ không phải vì kẻ thù bên ngoài, mà vì lòng dân đã cạn. Một trong những dấu hiệu báo tử rõ ràng nhất của một thể chế là khi thuế khóa trở thành công cụ bóc lột, thay vì phương tiện phát triển.

Từ Đường Hy Tông đến Minh Tư Tông, từ Trần Dụ Tông đến Tự Đức, những bậc quân vương từng nắm thiên hạ đã để lòng tham và sự bất lực của bộ máy cai trị biến thuế má thành gánh nặng chết người. Khi dân đói, sưu thuế vẫn không giảm; khi triều đình sa đọa, công trình xa hoa vẫn được xây bằng xương máu nông dân. Và khi ngọn lửa phẫn uất bùng lên, lịch sử đã chứng minh: không một triều đại nào đứng vững được trên sự oán thán của nhân dân.

Tăng thuế không sai, nếu vì quốc kế dân sinh. Nhưng nếu chỉ để vá ngân sách chiến tranh, nuôi bộ máy tham nhũng, hoặc kéo dài quyền lực của một nhóm nhỏ – thì đó là con đường ngắn nhất dẫn đến loạn lạc và diệt vong.

Trong thời đại mà bất bình đẳng và khủng hoảng kinh tế đang gia tăng toàn cầu, bài học “tăng thuế mà mất nước” không chỉ là chuyện cũ của sử sách – mà là lời cảnh tỉnh sống động cho những chính quyền đang xa rời dân ý.

ST Henry Quang Vu