Lo quá đi ... khi nào tên "bạo chúa" sờ đến mình đây

Tổng thống lâm thời Venezuela vừa bẻ lái, Mỹ lập tức ra đòn. Chiến dịch quân sự chớp nhoáng của lực lượng đặc nhiệm Delta Force tại Caracas.

Kết quả là khi tiếng súng của lực lượng Delta lặng xuống, một phi cơ quân sự của Mỹ đã hạ cánh trực tiếp xuống căn cứ không quân Vệ binh Quốc gia Stewart ở Newburgh, New York. Hình ảnh ông Maduro, người vừa vài giờ trước còn đứng trên bục diễn thuyết tại Venezuela, giờ đây xuất hiện trong chiếc áo hoodie, bị áp giải bởi các nhân viên liên bang Mỹ.

Giữa bối cảnh thủ đô Caracas vẫn chưa hết bàng hoàng sau chiến dịch đột kích của đặc nhiệm Mỹ, thì một bàn cờ chính trị mới đã ngay lập tức được thiết lập. Nhân vật trung tâm hiện nay chính là bà Delcy Rodríguez. Bà Rodríguez đã chính thức đảm nhận cương vị tổng thống lâm thời, thay thế ông Maduro.

Ngay sau khi nhậm chức, bà đã chủ trì cuộc họp hội đồng bộ trưởng đầu tiên và đưa ra những thông điệp đầy tính toán. Thay vì những lời lẽ đanh thép đòi trả đũa quân sự, tổng thống lâm thời lại chọn một tông giọng hòa hoãn đến bất ngờ và khẳng định rằng Venezuela luôn khát vọng một cuộc sống bình yên, không bị đe dọa từ bên ngoài.

Đáng chú ý, bà công khai bày tỏ mong muốn được cùng chính phủ Mỹ xây dựng một chương trình nghị sự hợp tác, dựa trên khuôn khổ luật pháp quốc tế, để các quốc gia có thể cùng chung sống hòa bình. Trong thông điệp gửi tới ông Donald Trump, bà nhấn mạnh rằng người dân khu vực xứng đáng có đối thoại chứ không phải chiến tranh, và cũng không quên khẳng định đây vốn là lập trường xuyên suốt của ông Maduro nhằm tìm kiếm sự đoàn kết nội bộ trong thời khắc ngặt nghèo này.

Tuy nhiên, ở chiều ngược lại, phản ứng từ phía Nhà Trắng lại hoàn toàn khác. Tổng thống Donald Trump đã lập tức đưa ra lời cảnh báo đầy sức nặng. Ông tuyên bố rằng nếu bà Rodríguez không thực hiện “điều đúng đắn”, hay nói cách khác là không hợp tác theo điều kiện của Mỹ, bà sẽ phải trả một cái giá rất đắt, thậm chí còn khủng khiếp hơn cả những gì ông Maduro đang phải đối mặt.

Ông Trump khẳng định sẽ không dung thứ cho bất kỳ sự phản kháng nào đối với chiến dịch bắt giữ vừa qua. Đây là một sự xoay chuyển thái độ cực nhanh, bởi chỉ vài giờ trước đó, chính ông Trump còn dành những lời khen ngợi cho bà.

Song song với những lời răn đe từ Nhà Trắng, Ngoại trưởng Marco Rubio cũng đã vạch rõ “lằn danh đỏ” tiếp theo. Ông khẳng định Mỹ không có ý định thay đổi chế độ hay ép buộc bầu cử ngay lập tức, nhưng Washington sẽ duy trì một lực lượng quân sự khổng lồ tại biển Caribbean, với mục tiêu rất rõ ràng là thiết lập một lệnh phong tỏa xuất khẩu dầu mỏ toàn diện, nhằm siết chặt yết hầu kinh tế của Caracas.

Ngày bốn tháng một, Ngoại trưởng Mỹ cũng cho biết Washington sẽ không can thiệp vào hoạt động hàng ngày của Venezuela, ngoài việc thực thi lệnh cấm vận dầu mỏ mà Mỹ vẫn đang áp đặt lên nước này. Phát ngôn mới nhất của Ngoại trưởng Mỹ nhằm xoa dịu những lo lắng sau khi Mỹ thực hiện cuộc tấn công vào Venezuela hôm ba tháng một, bắt Tổng thống Nicolás Maduro và phu nhân.

Theo ông Rubio, Mỹ sẽ tiếp tục thực thi lệnh cấm vận đối với các tàu chở dầu bị trừng phạt, giống như trước khi ông Maduro bị bắt, và sử dụng điều này để gây áp lực buộc Venezuela phải thay đổi chính sách.

Gạt sang một bên những gì chiến dịch quân sự để lại, ván bài thực sự đang diễn ra tại các phòng xét xử ở Manhattan. Tại sao Mỹ lại chọn Tòa án Quận phía Nam New York để thụ lý vụ án này? Đây không phải là sự ngẫu nhiên.

Tòa án này vốn được mệnh danh là “tòa án của những vụ án thế kỷ”, nơi chuyên xử lý những hồ sơ an ninh quốc gia rủi ro nhất, từ trùm khủng bố cho đến các băng đảng ma túy xuyên quốc gia. Tại đây, các công tố viên Mỹ đang vận dụng một khái niệm pháp lý cực kỳ sắc bén, gọi là thẩm quyền xét xử theo địa điểm.

Có thể hiểu đơn giản như sau, theo luật pháp Mỹ, nếu một cá nhân bị bắt từ nước ngoài và đưa về Mỹ, thì nơi đầu tiên người đó đặt chân xuống lãnh thổ Mỹ sẽ tự động trở thành địa điểm có thẩm quyền xét xử. Việc chiếc trực thăng chở ông Maduro đáp xuống căn cứ Stewart thuộc khu vực tư pháp phía Nam New York là một bước đi được tính toán tỉ mỉ, nhằm đảm bảo vụ án này nằm trọn trong tay những công tố viên và thẩm phán dày dạn kinh nghiệm nhất của Manhattan.

Tuy nhiên, nút thắt khó gỡ nhất mà hệ thống tư pháp Mỹ đang đối mặt chính là câu hỏi về quyền miễn trừ ngoại giao. Luật pháp quốc tế quy định rất rõ rằng một nguyên thủ quốc gia đương nhiệm được hưởng quyền miễn trừ truy tố. Thế nhưng Washington lại lập luận rằng Mỹ không công nhận ông Maduro là lãnh đạo hợp pháp của Venezuela từ lâu, và do đó cái gọi là quyền miễn trừ đối với họ là vô giá trị.

Đây sẽ là một cuộc chiến pháp lý kéo dài và đầy cam go. Các luật sư bào chữa hàng đầu tại Mỹ chắc chắn sẽ xoáy sâu vào tính hợp pháp của việc bắt giữ này. Họ sẽ đặt câu hỏi rằng liệu một quốc gia có thể tự cho mình quyền tấn công vào một phủ tổng thống khác để thực thi lệnh bắt giữ của tòa án địa phương mình hay không.

Nếu ông Maduro bị kết án dựa trên các cáo trạng về khủng bố, chất cấm và buôn bán ma túy từ năm hai nghìn không trăm hai mươi, ông có thể đối mặt với mức án từ ba mươi năm tù đến tù chung thân. Nhưng hơn cả một bản án hình sự, đây là một phép thử cho trật tự thế giới hiện đại. Nó đặt ra một tiền lệ đáng sợ nhưng cũng đầy tham vọng, rằng không có bất kỳ vùng cấm nào đối với những cá nhân mà Washington coi là mối đe dọa an ninh quốc gia.

Đằng sau những cáo trạng hình sự về ma túy tại tòa án Manhattan mà chúng ta vừa phân tích, câu hỏi lớn hơn cần được đặt ra là tại sao Washington lại chấp nhận rủi ro chính trị cực lớn để tiến hành một chiến dịch quân sự trực diện vào thời điểm này. Câu trả lời không nằm ở các bánh cocaine, mà nằm ở ba mục tiêu chiến lược cốt lõi có thể vẽ lại bản đồ quyền lực toàn cầu.

Đầu tiên và quan trọng nhất là quyền kiểm soát “vàng đen”. Venezuela không phải là một quốc gia bình thường. Đây là nơi sở hữu trữ lượng dầu mỏ đã được chứng minh lớn nhất thế giới, vượt xa cả Saudi Arabia. Trong một thế giới đầy biến động của năm hai nghìn không trăm hai mươi sáu, việc Mỹ trực tiếp kiểm soát hoặc đặt một chính phủ thân hữu tại Caracas sẽ giúp Washington nắm giữ van điều tiết nguồn cung của toàn bộ Tây Bán Cầu. Điều này không chỉ bảo đảm an ninh năng lượng nội địa của Mỹ, mà còn là một công cụ ngoại giao quyền lực để kiềm chế giá dầu toàn cầu, trực tiếp đánh vào nguồn thu từ dầu mỏ của các đối thủ khác.

Thứ hai, đây là sự tái khẳng định mạnh mẽ nhất đối với học thuyết Monroe sau hơn hai thế kỷ. Tổng thống Donald Trump đang gửi đi một thông điệp không thể nhầm lẫn tới Bắc Kinh: Nam Mỹ là sân sau và là khu vực ảnh hưởng độc quyền của Hoa Kỳ. Trong nhiều thập kỷ qua, Venezuela đã trở thành bàn đạp để Nga và Trung Quốc thâm nhập vào khu vực thông qua các khoản vay tài chính khổng lồ và các thỏa thuận khai thác tài nguyên. Bằng cách lật đổ chính quyền Maduro, Mỹ đang quét sạch những thực thể mà họ coi là “ngoại lai”, cắt đứt những cánh tay nối dài của các đối thủ chiến lược ngay tại cửa ngõ nhà mình.

Cuối cùng, và cũng là điều khiến giới quân sự quan tâm nhất, chính là việc giải giáp và tiếp cận kho vũ khí Nga. Venezuela từ lâu đã là khách hàng VIP của Moscow trong khu vực, với những khí tài cực kỳ lợi hại. Việc Mỹ kiểm soát được Caracas đồng nghĩa với việc các chuyên gia tình báo kỹ thuật của Lầu Năm Góc sẽ có cơ hội mổ xẻ thực tế những hệ thống phòng không tầm xa S-300VM, thứ được coi là khắc tinh của tiêm kích Mỹ.

Trước hết, việc tiếp cận trực tiếp các tiêm kích Su-30MKV cùng loại tên lửa không đối không R-77 tiên tiến sẽ giúp Mỹ nắm thấu hiểu tường tận công nghệ radar và dẫn đường của Nga. Đây là một kho tàng dữ liệu tình báo vô giá, giúp Mỹ tìm ra những lỗ hổng trong mạng lưới phòng thủ mà Nga đang triển khai ở khắp các điểm nóng khác trên thế giới.

Một đơn vị đóng vai trò then chốt trong chiến dịch táo bạo này, ngay tại thủ đô Caracas của Venezuela, và chịu trách nhiệm đưa vợ chồng ông Maduro ra khỏi quốc gia này, đó là Delta Force, đơn vị đặc nhiệm tinh nhuệ bậc nhất của Mỹ.

Delta Force được thành lập vào năm một nghìn chín trăm bảy mươi bảy bởi Đại tá Charles Beckwith. Đơn vị này ra đời trong một bối cảnh đầy bất ổn. Sau khi sát cánh cùng lực lượng đặc nhiệm của Anh, ông Beckwith nhận ra lục quân Mỹ đang có một lỗ hổng cực kỳ lớn. Họ thiếu một đơn vị có khả năng phản ứng cực nhanh và chính xác trước làn sóng khủng bố quốc tế đang bùng nổ.

Họ không chỉ là những tay súng bắn tỉa thượng hạng hay chuyên gia cận chiến tay không. Delta Force là những chuyên gia về đột nhập bí mật và kiểm soát mọi môi trường, từ máy bay, tàu hỏa cho đến tàu biển. Họ có khả năng tác chiến trong đô thị cực kỳ khốc liệt.

Về mặt tổ chức, Delta Force hoạt động dưới sự chỉ đạo trực tiếp của Bộ Tư lệnh Tác chiến Đặc biệt Liên quân, và nhận lệnh từ những cấp cao nhất của chính phủ Mỹ. Điều này có nghĩa là mỗi khi Delta xuất hiện, đó là để hiện thực hóa một quyết định chiến lược của Nhà Trắng.

Họ thường xuyên phối hợp chặt chẽ với CIA để thực hiện các nhiệm vụ tiêu diệt mục tiêu giá trị cao hoặc giải cứu con tin, những chiến dịch mà thế giới có khi phải mất hàng thập kỷ mới được biết tới. Điểm khác biệt lớn nhất của Delta chính là tính bảo mật tuyệt đối.

Quay trở lại với sự kiện tại Venezuela, việc triển khai Delta Force cho thấy Washington không còn xem ông Maduro là một đối tác chính trị, mà là một mục tiêu giá trị cao cần được bắt giữ bằng kỹ thuật chính xác nhất. Với trình độ huấn luyện thượng thừa về bắt giữ mục tiêu trong môi trường thù địch, Delta đã chứng minh rằng một khi Lầu Năm Góc đã đưa ai đó vào tầm ngắm, dù người đó có là nguyên thủ quốc gia hay đang được bảo vệ bởi các hệ thống phòng thủ hiện đại, thì cũng không có nơi nào là an toàn tuyệt đối.

(Xuân Nghĩa)