Đáp trả bản kế hoạch hòa bình 28 điểm từ Mỹ - Nga, Âu Châu và Ukraine công bố đề nghị hòa bình của riêng họ

Photo by Jade Koroliuk on Unsplash

Trong phản ứng mới nhất đối với kế hoạch 28 điểm do Washington đưa ra, Ukraine cùng Liên minh châu Âu đồng loạt yêu cầu một bảo đảm an ninh ràng buộc như Điều 5 của NATO, coi đây là điều kiện tiên quyết để bất kỳ lộ trình hòa bình nào có tính khả thi. Kyiv cũng nhấn mạnh rằng tài sản Nga đang bị phong tỏa phải được dùng để tái thiết và bồi thường, thay vì trở thành con bài mặc cả. Cả EU và Ukraine đều bác bỏ hoàn toàn yêu cầu Moscow đòi Kyiv nhượng thêm lãnh thổ chưa bị chiếm đóng — điều họ gọi là “vượt lằn ranh đỏ”.

Theo đề xuất của Washington, Mỹ sẽ được “bù đắp” cho những bảo đảm an ninh mà nước này cung cấp, trong khi tài sản Nga tiếp tục bị đóng băng cho tới khi Moscow chấp nhận thanh toán thiệt hại chiến tranh. Các biện pháp trừng phạt có thể được dỡ bỏ theo từng giai đoạn, tùy thuộc mức độ tuân thủ của Nga.

Động thái ngoại giao dồn dập này diễn ra bên lề cuộc họp giữa cố vấn an ninh Mỹ–Ukraine–EU tại Geneva, nơi Tổng thống Donald Trump được cho là muốn đẩy nhanh một thỏa thuận “đóng băng xung đột” theo cách tiếp cận thực dụng của Washington.

Điểm gây tranh cãi: nhượng đất, vùng đệm và “công nhận trên thực tế”

Tranh luận kịch liệt xoay quanh đề xuất yêu cầu Ukraine:

- rút quân khỏi phần Donbas mà Nga chưa chiếm hết,

- chuyển khu vực này thành vùng đệm phi quân sự,

- và được quốc tế công nhận là lãnh thổ Nga.

Theo cùng đề xuất, Nga sẽ được coi là có “công nhận trên thực tế” đối với Crimea, Luhansk và Donetsk — điều mà châu Âu xem là tiền lệ nguy hiểm, đe dọa toàn bộ cấu trúc an ninh hậu Chiến tranh Lạnh.

Phần còn lại của chiến tuyến, bao gồm Kherson và Zaporizhzhia, sẽ bị “đóng băng”, gần như tái lập mô hình Triều Tiên trong lòng châu Âu.

Không dừng ở đó, kế hoạch do Mỹ soạn thảo — được cho là có sự “đóng góp” từ Nga — còn đề xuất giới hạn quân đội Ukraine ở mức 600,000 quân, thấp hơn nhiều so với 800,000 quân mà Kyiv khẳng định là mức tối thiểu để bảo vệ lãnh thổ.

Châu Âu phản đối: ‘Không một centimet đất Ukraine bị hợp thức hóa chiếm đóng’

Lãnh đạo châu Âu, cùng Canada và Nhật Bản, trong tuyên bố bên lề G20 đã phản đối mạnh mẽ:

- việc thu nhỏ biên giới Ukraine,

- và việc áp trần quân số quốc phòng.

Một số điều khoản ít nhạy cảm hơn — như trả con tin, đoàn tụ gia đình, hỗ trợ nạn nhân chiến tranh — được Ukraine và EU xem là có thể chấp nhận và tiếp tục bàn thảo.

Vai trò của Washington: Trump giữ ghế chủ tọa “hội đồng hòa bình”

Theo đề xuất, mọi thỏa thuận sẽ được giám sát bởi Mỹ và bảo đảm bởi một “hội đồng hòa bình” do Tổng thống Donald Trump làm chủ tọa.

Điều này khiến nhiều nhà phân tích cho rằng Washington đang tìm cách định hình lại trật tự an ninh châu Âu theo hướng tối ưu hóa lợi ích Mỹ, trong khi buộc cả Kyiv và Moscow phải chấp nhận một thỏa hiệp “không ai hài lòng”.

Dự đoán: thỏa thuận không có cửa thành hiện thực

Giới quan sát nhận định rằng Moscow khó có khả năng chấp nhận, đặc biệt trong bối cảnh Nga đang giữ lợi thế chiến thuật tại một số mặt trận.

Ở chiều ngược lại, cả Ukraine và EU đều xem việc nhượng đất và hạn chế quân đội là không thể chấp nhận, còn Mỹ — nếu thiếu sự ủng hộ châu Âu — cũng khó ép buộc Kyiv vào một thỏa thuận bị coi là “bất công chiến lược”.

Vì vậy, theo đánh giá hiện tại, cả hai bản đề xuất hòa bình gần đây đều gần như không có cơ hội thành hiện thực nếu một trong ba trụ cột — Ukraine, châu Âu hoặc Nga — tiếp tục không nhượng bộ.

Dự đoán rằng phia Nga sẽ không chịu, cả 2 bản đề nghị gần đây nhất không có 1 cơ hội nào cả, nếu châu Âu và Ukraine hay Nga không chịu.

TH