Hệ thống giải nhiệt trục trặc, vấn đề do đâu?

Hệ giải nhiệt (cooling system) là một điều kiện thiết yếu trong xe. Nhưng nó chỉ đòi hỏi chúng ta một sự quan tâm rất nhỏ bé, tuy nhiên phải đều đặn. Đó là thay nước coolant mỗi 25,000 dặm hoặc 2 năm một lần, tùy điều kiện nào đến trước. Làm được như vậy, chúng ta có thể yên tâm, bằng không thế nào nó cũng lên tiếng. Hệ giải nhiệt lên tiếng bằng nhiều dấu hiệu. Trước tiên, nếu hệ thống đèn báo trong xe còn tốt cả, bạn sẽ nhận được tín hiệu qua đèn báo đồng hồ nước coolant sáng lên, cùng với khói bốc ra nghi ngút từ trên nắp đậy đầu xe. Một dấu hiệu khác là lái xe trong mùa đông, bạn vặn nút mở sưởi mà không thấy ấm, và xe lại dường như hao xăng hơn bình thường. Tất cả những triệu chứng ấy cho thấy hệ thống giải nhiệt bị trục trặc. Là chủ xe, chúng ta nên biết trục trặc nằm ở phần nào trong hệ thống giải nhiệt
1. Các thành phần trong hệ giải nhiệt:
Hệ giải nhiệt thực thi bổn phận của mình qua nước Coolant hoạt động dưới 3 điều kiện sau đây:
- Số lượng Coolant đầy đủ.
- Coolant có khả năng truyền tải nhiệt độ vừa đủ cho đầu máy, không quá nóng, không quá lạnh.
- Coolant được nén dưới áp suất thích hợp.
Để đáp ứng 3 điều kiện đó, hệ giải nhiệt cần phải có những bộ phận sau đây:
- Két nước chính (radiator), két nước phụ (overtank)
-Nắp áp suất (pressure cap)
- Ống dẫn nước từ két nước vào máy (upper hose, lower hose)
- Điều nhiệt kế (thermostat): Kiểm tra nhiệt độ trong hệ thống
- Bơm nước (water pump)
- Quạt (fan)
-Máy sưởi (heater core)
Trục trặc xảy ra với bất cứ một bộ phận nào cũng khiến cho toàn hệ thống bị tê liệt, có nghĩa là, xe không được giải nhiệt đúng mức, nếu không phát giác và chỉnh đốn kịp thời, sẽ dẫn đến hiện tượng Overheat cho đầu máy. Vì thế, để duy trì sự hoạt động điều hòa của hệ giải nhiệt, chủ xe phải lo sao cho các bộ phận trên đây được thi hành đúng chức năng của mình.
Và nếu hệ giải nhiệt có gì trục trặc - tức là hệ giải nhiệt không đủ nước, không có khả năng duy trì nhiệt độ thích hợp, hoặc không có độ nén (áp suất) tương ứng – thì chủ xe phải biết chẩn mạch để tìm ra vấn đề nằm ở chỗ nào trong các bộ phận nói trên. Rất may, đây là những công việc vừa tầm tay giới tài xế, không cần phải có nhiều kiến thức chuyên môn hoặc những dụng cụ đặc biệt.
Khi nghi ngờ xe nóng máy, hoặc khi muốn kiểm tra hệ giải nhiệt để có thể yên tâm trước một chuyến đi xa, bạn nên chạy xe trong khoảng 30 phút, sau đó dừng lại ở một nơi mát mẻ, mở nắp máy (hood) lên và làm như sau:
1. Dò tìm chỗ rò bằng cách:
- Kiểm tra 2 ống dẫn Coolant vào máy (upper hose, lower hose) và 2 ống nhỏ hơn dẫn vào máy sưởi: Tìm xem ống dẫn có rỉ nước ở đoạn nào không, nhất là nơi các đoạn nối được siết lại bằng đai (clamp).
- Kiểm tra bên ngoài két nước, xem có rỉ nước ra ở các vi cá hay không.
- Kiểm tra máy bơm (water pump): Nhìn sâu xuống bên dưới, các bạn sẽ nhận ra máy bơm, kiểm tra lỗ nhỏ (weep hole) ở đáy máy bơm xem có bị ướt nước hay không. Nếu có, coolant sẽ bị rò rỉ mất mát qua đường này. Cũng có thể “cánh” máy bơm bị gẫy.... khiến máy bơm không đủ sức bơm nước vào hệ thống. Gặp các trường hợp này phải thay máy bơm.
2. Kiểm tra nhiệt độ và kiểm tra áp suất:
- Mở nắp két nước sau khi máy xe đã nguội hẳn. Rồi lại mở máy xe và để cho nổ đến khi kim nhiệt lên đến chữ C (cool).
- Nhìn vào bên trong két nước: Bạn có nhìn thấy dòng nước Coolant đang trôi chảy hay không? Nếu không, ắt hẳn điều nhiệt kế (Thermostat) đã bị kẹt (kẹt đóng, khiến nó mở ra không được). Việc cần làm là thay Thermostat.
- Kiểm tra nắp đậy két nước Coolant: Không chỉ là một cái nắp đậy, nắp bình còn có nhiệm vụ duy trì áp suất trong hệ thống. Nếu có trục trặc trong hệ thống coolant, chúng ta nên mang nắp két nước đến một trung tâm sửa chữa nào đó, nhờ họ kiểm tra giúp, xem nắp bình còn đủ sức để duy trì áp suất trong hệ thống không. Nếu không, thay một nắp mới.
3. Quạt không hoạt động
Nếu quạt máy không chịu xoay đúng mức, nước coolant không thể giải nhiệt, gây trục trặc cho toàn hệ thống. Kiểm chứng hoạt động của quạt bằng cách cho nổ máy tại chỗ, và tìm xem quạt có quay không. Nếu không, có thể do cầu chì cháy hoặc đường dây bị đứt.
4. Két nước và máy sưởi bị nghẹt
Két nước có thể không bị rò rỉ, nhưng bị nghẹt, hoặc máy sưởi bị nghẹt, cũng khiến dòng nước không thể lưu thông, sinh ra nóng máy (Làm sao chẩn mạch két nước nghẹt và máy sưởi nghẹt, xin xem tiếp bài lần sau)
5. Máy không đủ nhiệt (Underheat)
Trục trặc hệ thống giải nhiệt thường được liên kết với hậu quả là Overheat (Nóng Máy). Ít khi chúng ta để ý là, trục trặc hệ giải nhiệt cũng đưa đến hậu quả ngược lại: Underheat (máy không đủ nhiệt). Tuy không nguy hại bằng Overheat, nhưng máy chạy khi chưa đủ nhiệt đưa đến hao xăng, và nếu duy trì tình trạng underheat lâu dài, đầu máy sẽ liệt luôn, không nổ nữa.
Nguyên nhân là do điều nhiệt kế bị kẹt, nhưng đây là “kẹt mở” (khiến nó không đóng lại được). Cũng có thể là do máy sưởi bị nghẹt, khiến nước Coolant lưu thông không được.
*Kết luận
Xác định được nguyên nhân rồi, chúng ta mới biết phải sửa chữa cách nào. Công việc biến thiên từ dễ, bạn có thể tự làm được - như thay ống dẫn, thay nắp áp suất - cho đến rất khó, cần phải có kinh nghiệm và đồ nghề chuyên môn, như thay máy bơm, thay két nước... Dù có thể tự làm hay mang ra thợ, chúng ta cũng cảm thấy yên tâm hơn nếu biết được nguyên nhân thực sự là do đâu.


haosmith@yahoo.com