John Wayne Airport (SNA) - Sự tích sân bay bị “ghét bỏ” và Sức mạnh của đồng tiền

Nhưng trong 1 thời gian rất dài, SNA luôn lọt top những sân bay bị “ghét” nhất, đặc biệt là đối với phi công (pilots), vậy nguyên do này bắt nguồn từ đâu?

* Mọi sự từ cái runway (đường băng):

- Runway của SNA là runway thương mại thuộc hàng ngắn nhất trong nước Mỹ, chỉ có 5,700ft, so với những runway khác là từ 8k-13k. Vì vậy việc cất và hạ cánh ở SNA cơ bản đã không phải dễ dàng.

- Nhưng lý do SNA bị ghét không phải vì việc runway không đủ dài, mà là vì cái hướng của cái runway đó: chĩa thẳng vào khu “nhà giàu” Newport beach. Và mọi sự cũng bắt nguồn từ đây.

- Giới nhà giàu ở Newport beach không thích việc cứ phải nghe tiếng máy bay bay ngay trên đầu mình mỗi sáng mỗi tối, nên đã cùng nhau lobby city of Newport beach làm áp lực lên sân bay SNA, và vào năm 1985, thì 1 cam kết giữa SNA và Newport beach city đã được ký kết, từ đó biến SNA trở thành 1 trong những sân bay bị “controlled” nhất nhì nước Mỹ. Cam kết đó bao gồm những điều như sau

1. Quy định về giờ giấc

- Máy bay sẽ chỉ được cất cánh từ 8am tới 10pm, và chỉ được hạ cánh từ 8am tới 11pm.

- Mặc dù SNA không phải là sân bay duy nhất áp dụng luật curfew này, nhưng nếu đa số những sân bay khác là soft enforcement, tức nếu có gì họ vẫn có thể cho land trễ, thì SNA là strict enforcement. Đúng 11pm là đóng runway (trừ absolute emergency), máy bay nào chưa kịp đáp thì phải chịu khó divert qua những sân bay khác (ie LAX) mà đáp.

- Điều này làm cho khoảng thời gian từ 10pm-11pm luôn là nút thắt cổ chai ở sân bay SNA, khi hàng loạt máy bay tranh nhau đáp xuống để kịp giờ giới nghiêm. Còn sáng sớm ai mà bay SNA mà có bị delay hay phải ngồi trong náy bay lâu thì cũng bình thường nhé, vì từ 7:30 là máy bay họ lo nuối đuôi nhau ra xếp hàng, đợi đúng boong boong 8am là tháo nhau cất cánh.

2. Quy định về tiếng ồn

- Cam kết cũng buộc tất cả máy bay khi đáp và hạ cánh ở SNA không được để tiếng động cơ vượt quá 1 độ ồn nhất định. Và chính việc này đã gây ra nhiều phiền toái cho phi công và cả máy bay ở đây.

- Đầu tiên, để tiếng ồn không ồn quá lâu, lúc đáp thay vì máy bay có thể giảm độ cao từ từ thì bây giờ máy bay sẽ phải giữ độ cao, và chỉ khi đã bay qua khỏi khu nhà ở Newport beach thì mới giảm độ cao đột ngột để kịp chạm runway. Điều này khiến cho góc hạ cánh của SNA lên đến 1 góc gần 25o, lớn hơn gần 10o so với những sân bay khác. Nó cũng tạo 1 cảm giác “hẫng” và khá “rough” đối với hành khách trên máy bay.

- Lúc cất cánh cũng như vậy, góc cất cánh cũng lớn tương tự, nên sẽ tạo cảm giác “dựng đứng”, như đang đi tàu lượn cao tốc cho hành khách. Nhưng lúc cất cánh thì còn có 1 vấn đề khác, là độ ồn của tiếng ồn.

- Vì khi cất cánh máy bay cần phải có đủ lực (power) để tạo đủ độ nâng (generate lift) thì mới có thể cất cánh được. Mà “đạp” hết gas thì tiếng ồn nó ồn quá, mấy bạn Newport beach không chịu được, thế là các anh phi công khi cất cánh ở đây phải có 1 technique riêng, gọi là “dirty configuration”. Để giảm độ ồn, phi công sẽ phải vừa hold break vừa go full power, kiểu như chạy xe mà mình đạp ga hết mức (và mong nó đạt tới ngưỡng mình cần) nhưng vẫn phải nhấp nhấp chân thắng cho xe mình nó đừng rú quá.

- Đừng quên là trong suốt quá trình này, máy bay sẽ vẫn phải bay lên 1 góc cao hơn, cần nhiều power nhiều lift hơn, so với những sân bay khác. Nếu không đạt đủ power cần thiết thì máy bay sẽ bị rơi vào tình trạng “stall” và không đủ lift để cất cánh. Và ngay khi máy bay đạt đến độ cao nhất định để “không bị rớt”, thì cũng là lúc chuẩn bị bay ngang mái nhà mấy anh Newport beach, nên ngay lúc này phi công sẽ phải giảm tốc (pull power back), cánh flap máy bay và landing gear vẫn để nguyên, cho đến khi qua khỏi khu Newport thì mới bắt đầu tăng dần đến độ cao cần thiết để bay.

- Việc vừa phải control power vừa phải control noise khiến gần như tất cả phi công nào muốn bay ở sân bay SNA đều phải trải qua 1 khoá huấn luyện đặc biệt để có thể kiểm soát vấn đề này.

Trước khi biết tới cái cam kết này thì mình chỉ biết những việc như city sẽ cần phải hỏi ý kiến người dân local nếu có ý định xây thêm freeway hay casino gì đó, và dân có quyền vote “no” không cho phép,. Chứ giờ mình mới biết tới việc có thể áp lực lên cả 1 sân bay để đưa ra nhiều điều kiện như vậy. Mà tìm hiểu xong mới thấy mấy cái HOA control chỉ như muỗi, ở đây cả cái sân bay mà còn control được. Đúng là ở Mỹ “money talks”.

— Trung Vu —