Bình luận: Sau “sóng xanh”, hai tháng “vịt què” và quyền phủ quyết sẽ định hình hai năm cuối của TT Trump
Wednesday, 04/11/2026 - 10:17:42 PM
Đảng Dân chủ thắng lớn tại Quốc hội, nhưng đảng Cộng hòa vẫn nắm cả hai viện đến ngày 3/1 và Tổng thống Trump vẫn giữ quyền phủ quyết cùng quyền ân xá. Bài phân tích tổng hợp các nhận định khác nhau về cán cân quyền lực sắp tới.

Kết quả bầu cử giữa kỳ 3/11 đã trao cho đảng Dân chủ quyền kiểm soát cả Hạ viện lẫn Thượng viện. Nhưng như nhiều cây bút trên mạng xã hội tiếng Việt nhận định, lá phiếu mới chỉ thay đổi Quốc hội – còn cuộc đối đầu thực sự với Tòa Bạch Ốc thì mới bắt đầu. Bài viết dưới đây tổng hợp những phân tích và quan điểm khác nhau về cán cân quyền lực trong hai năm tới.
Hai tháng cuối của đa số Cộng hòa
Quốc hội khóa mới chỉ nhóm họp vào ngày 3/1/2027. Cho đến lúc đó, đảng Cộng hòa vẫn nắm đa số ở cả hai viện trong cái gọi là phiên họp “vịt què” (lame-duck). Một số nhà bình luận ủng hộ đảng Cộng hòa cho rằng đây là khoảng thời gian quý giá để củng cố các thắng lợi lâu dài: nâng trần nợ công, phê chuẩn thẩm phán liên bang, thông qua ngân sách tài khóa 2027 và các điều khoản về quốc phòng, định danh cử tri.
Lập luận của họ đơn giản: một khi đã thành luật, muốn bãi bỏ thì đảng Dân chủ phải thông qua luật mới, và quyền phủ quyết của Tổng thống sẽ chặn lại, trừ khi họ có hai phần ba số phiếu ở cả hai viện.
Ý tưởng này có cơ sở thực tế. Theo tạp chí Roll Call, trước bầu cử, Thượng nghị sĩ Kevin Cramer (North Dakota) đã kêu gọi xử lý trần nợ công trong phiên họp vịt què, có thể qua một gói ngân sách “hòa giải” (reconciliation) – vốn chỉ cần đa số đơn giản tại Thượng viện – kèm tăng chi tiêu quốc phòng. Gói hòa giải thứ ba mà đảng Cộng hòa từng đề xuất trị giá khoảng $100 tỷ cho quốc phòng và trợ giúp nông dân, kèm một số biện pháp định danh cử tri. Nợ liên bang đã vượt $40 ngàn tỷ, và Tổng thống Trump muốn nâng trần nợ trước cuối năm để đẩy thời hạn kế tiếp ra sau khi ông rời nhiệm sở.
Những giới hạn thực tế
Tuy nhiên, cũng có những ý kiến thận trọng hơn. Ngay trước bầu cử, chính các nghị sĩ Cộng hòa đã phải gác lại gói hòa giải thứ ba vì không đủ đồng thuận. Thời gian của phiên họp vịt què rất ngắn, trong khi Quốc hội còn phải lo các dự luật ngân sách thường niên, luật ủy quyền quốc phòng và cải tổ cấp phép. Nhiều dân biểu Cộng hòa vừa thất cử có thể thiếu động lực đi bỏ phiếu cho những dự luật gây tranh cãi. Phe Dân chủ, sau chiến thắng, cũng ít có lý do để thỏa hiệp về trần nợ công.
Việc phê chuẩn thẩm phán thì khả thi hơn, vì chỉ cần đa số đơn giản tại Thượng viện. Đây là lĩnh vực mà những thay đổi có tác động kéo dài hàng thập niên.
“Tổng thống phủ quyết”
Từ tháng Giêng, nhiều người dự đoán ông Trump sẽ trở thành một “tổng thống phủ quyết”. Chính ông đã nói thẳng với đài CBS trong đêm bầu cử: ông có “toàn quyền phủ quyết”, và nếu đảng Dân chủ không muốn hợp tác, ông sẽ “phủ quyết mọi thứ”. Để vượt qua quyền phủ quyết, Hiến pháp đòi hỏi hai phần ba số phiếu ở cả hai viện – một ngưỡng mà đảng Dân chủ, dù thắng lớn, vẫn còn cách xa.
Bên cạnh đó, Tổng thống vẫn giữ quyền ân xá gần như tuyệt đối đối với các tội phạm liên bang, cùng khả năng điều hành bằng sắc lệnh hành pháp. Một số người cho rằng điều này khiến đảng Dân chủ khó biến chiến thắng thành thay đổi chính sách thực chất.
Vũ khí của phía Dân chủ
Ở chiều ngược lại, các nhà phân tích chỉ ra đảng Dân chủ cũng có những công cụ đáng kể. Nắm cả hai viện đồng nghĩa với quyền kiểm soát ngân sách – Quốc hội nắm “hầu bao” – và có thể dùng các dự luật chi tiêu làm đòn bẩy đàm phán. Họ sẽ chủ tọa các ủy ban, có quyền ra trát đòi hầu tòa và mở điều tra; thực tế, chỉ vài giờ sau khi thắng, các dân biểu Dân chủ đã gửi thư yêu cầu nhiều bộ lưu giữ hồ sơ. Thượng viện do Dân chủ kiểm soát cũng có thể chặn các đề cử nhân sự và thẩm phán của Tổng thống từ năm 2027.
Còn về khả năng luận tội, nhiều bình luận đều đồng ý rằng dù Hạ viện có thể luận tội với đa số đơn giản, việc phế truất đòi hỏi hai phần ba Thượng viện – điều gần như không thể trong bối cảnh hiện nay.
Hai năm thỏa hiệp hay bế tắc?
Lịch sử cho thấy các giai đoạn “chính phủ chia rẽ” có thể dẫn tới cả bế tắc lẫn những thỏa hiệp bất ngờ. Ông Trump đã nói ông tin “chúng ta sẽ giải quyết được mọi việc”, trong khi đảng Dân chủ tuyên bố sẽ dùng quyền giám sát để buộc chính quyền giải trình. Các vấn đề như giá cả, chiến tranh Iran, di trú và trần nợ công sẽ là phép thử đầu tiên.
Như một cây bút nhận xét, thua thì nên nhìn lại để rút kinh nghiệm, còn thắng thì phải chứng minh được với cử tri rằng lá phiếu của họ mang lại thay đổi. Cả hai đảng đều đã bắt đầu nhắm tới cuộc bầu cử năm 2028.
TH
MỚI CẬP NHẬT

ĐỌC THÊM
Bình luận: Chứng khoán lao dốc sau bầu cử – lỗi tại “làn sóng xanh” hay bong bóng AI đã chực vỡ?
Wall Street có phiên tệ nhất hơn một năm ngay sau khi Dân chủ thắng cả hai viện. Bài phân tích tổng hợp các quan điểm: rủi ro chính trị ...
Bình luận: Thăm dò cử tri tại phòng phiếu nói gì về thất bại của đảng Cộng hòa – và hai lựa chọn của TT Trump
Thăm dò của NBC News cho thấy 62% cử tri không tán thành Tổng thống Trump, đa số than phiền về lạm phát, thuế quan và chiến tranh Iran. Bài ...
Bình luận: Quốc hội về tay Dân chủ – cánh cửa viện trợ cho Ukraine rộng hơn, nhưng chưa phải bước ngoặt
Tổng thống Zelenskyy hy vọng Quốc hội mới sẽ mang lại nhiều hỗ trợ hơn cho Kyiv, nhưng các chuyên gia cảnh báo đảng Dân chủ chưa có đa số ...
Khủng hoảng phúc lợi xã hội châu Âu và bài học đắt giá cho tương lai nước Mỹ nếu Cộng Hòa thua trong cuộc bầu cử giữa kỳ
Mô hình nhà nước phúc lợi toàn diện của châu Âu đang đối mặt với nguy cơ sụp đổ do áp lực nợ công, dân số nhập cư tăng mạnh ...
Chiến lược "dìm giá" đồng Nhân dân tệ: Đòn bẩy kinh tế và canh bạc thế kỷ của Trung Quốc
Phân tích chiến lược duy trì đồng tiền giá rẻ của Trung Quốc trong suốt hơn ba thập kỷ qua. Hành động này không chỉ giúp quốc gia này thống ...