Disk and Caliper -Hệ thống thắng xe hơi: Disc thay niềng xe, và Caliper bọc ngoài bố thắng

Hao Smith/Viễn Đông


Hỏi: Tôi có vấn đề về thắng, xin được hỏi: Xe của tôi là Toyota Corolla, đời 2003. Tôi cảm thấy như bị chết hụt vì cái xe của tôi không chịu ngừng khi sắp tới ngã tư đèn đỏ. Tôi đã thắng và chiếc xe đi chậm lại, gần tới đuôi xe trước mặt, tôi thắng lần nữa để cho xe đứng lại. Nhưng đạp nhẹ, rồi đạp mạnh mà nó vẫn cứ chạy về phía trước. Hoảng hồn, tôi phải kéo thắng tay, chứ không thì đụng vào đuôi xe đằng trước mất. Đồng thời tôi nghe thấy “keng” một tiếng lớn phát ra từ đâu đó. Tôi biết là thắng có vấn đề, nhưng tôi mới thay thắng hai tháng trước mà. Anh có thể giúp ý kiến cho tôi phải làm gì bây giờ?
Bạn nói là 2 tháng trước đã đi làm thắng. Mặc dầu chữ “làm thắng” là một từ ngữ rất tổng quát, nhưng Hao Smith cho rằng người thợ đã thay bố thắng cho bạn, và những gì được bàn ở đây là dựa trên cái điều “cho rằng” đó.
Trước tiên để giải thích lý do tại sao mới thay “bố thắng” có 2 tháng mà đã có vấn đề, cụ thể là thắng không ăn, lại còn nghe một tiếng “keng” rất lớn phát ra khi đạp thắng, chúng ta cần tìm hiểu thêm về bố thắng, và việc thay bố thắng diễn tiến như thế nào.


Bố Thắng Là Gì?
Để dễ hình dung, xin bạn nhìn vào cái thắng trên bánh xe đạp: Khi bóp thắng, 2 cục cao su sẽ kẹp vào cái niềng bánh để giữ nó lại, không cho quay nữa, và xe dừng lại. Bố thắng chính là 2 cục cao su đó. Vì chà sát lâu ngày trên niềng xe, cao su mòn dần, và lâu lâu mình phải đi thay bằng cục mới, bằng không khi bóp thắng, xe không đứng lại mà còn nghe tiếng keng, hoặc tiếng nghiến lào xào, do vỏ kim loại bọc miếng cao su chà vào niềng xe.
Về nguyên tắc, thắng xe hơi cũng giống vậy, còn thực tế chỉ thay đổi đôi chút để thích ứng, cụ thể là:
- Trong xe hơi, bố thắng xiết trên một cái đĩa tròn nối vào trục bánh xe. Cái đĩa tròn trong xe hơi tương đương như niềng bánh xe đạp.
- Còn bố thắng không phải bằng cao su, mà bằng một chất khác có sức chịu đựng dẻo dai hơn (như ceramic, aramid fiber, plastic, kim loại….)
- Caliper chính là biến thể của cái vỏ kim loại bọc ngoài miếng “cao su” ở thắng xe đạp.
- Và thay vì cái dây thắng kéo miếng cao su áp sát vào niềng xe đạp, thì ở trong xe hơi cái dây đó biến thành piston hình trụ đẩy bố thắng áp sát vào đĩa, để giữ cho bánh xe ngừng quay.
Như vậy, chúng ta đã rõ, dù là xe đạp hay xe hơi thì chỉ có một bộ phận thường hao mòn, đó là Bố Thắng, và buộc chúng ta phải thay mới. Chính vì vậy, nói tới “làm thắng” chúng ta có thể hiểu là “thay bố thắng”, chắc không mấy sai lạc.
Bao lâu phải thay bố thắng một lần? Điều đó tùy thuộc điều kiện sử dụng, như xe chạy nhiều hay ít? Đường tốt hay xấu? Có phải dùng thắng thường xuyên hay không?... Và tùy phẩm chất của bố thắng. Nhưng giới chuyên môn ước lượng rằng, một bộ bố thắng có thể chạy được từ 30,000 dặm tới 70,000 dặm mới phải thay mới.


Làm thắng là làm gì?
Trở về trường hợp của bạn, mới “làm thắng” có 2 tháng trước mà bây giờ thắng không ăn, lại còn nghe tiếng keng nữa là vì sao? Cái tiếng “keng” là tiếng kêu của miếng sắt gắn vào lưng bố thắng để báo cho chủ nhân biết rằng, bố đã mòn tới xương rồi đó. Nhưng mới chỉ dùng xe trong 2 tháng, mà bố thắng mòn? Sự kiện đó khiến chúng tôi nghĩ tới 1 trong 2 giả thuyết sau đây:
- Một là, bạn đã đưa xe đi hành quân ngày đêm ở Iraq hoặc Afghanstan…
- Hai là, người thợ đã không thay bố thắng, mà chỉ điều chỉnh một điều gì đó ở hệ thống thắng thôi, rồi nói giản tiện là “làm thắng” cho mọi người dễ hiểu….
Giả thuyết thứ hai chắc đúng hơn. Như vậy, bây giờ bạn phải làm gì? Mang lại cho thợ chuyên môn coi giúp, và nhiều phần bạn sẽ được khuyên một câu là “phải thay bố thắng mới”. Thực sự, thay bố thắng không phải là chuyện khó khăn, bí hiểm, vượt ra ngoài tầm hiểu biết của người bình dân sử dụng xe. Nó cũng không đòi hỏi dụng cụ hoặc máy móc chuyên môn. Nếu cứng cáp chân tay một chút, bạn có thể tự làm được. Theo ý Hao Smith, dù không làm lấy chăng nữa, bạn cũng nên biết về tiến trình thay bố thắng, để có thể kiểm tra người thợ “làm thắng” cho mình như thế nào, và nếu họ bảo là thay bố thắng thì họ có thực sự thay cho mình không? Chuyện quan trọng đấy, bởi vì tiền công thay bố thắng là từ $250 tới $300 chứ không ít đâu!
Haosmith@yahoo.com