Bạch Vân/Viễn Đông

MEXICO CITY, Mexico – Với chuyện Mexico là một trong những quốc gia gần đây nhất trở thành một thành viên của một thỏa thuận đa phương về mậu dịch tự do được coi là lớn nhất, nhật báo Viễn Đông tìm hiểu tiếp xem những tác động nào mà hiệp định này có thể gây ra cho Mỹ Châu La Tinh.
Từ ngày 6 đến ngày 15 tháng 9 năm 2012, vòng đàm phán thứ 14 về hiệp định Hợp Tác Xuyên Thái Bình Dương (Trans-Pacific Pact - TPP) diễn ra tại Mỹ, với sự tham gia của Hoa Kỳ, Việt Nam, Singapore, Brunei Darussalam, Mã Lai, Úc Đại Lợi, Tân Tây Lan, cùng hai nước Nam Mỹ Châu là Chile và Peru. Mặc dù là thành viên hiện nay của TPP, hai nước Mexico và Canada sẽ đợi cho đến khi bắt đầu vòng đàm phán thứ 15, theo dự trù sẽ được tổ chức ở Tân Tây Lan trong tháng 10 năm 2012, thì mới chính thức tham gia vào cuộc thương lượng. Những người ủng hộ TPP và các hiệp định mậu dịch tự do nói chung đều lập luận rằng các thỏa thuận này tạo điều kiện cho các quốc gia tham gia có thể đẩy mạnh hoạt động xuất cảng và tăng thêm số lượng công ăn việc làm của họ, mang lại lợi ích cho nền kinh tế quốc gia bằng cách giúp các nước ấy tiếp tục đủ sức cạnh tranh. Thế nhưng những người chống đối lại biện luận cho rằng hiệp định mậu dịch tự do sẽ làm giảm bớt công ăn việc làm tại những nước có trình độ phát triển cao hơn, cũng như tạo điều kiện làm cho xảy ra những vụ vi phạm nhân quyền và lao động, ở các nước đang phát triển hoặc kém phát triển, bởi vì các cơ sở kinh doanh thường di chuyển đến những nơi nào mà các mức lương thấp hơn và có những quy định điều tiết ít hơn, tức là chuyển đến những địa điểm có tính cách lý tưởng để cho họ đạt được mức lợi nhuận tối đa.
Mặc dù các cuộc đàm phán TPP bắt đầu vào năm 2010, nhưng thỏa thuận này đã được đặt nền tảng trên một hiệp định thương mại khu vực được ký kết vào năm 2006, giữa Brunei, Chile, Tân Tây Lan và Singapore, theo Tiến Sĩ Amitendu Palit – một kinh tế gia chuyên môn về mậu dịch quốc tế và đầu tư ngoại quốc, cho biết như vậy trong bản trình bày dữ kiện về TPP, mà ông có gởi tới nhật báo Viễn Đông. Bản phúc trình này nói rằng khi Hoa Kỳ tham gia làm thành viên trước khi đàm phán, thì Mỹ cũng đã mời Peru cùng tham gia.
Tiến Sĩ Palit cho biết, mặc dù theo dự trù lúc ban đầu thì các cuộc thương thuyết TPP sẽ hoàn tất vào tháng 11 năm 2011, nhưng đàm phán đã kéo dài vì thiếu mất sự đồng thuận giữa các nước thành viên về các khía cạnh khác nhau của TPP. Chẳng hạn, trong một e-mail đề ngày 12-9-2012, ông nói với nhật báo Viễn Đông rằng có những luật lệ qui định nghiêm nhặt liên quan đến những điều khoản về các quyền sở hữu trí tuệ (IPR) - chẳng hạn như bản quyền, bằng sáng chế, hoặc bí mật thương mại - những khoản qui định trong hiệp định TPP, có thể gây bất lợi cho một số quốc gia, nhưng lại làm lợi cho những nước khác.
Ông giải thích rằng những qui định về các quyền sở hữu trí tuệ sẽ làm cho các sản phẩm của Mỹ vào các quốc gia khác một cách dễ dàng hơn, bằng cách cấp phát một số lượng tối đa những bằng sáng chế và bản quyền, cũng như tìm kiếm mức độ bảo vệ cao nhất cho những người sở hữu bằng sáng chế của mình, trong khi các sản phẩm tương tự đến từ các nước khác có thể bị từ chối không lọt được vào thị trường Mỹ, vì lý do là đã ăn cắp bản quyền. Ông cho biết thêm rằng những nước như Chile và Peru đều có tên trong danh sách bị Mỹ theo dõi, vì những vụ vi phạm quyền sở hữu trí tuệ.
Tiến Sĩ Palit cho Viễn Đông biết rằng một số quốc gia có nền kinh tế mới nổi lên – trong đó có Ba Tây, một nước trong khu vực Nam Mỹ Châu – sẽ không tham gia vào TPP, một phần là do có các điều khoản qui định về các quyền sở hữu trí tuệ, bởi vì những loại qui định này có thể sẽ không khuyến khích việc canh tân đổi mới trong nước ở một số lãnh vực. Theo tin tức cho hay, một lý do khác khiến cho Ba Tây và một số nước khác không tham gia TPP là có liên quan đến chuyện Mỹ nắm thế thống trị trong các cuộc đàm phán cho đến nay.

Lược sử Mỹ Châu La Tinh
Theo kết quả thống kê dân số năm 2010, có hơn 590 triệu người sống ở Mỹ Châu La Tinh. Khu vực này bao gồm Nam Mỹ, Trung Mỹ, Mexico ở Bắc Mỹ Châu, và vùng biển Caribbean, được coi là một trong những khu vực bất bình đẳng nhất trên thế giới về mặt kinh tế xã hội. Trước khi các nước thực dân chính yếu là Tây Ban Nha, Bồ Đào Nha, và Pháp bắt đầu chinh phục khu vực này vào thế kỷ 16, có rất nhiều sắc dân bản xứ cư ngụ trong khu vực hiện nay được gọi là Châu Mỹ La Tinh. Trong số đó, có những sắc dân như người Aztec, Maya, Inca, đã phát triển được nền văn minh lên trình độ cao.
Vì các sắc dân thiểu số bản địa bắt đầu chết nhiều vì bệnh tật, chế độ nô lệ, và các cuộc chiến tranh, nên những người Âu Châu đã đem nhiều người từ Phi Châu sang đây để làm công việc nô lệ. Sự hỗn chủng giữa các dân tộc bản thổ, người Âu Châu và người Phi Châu, đến này vẫn còn nổi bật trong nét đa dạng chủng tộc của Mỹ Châu La Tinh. Mặc dù vẫn còn chịu ảnh hưởng từ quá khứ thuộc địa của mình, Mỹ Châu La Tinh đã giành được độc lập từ chính quyền thực dân ban đầu của họ, hầu hết là do kết quả từ các phong trào và những cuộc chiến tranh từ cuối thế kỷ 18 sang thế kỷ 19. Tuy nhiên, có những học giả tin rằng việc đánh đuổi thực dân Âu Châu ban đầu chẳng qua cũng chỉ mở đường cho Hoa Kỳ làm bá chủ của khu vực, tức là cường quốc đứng đầu.
Các học giả nghiên cứu về những mối quan hệ Hoa Kỳ – Mỹ Châu La Tinh bày tỏ rằng Hoa Kỳ đã gửi viện trợ quân sự và kinh tế cho Mỹ Châu La Tinh, trong những nỗ lực thành công nhằm gây ảnh hưởng đến các hệ thống chính trị và xã hội trong khu vực này. Ảnh hưởng ấy giúp cho Hoa Kỳ tích lũy được quyền lực mà không bị kiểm soát và không có tính cách cân bằng ở Mỹ Châu La Tinh, vì các nước phía nam nà đã không sớm hình thành ra được những liên minh, thay vì vậy đã bị chia rẽ và chinh phục, theo lời giải thích của các học giả.

TPP, nỗ lực của Mỹ nhằm thống trị?
Cùng với các nước Nam Mỹ Châu tham gia vào hiệp định TPP, hai nước Chile và Peru cũng tham gia vào những hiệp định mậu dịch tự do với Trung Quốc, một quốc gia đã không được chính thức mời tham gia vào hiệp định TPP và hầu chắc sẽ không tham gia, như Viễn Đông từng đưa tin cho biết.
Được coi là một mối đe dọa quân sự đối với Hoa Kỳ, giữa lúc Mỹ công khai đưa việc tăng cường hiện diện trong khu vực Á Châu - Thái Bình Dương thành một ưu tiên hạng cao, thì việc Trung Quốc can dự vào Mỹ Châu La Tinh đã bị các giới chức Mỹ lên tiếng chỉ trích, mặc dù các mối quan hệ kinh tế đều không nhất thiết phản ảnh những mối quan hệ về ý thức hệ. Đi theo một ý thức hệ "cánh tả", Trung Quốc bị các giới chức Hoa Kỳ coi như là một nước đối địch với “các nền dân chủ tự do”, mà Hoa Kỳ và phần nhiều các nước Mỹ Châu La Tinh được coi như là đại diện.
Tuy nhiên, Trung Quốc có thể không được đẩy ra khỏi Mỹ Châu La Tinh một cách rất dễ dàng. Trong bài viết của ông, Tiến Sĩ Palit nói rằng cũng giống như Ba Tây, một quốc gia vừa được nhắc tới trên đây, Trung Quốc là một nước có nền kinh tế đang vươn lên, cung cấp cho họ và những nước khác bị loại ra khỏi TPP một cơ hội để tạo nên những hiệp định mậu dịch tự do riêng của họ, và đối trọng lại với các cường quốc thương mại toàn cầu, mà nếu không như vậy thì có thể nằm dưới quyền thống trị của Hoa Kỳ. - (BV)

Viendongdaily.com và tác giả giữ bản quyền bài trên trang này. Xin đừng trích đăng dưới bất cứ hình thức nào.